Matthew 5
An Pregoth war an Menydh
1Pan welas an routhow, ev a yskynnas dhe'n menydh, ha wosa ev dhe esedha, y dhyskyblon a dheuth dhodho; 2hag ev a igoras y anow ha'ga dyski, ow leverel,
An Gwynnvysow
Luk 6:20-23
3‘Gwynnvys an re yw boghosek yn spyrys, rag dhedha i yw gwlaskor nev.
4‘Gwynnvys an re usi ow kalari, rag i a vydh konfortys.
5‘Gwynnvys an re yw klor, rag i a erit an norvys.
6‘Gwynnvys an re a berth nown ha syghes ow yeuni war-lergh ewnder, rag i a vydh lenwys.
7‘Gwynnvys an re yw tregeredhus, rag i a gyv tregeredh.
8‘Gwynnvys an re pur aga holonn, rag i a wel Duw.
9‘Gwynnvys an wrioryon kres, rag i a vydh gelwys fleghes Duw.
10‘Gwynnvys an re helghys drefenn ewnder, rag dhedha i yw gwlaskor nev.
11‘Gwynnvys owgh pan y'gas despityons ha'gas helghya ha leverel pub eghenn a gabel er agas pynn a-barth dhymmo vy. 12Lowenhewgh ha bedhewgh pur heudhik, rag meur yw agas gober y'n nevow, rag yndella y hwrussons helghya an brofoesi neb a veu kyns agas prys hwi.
Hoelan ha Golow
Mark 4:21, 9:50; Luk 8:16-17, 11:33-36, 14:34-35
13‘Hwi yw hoelan an bys; mes mar kollas an hoelan y vlas, py ganso y fydh ev sellys? Nyns yw dhe les na fella dhe dravyth marnas dhe vos tewlys dhe-ves ha trettys gans tus.
14‘Hwi yw golow an bys. Ny yll bos kudhys sita a vo settys war venydh; 15na ny enowir lugarn ha'y worra yn-dann vushel, mes war an kantolbrenn, hag ev a splannha kemmys a vo y'n chi. 16Yndella re splanno agas golow a-rag tus may hwellons agas oberow da ha gordhya agas Tas usi y'n nevow.
Dyskas a-dro dhe'n Lagha
17‘Na dybewgh my dhe vos devedhys rag diswul an lagha na'n brofoesi; ny dheuth vy dhe dhiswul saw dhe gollenwel. 18Rag yn hwir my a lever dhywgh, bys pan dremenno nev ha nor, ny dremen unn dyjynn na unn sin dhiworth an lagha erna vo kowlwrys pup-tra oll. 19Rakhenna piwpynag a dorro onan a'n gorhemmynnow lyha ma ha dyski dhe dus gul yndella, ev a vydh gelwys an lyha yn gwlaskor nev, mes piwpynag a's gwrello ha'ga dyski, an keth den na a vydh gelwys meur yn gwlaskor nev. 20Rag my a lever dhywgh, marnas agas ewnder a wordremenno ages henna a'n skribys ha'n Fariseow, ny wrewgh mos a-bervedh yn gwlaskor nev.
Dyskas a-dro dhe Sorr; Breus hag Akord
21‘Hwi re glewas bos leverys dhe dus an termyn koth, Ny wredh ladha; ha piwpynag a lattho a vydh yn peryll a vreusyans. 22Mes my a lever dhywgh, Piwpynag a sorro orth y vroder heb ken a vydh yn peryll a vreusyans, ha piwpynag a lavarro dh'y vroder, “Raka”, a vydh yn peryll a'n Sanhedrin; mes piwpynag a lavarro, “Ty foll” a vydh yn peryll a dan ifarn. 23Ytho, mars esos ow profya dha ro dhe'n alter, hag ena ty a berth kov bos gans dha vroder neppyth er dha bynn, 24gas ena dha ro a-dherag an alter, ha ke yn-kerdh; kyns oll, bydh unnverhes gans dha vroder, hag ena deus dhe offrynna dha ro. 25Bydh akordys gans dha eskar toeth da ha ty ow kerdhes war an fordh war-barth ganso, rag own dha eskar dhe'th taskorr dhe'n breusydh ha'n breusydh dha dhaskorr dhe'n gwithyas ha ty dhe vos tewlys yn prison. 26Yn hwir y lavarav dhis, ny wre'ta dos yn-mes alena bys may tylli an diwettha bath.
Notes for verses 21–264 entries
Text notes
Matthew 5:22 War-lergh re a'n dornskrifow nyns usi omma an geryow heb ken. View in passage
Matthew 5:22 Raka: Po Penn-koeg (Aramaek). View in passage
Matthew 5:22 a dan ifarn: Greka a'n Gehenna a dan. View in passage
Matthew 5:26 bath: Greka kodrantes64 anedha yw denarius, wayjys oberwas rag unn jydh. View in passage
Dyskas a-dro dhe Avoutri
27‘Hwi re glewas bos leverys, “Ny wredh avoutri.” 28Mes my a lever dhywgh, Neb a vir orth benyn gans drokhwans re wrug avoutri seulabrys gensi yn y golonn. 29Dha lagas dyghow mar kwra dha sklandra, tenn e yn-mes ha towl e dhiworthis; rag y fydh dhe les dhis onan a'th eseli dhe vos dhe goll, ha na vo tewlys oll dha gorf yn ifarn. 30Mar kwra dha leuv dhyghow dha sklandra, trogh hi dhe-ves ha towl hi dhiworthis, rag y fydh dhe les dhiso onan a'th eseli dhe vos dhe goll, ha na vo tewlys oll dha gorf yn ifarn.
Notes for verses 27–302 entries
Text notes
Matthew 5:29–30 ifarn: Greka Gehenna. View in passage
Matthew 5:30 ha na vo tewlys oll dha gorf yn ifarn: War-lergh re a'n dornskrifow ha nag ello dha gorf dhe ifarn. View in passage
Dyskas a-dro dhe Dhidhemmedhyans
Mat 19:9; Mark 10:11-12; Luk 16:18
31‘Ynwedh y feu leverys, “Neb a worro dhe-ves y wreg, gwres ev ri dhedhi skrifenn didhemmedhyans.” 32Mes my a lever dhywgh, Piwpynag a worro dhe-ves y wreg marnas kaws dijastita, ev a's gwra avoutres; ha neb a dhemmettho benyn dhidhemmedhys, ev a wra avoutri.
Dyskas a-dro dhe Liow
33‘Arta, hwi re glewas bos leverys dhe dus an termyn koth, “Ny wredh terri dha di, mes ty a dal kewera tiow gwrys dhe'n Arloedh.” 34Mes my a lever dhywgh, Na wrewgh tiow mann: naneyl re'n nev, rag tron-sedha Duw ywa, 35na re'n dor, rag skavell y dreys yw ev, na re Yerusalem, rag sita an Myghtern meur yw hi, 36naneyl na wra ti re'th penn, rag ny yll'ta gul dhe unn vlewenn bos naneyl gwynn na du. 37Mes bedhes agas lavar, Yw, yw, Nag yw, nag yw; ha pup-tra oll eus pella es henna, a'n tebel el ywa.
Notes for verses 33–371 entry
Text notes
Matthew 5:37 a'n tebel el: Po a'n drog. View in passage
Dyskas a-dro dhe Dhial
Luk 6:29-30
38‘Hwi re glewas bos leverys, “Lagas rag lagas ha dans rag dans.” 39Mes my a lever dhywgh, Na sevewgh erbynn neb yw drog, saw piwpynag a'th wesko war dha vogh dhyghow, treyl dhodho hy ben ynwedh; 40ha mar mynn nebonan dha siwya dre lagha ha doen dha bows dhiworthis, ro dhodho dha vantell ynwedh; 41ha neb a'th konstrynno dhe lavurya unn mildir, ke ganso dew. 42Ro dhe neb a wovynno orthis, ha na wra omdenna dhiworth an den a vynnsa chevisya ahanas.
Kerensa dhe Eskerens
Luk 6:27-28, 32-36
43‘Hwi re glewas bos leverys, “Ty a wra kara dha gentrevek ha kasa dha eskar.” 44Mes my a lever dhywgh, Kerewgh agas eskerens ha pysewgh rag an re a wra agas helghya, 45may hallowgh hwi bos mebyon agas Tas usi y'n nevow, rag ev a wra dh'y howl drehevel keffrys war an re dhrog ha'n re dha, hag a dhannvon an glaw war an re ewnhynsek ha'n re gammhynsek. 46Rag mar kerewgh an re usi orth agas kara hwi, pana wober a'gas bydh? A ny wra ynwedh an dolloryon an keth tra? 47Ha mar ny salusewgh marnas agas breder, pandra moy a wrewgh hwi es dell wra tus erell? A ny wra ynwedh an Jentilys an keth tra? 48Rakhenna, bedhewgh hwi perfydh kepar dell yw agas Tas nevek perfydh.
Notes for verses 43–481 entry
Text notes
Matthew 5:47 an Jentilys: War-lergh re a'n dornskrifow an dolloryon. View in passage