ABOUT THIS DOCUMENT

This document contains data written in Welsh[cy]. For more information about this language, visit http://www.ethnologue.com/language/cy.

© 2018 Cymdeithas y Beibl.

© 2018 British and Foreign Bible Society. All Rights Reserved.

Cover Page

Copyright Information

Table of Content

Rhagair

Front Matter

Psalmau

Back Matter

Introcudtion

FRTPsallwyr

neu Psalmae'

Dauid

wedy ei Gambereigaw yn

nesaf ac 'allit, a' chadw'r

bwyll, ir llythyr E-

brew: a'i ddosp-

arth wrth y

drefn y

darlleir yn yr

Eccles.

¶Perused and allowed according to the Queenes

Maiesties Iniunction.

Anno Domini

1567.

PSAPsalmae Dauid.

Psalm .j.

¶ Beatus vir qui non abiit.

1

Yr dydd cyntaf

Boreu vveddi

1GWyn ei vyd y gwr ny rodiawð yn cyccor yr andewolion, ac ny savoð yn ffordd pechaturieit, ac nyd eisteddawdd yn eisteddfa yr ei gwatwrus.

2Eithyr bot ei ewyllys [*]yn Deddyf yr Arglwydd, ac yn ei [‡]Ddeðyf ef bot yn mevyrio ddyð a’ nos.

3[*]Canys ef vydd mal pren wedy’r blanny yn [‡]glan dyfredd yrhwn a ddwc ei ffrwyth yn ei [*]dempor:a’ ei [‡]ddalen ny wywa: a pha beth bynac y wnel ef, a lwydda.

4Nyd velly [y [*]bydd] yr ei annuwiol, eithr mal y [‡]man vs, yr hwn a chwal y gwynt ymaith.

5Am hyny ny saif amdewiolion [*]yny varn, na’r pechaturiait yn-cynnulleidfa yr ei cyfion.

6Can ys yr Arglwydd a edwyn fforð yr ei cyfion, a’fforð yr andewiolion a gyfergollir.

[*] 1:2 * ynghyfraith

[‡] 1:2 ‡ Gyfraith

[*] 1:3 * Ac ys

[‡] 1:3 ‡ avonydd

[*] 1:3 * amser

[‡] 1:3 ‡ ddail

[*] 1:4 * mal

[‡] 1:4 ‡ gwanvs, peiswyn, llwch

[*] 1:5 * ymarn

Psalm .ij.

¶ Quare fremuerunt gentes.

2

1PAam y [*]tervysca y cenedloedd, ac y bwriada y poploedd yn over.

2Brenhinedd y ddaiar ys yn [‡]ymosot, a’r pennaethae a [*]ymgygoresont ynghyt yn erbyn yr Arglwydd, ac yn erbyn y [‡]Christ ef.

3Drylliwn ei rhwymae hwy, a’ bwriwn ei [*]rraffeu y wrthym.

4Eithyr hwn [*]a breswilia yn y nefoedd a chwardd: yr Arglwydd y gwatwor hwy.

5Yna y dywait ef wrthynt yn ei lid, ac yn ei ðig [‡]ovaint ef eu cythrubla, [gan ddywedyt.]

6Ys mi a osodeis vy-Brenhin, ar Tsijon vy santaidd vynyth,

7Mi vynagaf y ddeðyf: [sef]yr Arglwydd a ddyvot wrthyf, Ti yw vy map: heddyw ith [*]cenedleis.

8[‡]Arch y-my, a’mi roddaf yt’ y cenedloedd yn etifeddiaeth y-ty: a’ thervynae y ddaiar ith veddiant.

9Ti vriwy hwy a theirn wialen haiarn, [a’] megis llestr pridd y drylly wyntwy.

10Yr awrhon gan hynny pwyllogwch Vrenhinedd: byddwch ddyscedic varnwyr y ddaiar.

11Gwasanaethwch yr Arglwyð mewn ofn, ac ymlawenhewch gan [*]ddechryn.

12Cyssenwch y Map rac iddo ddigio, ac y-chwy gyfergolly [‡]yny fforð, pan genneuo ei lit ef [*]y chydigyn, gwyn ei vyt [‡]pawp y ymddiriedant yntho.

[*] 2:1 * ffroma

[‡] 2:2 † ymgadvaú

[*] 2:2 * ymgynullesont

[‡] 2:2 ‡ iredic

[*] 2:3 * tante

[*] 2:4 * ’sy ’n trigio

[‡] 2:5 ‡ llonrwyð

[*] 2:7 * enillais

[‡] 2:8 * Gofyn

[*] 2:11 * arynaic

[‡] 2:12 ‡ ar, y ar

[*] 2:12 * yn ddysymwth

[‡] 2:12 ‡ oll

Psalm .iij.

¶ Domine quid multiplicasti.

¶ Psalm Dauid pan [*]giliawdd y rac wynep Absolom ei vap.

3

1ARglwyð mal yr amylhawyt vy-[*]trallodwyr? [‡]pa veint sydd yn cody yn vy erbyn.

2Llawer [vn] ys yð yn doedyt [*]wrth vy eneit, Nyd [oes] ymwared iðo [‡]yn ddeo. Selah.

3Tithef Arglwydd ’sy yn amddyffynwr ymy: [ti] yw vy-[‡]gogoniant, a’ derchafiawdyr vy-pen.

4Am llef y [*]gelwais ar yr Arglwydd, ac ef im clybu [‡]o vynydd ei santaiddrwydd. Selah.

5Mi’orweddeis ac a huneis, cyvodeis y vyny: can ys yr Arglwydd am cynhaliawdd.

6Ny bydd arnaf ofn [*]myrdd o’r bopul, a ymosodent im amgylch ogylch.

7Cyuot, Arglwydd, cymporth vi, vy-Dew: can ys traweist vy oll elynion ar [‡]gar [ei] gen, ys dryllieist ddannedd yr andewolion.

8Yr Arglwydd [*][yw perchen] yr iechyt, ac ar dy popul [[*]bid] dy vendith. Selah.

[*] 3:0 * ffoawdd

[*] 3:1 * gwrthnepwyr

[‡] 3:1 ‡ llaweredd

[*] 3:2 * am

[‡] 3:2 ‡ ynnuw

[‡] 3:3 ‡ parch

[*] 3:4 * llefais

[‡] 3:4 * oi vynydd sainctaidd

[*] 3:6 * ddecmil

[‡] 3:7 ‡ llechwedd

[*] 3:8 * bieu

[*] 3:8 ‡ y mae

Psalm .iiij.

¶ Cum inuocarem.

¶ Yr [*]nep y orvydd ar Neginoth. Psalm Dauid.

4

1GWrando arnaf pan alwyf, Dduw vy-cyfiawnder: ehengeist arnaf [pan oeðwn] mewn [*]cyfyngdra: trugarha wrthyf ac erglyw vy-gweddi.

2A veibion dynion, yd pa hyd [yd ymchwelwch] vy-gogoniant, yn [‡]warthrudd, gan garu gwagedd [a’] cheisio celwydd: Selah.

3Can ys gwybyddwch ddarvot ir Arglwydd ethol iddo ehun y [dyn] sanctaidd: yr Arglwydd a wrendy pan alwyf arnaw.

4[*]Ofnwch, ac na phechwch: ymgympwyllwch yn eich calon [*]ar eich [‡]gwely, a’ thewch [ a son.] Selah.

5Aberthwch ebyrth cyfiawnder, ac ymddiriedwch yn yr Arglwydd.

6Llawer ys ydd yn dywedyt, Pwy a ddengys y ni [ddim] daoni? eithr Arglwydd, dercha arnam lewych dy wynepryd.

7Ys rhoddeist y my [mwy] o lawenydd yn vy-calon nac [a vyddei gan yr ei] pan amylha ei gwenith a’i gwin.

8Mewn tangneddyf y gorweddaf, [‡]ac yr hunaf: can ys ti Arglwydd yn vnic am pair y drigo mewn diogelwch.

[*] 4:0 * godidoc

[*] 4:1 * trallot blinder

[‡] 4:2 ‡ gywylydd

[*] 4:4 * Echrynwch

[*] 4:4 * yn

[‡] 4:4 ‡ ystavell

[‡] 4:8 ‡ y cuscaf

Psalm .v.

¶ Verba mea auribus.

¶ Ir hwn’ sy ragorol ar y Nechiloth. Psalm Dauid.

5

1CLustymwrando am geiriae, Arglwydd: deall vy mevyrdawt.

2Erglyw ar lef vy [*]llefain, vy-Brenhin a’m Duw: can ys arnat’ y gweddiaf.

3Y borae, Arglwydd, clyw vy llef: [can ys] y borae y cyfeiriaf atat, ac y dysgwiliaf.

4Can nad wyt Dduw a [*]ewyllysa enwireð: ac ny thric [‡]anvad y gyd a thi.

5Ny saif [*]ynfydion yn dy’olwc: [can ys] cas cenyt pawp oll y wnel [*]enwiredd.

6Ti ddestrywy y rei ddywedant gelwydd: y [‡]gwr gwaedlyt a’r dichellgar sydd ffiaidd gan yr Arglwydd.

7A’ mieneu a ddeuaf ith tuy [*]yn amleð dy drugaredd: [ac] yn dy ofn yr addolaf tu ath Templ sanctaidd.

8Arglwydd, [‡]tywys vi yn dy gyfiawnder, achos [vy] gelynion: gwastatá vy ffordd rac v’wynep.

9Can nad oes vniondap yn ei genae: oymewn, y maent yn llwgr oll: ei mwnwg [ys y mal] bedd ogoret: [*]ymlewydd a wnant a ei tauod.

10Destrywia hwy, Dduw, cwympant ywrth ei cygcorae: bwrw ’n wy allan obleit llaweredd ei camweddae, can ys codesont ith erbyn.

11A’ bit bawp a ymddirietant ynoti, lawenhau a’bot yn hyfryt yn dragywyth, [*]a thoa di hwy: a’r ei a garant dy enw bid ei gorvoledd ynot’.

12Can ys ti Arglwydd a vendithi y cyfiawn: a [‡]charedigrwydd mal tarian y [*]coroni ef.

[*] 5:2 * ymorol

[*] 5:4 * gar

[‡] 5:4 ‡ drwc

[*] 5:5 * ffolion

[*] 5:5 * gwagedd

[‡] 5:6 ‡ dyn llawryddioc

[*] 5:7 * gan

[‡] 5:8 ‡ arwein

[*] 5:9 * gweniaithu

[*] 5:11 * ac amddeson

[‡] 5:12 ‡ hofter

[*] 5:12 * cychyny

Psalm .vj.

¶ Domine ne in furore.

¶ Ir gorchestol yny Neginoth ar gyffurf yr wythtant. Psalm Dauid.

6

Prydnavvn vvedi.

1ARglwydd, na [*]cherydda vi yn dy gynddareð, ac yn dy lit na chospa vi.

2Trugará wrthyf, Arglwydd, can ys wyf wan: iachá vi, Arglwydd, can ys cystuddir vy escyrn.

3Am eneit a drallodir yn ðirvawr: eithr ti arglwyð yd pa bryd [yr oedi?

4Ymchwel, Arglwydd: gwared vy eneit: [*]iachá vi er [mwyn] dy drugaredd.

5Can ys yn angae nyd [oes] coffa [*]o hanot: yn y [‡]bedd pwy ath [*]vawl?

6Defficiais yn vy alar: ydd wyf yn gwneuthur vy-gwely bop nos yn voddva, [ac] yn gwlchu vy-[‡]glwth am daigrae.

7Mae vy llgat wedy tywyllu gan ddir-dra, ac wedy [*]cauo o bleit vy oll’elynion.

8Tynnwch ymaith ywrthyf ’weithredwyr enwiredd: can ys clywodd yr Arglwydd [‡]lais vy wylofain.

9Erglywodd yr Arglwydd vy arch: yr Arglwydd a ðerbyn vy-gweddi.

10Vy oll elynion a wradwyddir ac a drallodir yn ddirvawr: ei dadymchwelir, [ac] ei cywylyddir yn ddiswmwth.

[*] 6:1 * chodda

[*] 6:4 * cadw

[*] 6:5 * am danat

[‡] 6:5 ‡ yffern

[*] 6:5 * volianna

[‡] 6:6 ‡ gwal

[*] 6:7 * heneiddio can

[‡] 6:8 ‡ lef

Psalm .vij.

¶ Domine Deus meus.

¶ Sigaion Dauid, yr hwn y gant ef i’r Arglwydd, o bleit gairieu Chus vap Iemini.

7

1ARglwydd vy-Duw, ynot’ ydd ymddiried[*]eis: cadw vi rac vy oll erlidwyr, a’gwared vi.

2Rac iddo [‡]dreisio vy eneit val lleo, a’ei [*]rwygo, pryd na bo gwaredwr.

3A Arglwydd vy-Duw a’s gwneythym y peth hyn: ac ad oes enwiredd yn vy-dwylaw.

4A’s telais ddrwc ir nep oedd mewn [‡]tangneddyf a mi, (a mi waredeis y nep oedd im [*]cystuddio ynðiachos)

5Poet erlidio y gelyn vy eneit a’ daliet: [‡]sathred hefyt vy [*]bywyt ir llawr ar y ddaiar, a [‡]dodet vy-gogoniant yn y llwch. Selah.

6Cyuod, Arglwydd, yn dy ddigllonedd, ymddercha yn erbyn bar vy-gelynion, a’ []deffro trosof [erwydd] y varn [y] [*]orchymyneist.

7Velly ith amgylchyna cynnulleidfa populoedd: ac er ei mwyn ymchwel ir vchelder.

8Yr Arglwydd y varn y boploedd: barn vi Arglwydd, yn ol vy-cyfiawnder, ac yn ol vy-gwiriondep [ys ydd] yno’f.

9Dervit [‡]bellach am enwiredd yr andewiolion: eithr cyfrwydda di y cyfiawn, canys y Duw cyfiawn a brawf y calonheu a’r areneu.

10Vy amddeffen [ys y] ar Dduw, yr hwnn a geidw yr ei vnion [*]o galon.

11Duw a varn y cyfiawn, a’hwn a dremic Dduw bop dyð.

12Addyeithr yddo ymchwelyt, ef a hogawdd ei gleddyf: ef enylodd ei vwa ac ei paratoawdd.

13Ac ef a baratoadd yddo []arvae angae: ef a weithia ei saethae i’r ei a’m erlidiant.

14Wele, ef escorawdd [ar] enwiredd canys: ef a ymdduc scelerder, ac ef a enir yddo gelwydd.

15Efe wnaeth [*]bwll ac ei cloddiawdd, ac’e [‡]ddygwyddawdd yn y ffos a wnaethoeddoedd.

16Ei [*]waith a ymchwel yn ei ben ehun, a’i greulonedd a ddescen ar ei [‡]gopa ehun.

17Mi glodvoraf yr Arglwyð yn ol ei gyfiawnder, ac a canmolaf Enw yr Arglwydd goruchaf.

[*] 7:1 * af

[‡] 7:2 ‡ reibio, lyncu

[*] 7:2 * erth w rygo garpu

[‡] 7:4 ‡ heddwch

[*] 7:4 * blino

[‡] 7:5 ‡ mysinget

[*] 7:5 * einos, hoedl

[‡] 7:5 ‡ anrydedd, parch

[] 7:6 * dihuna

[*] 7:6 * osodeist

[‡] 7:9 ‡ weithian

[*] 7:10 * ei

[] 7:13 ‡ beirianeu

[*] 7:15 * bytew

[‡] 7:15 ‡ gwympoð syrthiodd

[*] 7:16 * ddygioni

[‡] 7:16 ‡ goryn

Psalm .viij.

¶ Domine dominus noster.

¶ Yr gorchestol ar y [*]Githith. Psalm Dauid.

8

Yr ail dydd

1ARglwydd ein [*]Ior ni, mor [‡]vawredic yw dy Enw yn yr oll vyd, yr hwn a roddeist dy ’ogoniant uch y nefoedd.

2O enae [*]rei bychein a’r ei yn sucno y pereist nerth, achos dy elynion, val y [‡]goystegyt y gelyn a’r dialwr.

3Pan edrychwyf ar y nefoedd, [ys ef] gwaith dy vysedd, y [*]lloer a’r ser yr ei y ordeinaist.

4Py peth yw dyn [echre] pan yw yt veddwl am dano? a’ map y dyn pan ymwelych ac ef?

5Can ys gwneythost ef yn is o [‡]ychydic [*]no Duw, a’choroneist ef a’ gogoniant a [*]phrydverthwch.

6Ys gwneythost ef y arglwyddiaw ar werthrededd dy ddwylaw: [ys] gosodeist pop peth y dan ei draet.

7Oll ddeueit ac ychen [‡]ys, ac aniveilieit y maes.

8Ehediait yr awyr, a’ physc y mor, [ac] y dramwyo rhyd llwybrae y moroedd.

9Arglwydd ein [*]Ior ni, mor [‡]vawredic yw dy Enw [*]yn yr oll vyt.

[*] 8:0

[*] 8:1 * Arglwyð

[‡] 8:1 ‡ arbennic, ragorol

[*] 8:2

[‡] 8:2 ‡ ddilea, gystywa

[*] 8:3 * lleuat

[‡] 8:5 ‡ beth

[*] 8:5 * nag Angelion

[*] 8:5 * vrddas

[‡] 8:7 ‡ hefyt

[*] 8:9 * Arglwydd

[‡] 8:9 ‡ arbennic, ragorawl

[*] 8:9 * rhyt

Psalm .ix.

Confitebor tibi Domine.

¶ Wrth [*]hwn ys ydd orchestol ar y Muth Laben. Psalm Dauid.

9

Boreu weddi.

1CLodvoraf yr Arglwydd a’m oll calon, datcanaf dy oll ryveddodae.

2Byddaf lawen, a’ hyfryd ynot: canaf [voliant] ith Enw, y goruchaf.

3Can ymchoelyt vy gelynion drach [*]ei cefyn: y syrthiant, ac ei collir [*]rac dy wynep.

4Can ys dadleueist gyd a’m [*]cyfiawnder a’m cygcaws: ydd wyt yn eistedd [‡]yn gorsedd, ac yn barnu cyfiawnder.

5Ceryddeist y cenedloedd, destrywieist yr andywiol: deléist ei henw byth bythawl.

6Ha elyn, ys darvu am ddinistroedd yn dragywyth, a’ thi ddinistreist y dinasydd: ys [*]darvu ei coffadurieth y gyd a hwy.

7A’r Arglwydd a [*]eistedd yn dragyvyth: ef arlwyawdd ei’orsedd i varn.

8Canys ef a varn y byd [‡]yn-cyfiawnder, ac e varn y popul ac vniondep.

9Yr Arglwydd hefyt vydd amddeffen ir angenawc, a nawdd [*]yn [gwir] amser [sef] yn-cyfyngdra.

10A’r ei adwaenant dy Enw, a ymddiriedant ynot: can na edeist, Arglwydd, erioed y [sawl] ath ceisyent.

11Can-molwch yr Arglwydd y [‡]breswyl Tsijon: manegwch ir bopuloedd ei weithredoedd.

12Can ys pan ymovno ef am waed, y cofia am dan[*]ei, ac nyd [‡]ebryvyga [*]gwynvan y tlodion.

13Trugará wrthyf, Arglwyð, [‡]gwyl vy-blinder y [*]wrth vy dygaseion, yr hwn wyt im derchafel o byrth angae.

14Mal y menagwyf dy oll voliant ym-pyrth merch Tsijón, [ac] y llawenechwyf yn dy iechyt.

15Y cenedloedd y soddesant yn y [*]ffoss y wneythant: yn y rhwyt y guddiesont y daliwyt ei troed hwy [unein.]

16Yr Arglwydd y adweinir gan wneuthnr barn: yr andewiol y veglir yn-gweithredoedd ei ddwylo ehun. Higaion. Selah.

17Yr ei enwir ydd ymchwel y yffern, ar oll [‡]genetloedd yddel Duw [*]dros gof ganthynt.

18Can nad anghofir y tlawt yn tragyvyth: gobeith yr ei blinderawc ny chollir yn tragywyddol.

19Cyvot Arglwydd: na ’orvyddo dyn, barner y cenedloedd yn dy ’olwc.

20Dod, Arglwydd ofn arnynt, mal [‡]yð adwaeno y cenedloedd mae dynion ytynt. Selah.

[*] 9:0 * y pencerð

[*] 9:3 * llwyr i hol y cwympāt

[*] 9:3 * gar, gan

[*] 9:4 ‡ barn

[‡] 9:4

[*] 9:6

[*] 9:7 * eisteddfa

[‡] 9:8 ‡ mewu

[*] 9:9 * ymrhyd

[‡] 9:11 ‡ dric yn

[*] 9:12 * ynt

[‡] 9:12 ‡ angofia

[*] 9:12 * lefain

[‡] 9:13 * edrych ar, ystyria

[*] 9:13 * gan

[*] 9:15 * pytew, pwll

[‡] 9:17 † nasioneu

[*] 9:17 * yn angof

[‡] 9:20 ‡ y gwypo

Psalm .x.

Vt quid Domine.

10

1PAam, Arglwydd y sefy o bell, ac ymguddy yn yr amser [ac yn ein] [*]cyfingdra.

2Yr andywiol a balchder a erlid y tlawt: dalier hwy yn y [‡]cyfrwyseð y ðychymygesont.

3Can ys yr andewiol y ffrostiawdd ewyllys ei galon ehun, a’r cupydd y bendithiawdd [ehun]: [*]coec cantho yr Arglwydd.

4Y mae ’r [dyn andewiol mor valch nad yw ef yn [†]caisio Dyw: [*]meddwl y mae yn wastat nad oes [vn] Duw.

5Ei ffyrdd ef ys y pop amser yn llwyddo: dy varnae [di] ys yð yn vchel o ywrth ei olwc [ef]: am hyn y chwyth ef ar ei oll elynion.

6Syganei ef yn ei galon, Ni’m cyffroir i byth bythol, [ac] ny [ddygwydd] ymy ddim [‡]anvad,

7Ei enae ys yd yn llawn melltith, a’[*]dichell a’ [‡]somiant: y dan ei dauot [‡]y mae] drigioni ac enwiredd.

8Eisted y byð yn [*]cynllwyno yn yr heolydd: yn y dirgel y murnia ef y gwiriā: ei lygait a [†]dremia yn erbyn y tlawt.

9Cynllwyn y bydd ynghudd, megis lleo ynei [*]’ogof: llechu y bydd er treisio y tlawt: treisio ’r tlawt y bydd wrth y dynnu ef yw rwyt.

10Crymu [ac] ymestwng a wna ef: am hyny y cwympa tyrrau o dlodiou gan ei allu ef.

11Syganei yn ei galon, Ef aeth [*]dros gof gan Dduw, y mae yn cuddio ei wynep, [ac] ny wyl byth.

12Cyuod, Arglwydd Ddyw: dercha dy law: naad tros gof y tlodion.

13Paam ir andewiol [‡]dremygu Duw: gan ddywedyt yn ei galon, Nyd [*]ymovynny.

14Er hynny [ti ei] gweleist: can ys ti wely y drugioni a’r cam, val y dodych yn dy ðwylaw: arna-ti y [*]dyry y tlawt, [can ys] ti yw cannorthwywr yr ymddivad.

15[]Tor vraich yr andywiol a’r drygionns: cais y ddrigioni ef, [ac] ny cheffy [ddim.]

16Yr Arglwydd [ys ydd] Urenhin byth ac yn tragyvyth: y cenedloedd a [‡]gyfergollwyt oy dir ef.

17Arglwydd, clyweist ddamunet y tlodion: cyweiry ei calonae: clust-ymwrandewy [ac wynt],

18Er barnu yr ymddivat a’r tlawt, val na bo y ddyn daiarol beri ofn mwy-[ach.]

[*] 10:1 * trallot, ing

[‡] 10:2 † dichelion

[*] 10:3 * salw

[†] 10:4 † ymchweilà, ymofyn, edrych am

[*] 10:4 * tybiet

[‡] 10:6 ‡ drwc

[*] 10:7 * hocced

[‡] 10:7 * bwriadeu

[‡] 10:7

[*] 10:8 * llechu, bwriadu

[†] 10:8 † ennyl, gyrch

[*] 10:9 * ffau

[*] 10:11 * yn angof

[‡] 10:13 † gaplu, ddigio

[*] 10:13 * edrychy

[*] 10:14 † gedir

[] 10:15 * Dryllia

[‡] 10:16 † ddinistrwyt y maes

Psalm .xj.

In Domino confido.

¶ Ir gorvodawl. Psalm Dauid.

11

1YN yr Arglwydd ymddiriedaf: [a’] pha ddywedyt y wnewch wrth vy eneit, Ehed y eich mynyth [val] ederyn?

2Can ys [*]nachaf yr andewiolion yn enyly ei bwa, [ac] yn paratoi ei saythae ar y [‡]llinin, y saythu yn’ddirgel y rei vnion o galon.

3Can ys y []sailieu a ddinistriwyt, pa beth a wnaeth y cyfiawn?

4Yr Arglwydd [ys ydd] yn ei [*]lys sauctaidd: eisteddfa yr Arglwydd [ys y] yn y nefoedd: ei lygait a [*]edrychant, ei amranne a brovant blant dynion.

5Yr Arglwydd a brawf y cyfion: anid yr andewiol, a’r hwn a gár enwiredd, ’sy gas gan ei eneit.

6Ar yr ei andewiol y glawia ef [‡]vaglae, tân, a’brwnston, a’them’est ystormus: [ll’yma] ran y phiol hwy,

7Can ys yr Arglwydd cyfion a gar gyfiawnder: ar [*]y cyfion ydd edrych ei wynep.

[*] 11:2 * wele

[‡] 11:2 † cawell

[] 11:3 * growddwaleu

[*] 11:4 * deml

[*] 11:4 * ystyriant

[‡] 11:6 ‡ hoynyneu

[*] 11:7 * yr vnion

Psalm .xij.

¶ Saluum me fac.

¶ I ragorol ar yr wythdant. Psalm Dauid.

12

Prydnavvn vveddi

1CYmporth Arglwydd, can na adwyt vn dyn dwywol: can ys pallawdd y ffyddlonion o blith plant dynion.

2[‡]Hocced a ddywet pop vn wrth ei gymydawc, gan [*]ymlewydd a ei gwefufeu, [ac] ymddiddan a dwy galon.

3Torid yr Arglwydd yr oll wefufae [‡]gweniaithus, a’r tavod y ddyweto [*]vawr eiriae: yr ei a ddywedynt, A’n tavot y gorvyddwn, nyni biae ein gwefusau, pwy ’s ydd Arglwydd arnam?

4Yr owrhon er mwyn [‡]anraith yr angenogion, [ac] [*]er vchenait y tlodion, y cyfodaf medd yr Arglwyð, ac a [‡]ddodaf mewn rhydit [yr vn] a vaglawdd yr andewiol.

5Geiriae yr Arglwyð, geiriae [*]purion, [mal] arian, wedy ei goethi mewn ffwrn bridd, wedy ei buro saithwaith.

6Ti Arglwydd, ei cedwy hwy: ti ei [*]gwaredy ef rac y genedlaeth hon yn dragyvyth.

7Yr anwywolion y rodiant o [‡]amgylch, pan ei dyrchefir wy, [*]gwarth [vydd] blant dynion.

[‡] 12:2 ‡ Dichell

[*] 12:2 * weniaithu

[‡] 12:3 ‡ valchbetheu

[*] 12:3

[‡] 12:4 ‡ gorthrymder

[*] 12:4 * gan

[‡] 12:4 ‡ osotaf

[*] 12:5 * glan

[*] 12:6 * cedwy

[‡] 12:7 ‡ bop parth, bop tu

[*] 12:7 * gwradyð, cywilydd

Psalm .xiij.

Vsquequo Domine.

¶ Ir vn sy yn rhagori. Psalm Dauid.

13

1PA hyd Arglwydd, im gedi [*]dros gof, [ai] byth? yd pa hyd y cuddiy dy wynep [‡]rhagof

2Yd pa hyd yr ymgygoraf yno vy [*]hun, [ac a] blinder beunydd yn vy-calon? pa hyd y derchefir vy-gelyn ar [‡]naf?

3Edrych, [a’] chlyw vi, Arglwydd vy Duw [*]llewycha vy llygait [‡]val na hnnwyf yn angae.

4Rac dywedyt o’m gelyn, Mi ei [*]gorchfygeis ef: [a’] bot im trallotwyr lawenychu pan lithrwyf.

5A’ minef ymddiriedeis yn dy drugaredd: vy-calon a ymlawenha yn dy iechyt: canaf i’r Arglwydd, [am] yddo vot [*]cystal wrthyf.

[*] 13:1 * angor

[‡] 13:1 ‡ ywrthyf

[*] 13:2 * enait

[‡] 13:2 ‡ vuchaf

[*] 13:3 * golen

[‡] 13:3 ‡ rac imi. &c.

[*] 13:4 * gorvúm

[*] 13:5 ‡ yn dða

Psalm .xiiij.

¶ Dixit insipiens in corde.

¶ I’r pencerdd. Psalm Dauid.

14

1YR [*]ynfyd a ddyvot yn ei galon, Nid [oes vn] Dyw: y maent wedy llygry, a’ mynet yn ffiaið ei gweithred, nid [oes] neb yn gwneythy da[oni

2Yr Arglwydd edrychoð y lawr o’r nefoedd ar blāt dynion, y welet a oeð nep y ðeallei, ac a geisiei Ddyw.

3Pawp aeth y ar y ffordd, ac aethon y gyd yn [‡]ffiaidd: nid oes vn [*]yn gwneuthy daoni, nag [oes] vn.

¶ Y tair gwersi hyn ny cheffir yma yn yr Ebrew.

Bedd agored yw ei mwnwg: aei tauodæ y sioment, gwenwyn lindis ys y dan ei gwevusæ.

Ei genæ ys id yn llawn o velltith a chwerwedd: ei traed ys y vuan y ellwng gwaed.

Destryw ac danhap sydd ar ei ffyrdd, a ffordd tangneddyf nyd adnabuont: nid oes ofn Dew yn ei golwc.

4Any wyr oll weithredwyr enwyreð eu bot yn [*]ysu ve-popul, [megis] ydd [‡]ysant vara? ar yr Arglwyð ny alwāt.

5Yno yd echrynant gan ofn, can vot Dyw yn-cenedlaeth y cyfiawn.

6Cygor y tlawt a wradwyðech, can vot yr Arglwyð yn’obaith yddaw.

7[]Pwy a rydd iechyt ir Israel o Tsijon? pan ymchwelo yr Arglwydd gaethiwet ei bopul, y bydd hyfryt gan Iaco, a’ llawen gan Israel.

[*] 14:1 * ffol

[‡] 14:3 ‡ vrwnt, llygredic

[*] 14:3 * a wna

[*] 14:4 ‡ bwyta

[‡] 14:4 * bwytant

[] 14:7 * Moes roi, O moes. &c.

Psalm .xv.

¶ Dowine quis habitabit.

¶ Psalm Dauid.

15

Boreu weddi.

1ARglwydd, pwy a dric yn dy [*]bebyll? pwy a breswyl yn dy vynyth sanctaidd?

2Yr hwn a rodia yn [‡]berfeith ac a wna iawndap, ac yddywet wir yn ei galon.

3Yr hwn nyd [*]enillybia aei dauot, ny wna ddrwc [‡]y’w [*]gyvaill, ac ny dderbyn draws gyhuddet yn erbyn ei gymydawc.

4Yn [*]ei lygair y tremygir dyn gwael, ac ef a anrydedda yr ei a ofnant yr Arglwydd: yr hwn a dwng er afles [yddo y hun] ac ny [*]ysmut.

5Yr hwn ny roddes ei arian [‡]ar vsurieth, ac ny chymerth obyr yn erbyn y [*]gwirian: yr hwn a wna y petheu hyn, ny [‡]lythyr yn dragywyth.

[*] 15:1 * luest

[‡] 15:2 † lan, ddivagul

[*] 15:3 * hortia, sclandria, chyhudda

[‡] 15:3 † yddy

[*] 15:3 * gymydoc, gyfnesaf

[*] 15:4 * olwc

[*] 15:4 * newidia, anwadala, ny thyrr

[‡] 15:5 † er, i

[*] 15:5 * diargyoeð,

[‡] 15:5 † chyffry, yscuc, syfyl

Psalm .xvj.

Conserua me Domine.

¶ [*]Michtam Dauid.

16

1CAdw vi Dduw, can ys ynot’ [*]ymddiriedeis.

2[Vy eneit,] dywedaist wrth yr Arglwydd, Vy Arglwydd ydwyt, vy-da i nyd [lles] yty.

3Eithr i’r Saint ys y [*]yn y ddaiar, ac i’r ei ragorawl: vy oll [‡]ewyllys ys yð ynthwynt.

4Ef a amlheir gofidieu yr ei a redant [ar ol Duw] arall: eu h’offrwmeu o waed nyd offrymaf, ac ny [*]wnaf goffa am eu h’enweu a’m gwevuseu.

5Yr Arglwydd [yw] rran vy etiueddiaeth a’m phiol: ti a gynhely [*]vy coelbren.

6Y [‡]rhaffeu [mesur] a ddygwyddawdd y mi mewn [*]lleoedd tirion: ac y mae ymy etiueddiaeth glaerdec.

7[‡]Bendithiaf yr Arglwydd, yr hwn a’m cygorawdd: vy ’rennae hefyd ys ydd im dyscu yn y nos.

8Gosodeis Ddew bop amser ger vy-bron: can ys y mae ef ar vy-deheulaw, [am hyny] ny []lithraf.

9Erwydd pa bleit y llawenychawð vy-calon, ac y [‡]ymorugawdd vy-[*]gogoniant, am cnawt hefyd a orphwwys yn-gobeith.

10Can ny edewy vy eneit yn y [‡]bed: [ac] ny [*]oddefy dy [‡]sanct y welet llygredigaeth.

11Dangos [a wnai] ymy lwybyr bywyt: ger dy [*]vron y mae llawnder llawenydd: [ac] ar dy ddehaulaw y mae digrifwch yn tragyvyth.

[*] 16:0 * Ryw don

[*] 16:1 * yð wyf yn ymddiriet

[*] 16:3 * ar

[‡] 16:3 † ddedyf, ddamunet

[*] 16:4 * chymraf

[*] 16:5 * vynidamwein

[‡] 16:6 ‡ tanne, tennyneu, mesurae

[*] 16:6 * tirigeth

[‡] 16:7 ‡ Diolchaf, Molaf

[] 16:8 * chyffroaf yscogaf

[‡] 16:9 ‡ ybu hyfryd

[*] 16:9 * tavod

[‡] 16:10 ‡ yffern

[*] 16:10 * Ebr. roðy

[‡] 16:10 ‡ drugaroc, ddwywol

[*] 16:11 * wynep

Psalm .xvij.

Exaudi Domine iustitiam.

¶ Gweddi Dauid,

17

1CLyw Arglwydd [y] gyfiownder, ystyria wrth vy llefein: a’ gwrando ar vy=gweddi, o wefusae ddiffuant.

2Deuet vy=barn oy gar dy vron: edrychet dy [‡]lygait ar yr vnion.

3Proveist a’ [*]gyvwyeist vy=calon y nos: chwilieist vi, ac ny cheffeist ddim: [can ys] rhoisym vy=bryd na wnelei vy=genae drosedd.

4Tu ac at weithredeu dynion, can ’airiae dy wefusae, ydd ymgedweis i ywrth ffordd y [dyn] [‡]craulon.

5[*]Cynnal vy[‡]=cerddet yn dy lwybrae, mal na lithro.

6Mi alweis arnat, can ys gwrandewy vi Ddew: gestwng dyglust ataf, ac erglyw v’ymadrodd.

7Dangos dy [*]ryvedd drugareddae yr hwn wyt [‡]Iachawdur yr ei y ymddirietant [ynot’] rac y sawl y [*]godant yn erbyn dy ddeheulaw.

8Cadw vi mal [*]dy vap lygat: cudd vi y dan wascot dy adanedd.

9Rac yr annuwiolion ys ydd im gorthrymu, [rac vy]-gelynion a’m cylchynant er [vy]-nieneidio.

10Ymaent wedy eu [*]cau [‡]yn ei braster ehun: [ac] aei ge’nae y dywedent [*]goec valchedd.

11Wy a’m cylchynesont i yr owrhon [yn] ein ol: gosodesont eu llygait y dynnu y lawr yd y ddaiar.

12Yn gyffelip y leo a chwant [*]ysclyfio, a’ megis cenae lleo yn llechy mewn [‡]dirgcloedd.

13[*]Cychwyn Arglwydd, achup rhacðo: bwrw e ir llawr: gwared vy eneit rac yr andewiol [*]ath cleddyf.

14Rac gwyr a’th law, Arglwydd, rac gwyr y byd, yr ei ’sydd ai rhan yn y [*]bywyt yma, yr ei’n wyt yn llenwy ei boliae ath cuddiedic dresawr.

15Y mae digon gan y plant hwy, ac a adant ei [‡]gweðill. ir ei [*]bychein.

16Minef edrychaf ar dy wynep, yn-cyfiawnder, [a’] phan [*]ddihunwyf, im digonir [‡]gan dy ddelw.

[‡] 17:2 ‡ olwc

[*] 17:3 * ymweleist

[‡] 17:4 ‡ traws

[*] 17:5 * Attega

[‡] 17:5 * olion

[*] 17:7 * ddirvawr

[‡] 17:7 ‡ Geidwat

[*] 17:7 * wrthlaðāt

[*] 17:8 * Ebr. gwran neu ddu merch. &c.

[*] 17:10 ‡ goarchau, gorchuddio

[‡] 17:10 ‡ can

[*] 17:10 * invalchus

[*] 17:12 * yscyflu, prayo

[‡] 17:12 ‡ yscevyll

[*] 17:13 * Cyvot, Cwyn

[*] 17:13 * dy

[*] 17:14 * byt hwn

[‡] 17:15 ‡ gwargred

[*] 17:15 * goelyth, epil

[*] 17:16 * diffrowyf

[‡] 17:16 ‡ ath

Psalm .xviij.

Diligam te Domine.

¶ I hwn ys y yn ragori. Psalm Danid gwas yr Arglwydd, yr hwn a lafarawdd wrth yr Arglwydd ’airiae y caniat hwn (yn y dydd y gwaredodd yr Arglwydd ef o law ei oll elynion, ac o law Saul) ac e dyvot.

18

Prydnavvn vveddi

1MI ath [*]caraf-yn-gu Arglwydd, vy=cadernit.

2Yr Arglwydd yw vy [cadarn] graic, am amddeffen, a’m gwaredwr, vy=Dew [a’]m nerth: yntho ymddiriedaf, vy=tarian, a’chorn vy iechydwrieth, [a-]m noddfa.

3Galwaf ar yr Arglwydd mo-[liann]adwy: ac im [*]cedwir rac vy=gelynion.

4Can ys [‡]gofidion angae am cylchenesont, a [*]llifddeirieint y [‡]vall am ofnesont.

5Govidion y [*]bedd am gogylchent, [‡]hoynynae angae am goddiweddynt.

6Eithr yn vy=trallawt y galwais ar yr Arglwydd, ac y llefais wrth vy=Dew: ef a glybu vy llef o’i Templ, a’m llefain a ddaeth rac ei vron ef, [ac] y’w glustiae.

7Yno y cynnyrvodd y ddaiar, ac y crynawdd, a’ seiliae y mynyðeð a ymodwyt, ac escutwyt erwydd yðo ef ddigio.

8E ddeuth y mwc allan o’i ffroeneu, a’ thân bwyteic o ei’enae: glo a enynei ganthaw.

9Ef a [*]ostyngawdd y nefoedd hefyt ac a ddescennawdd, a’ thywyllwch oedd y dan ei draed.

10Ac ef a varchocáwdd ar [y] Cherub ac ehedawdd, ys ehedawdd ef ar adanedd y gwynt.

11E wnaeth y tywyllwch yn ðirgelfa yddaw, [a’]i babell oei amgylch, ’sef tywyllwch dwfredd, [ac] wybrennae yr awyr.

12Gan ddysclaerdap ei gydrycholdep ef yr [‡]aeth ei wybrennae, [*]cenllysc a [*]marwar tan-[llyt.]

13Yr Arglwydd hefyd a [*]daranawdd yny nef, a’r Goruchaf y roddes ei leferydd, [‡]cenllysc a’ marwar tan-[llyt.]

14Yno yd anvones ei saithae ac ei goyscarawdd hwy, ac ef a amláodd ei [*]vellt ac ei dinistriawdd hwy.

15Ac eigiawn y dyfredd a welwyt, a’ sailieu y byt a ddynoethwyt gan dy [‡]goddiat, Arglwydd, y gan chwythat anhetl dy ffroeneu.

16E ddanvonawdd y lawr o [*]ðuchot [ac] a’m cymerawð: ef am tynnawdd o lawer o lawer o ddyfredd.

17Ef am gwaredawdd []rac vy=gelyn cadarn, a’ rhac vy-dygaseion: can ys [‡]trech oeddent na myvi.

18[*]Achubesant vy-blaen yn dydd vy gorthrymder: [‡]a’r Arglwydd oedd vy=cynhaliat.

19Ac ef am duc y ehengder: e am gwaredawdd can yddo vy hoffy.

20Yr Arglwydd am gobrwyawdd yn ol vy=cyfiawnder: yn ol glendit vy=dwylaw y talawdd y=my.

21Can ys cedweis ffyrdd yr Arglwydd, ac ny wneuthym enwaredd yn erbyn vy-Dew.

22Can ys [bot] ei oll Gyfraithieu ef ger vy=bron, ac na vwriais ei orchymynae y-[*]maith y wrthyf.

23Ac ys bum yn [‡]berfaith y gyd ac ef, ac a ymgedwais rac vy enwiredd,

24Am hynny i’m gobrwyawdd yr Arglwydd yn ol vy [*]cyfiawnder, [ac] yn ol [‡]purdep vy=dwylaw yn y olwc ef.

25Y gyd a’r [*]duwiol, duwiol [‡]vyddy: y gyd a’r gwr perfeith perfeith vyddy.

26Y gyd a’r [*]glan, glan vyddy, ac y gyd a’r cyndyn cyndyn [‡]vyddy.

27Can ys ti a waredy y bopul dlodion, ac y [*]’ostyngy ’olygon vchel.

28Ys ti [‡]oleui vy=canwyll: yr Arglwydd vy=Dew a [*]lewycha vy-tywyllwch.

29O bleit can y ti y torais trwy ’r [*]byðin: a’thrwy [nerth] vy=Dew y naidiais dros y [‡]vagwyr.

30Fordd Ddew [ys y ffordd] [*]ddihaloc: gair Dew ys ydd wedy ei goethi [yn y tan]: tarian yw ef y bawp a ymddirietant ynthaw,

31Can ys pwy yw Dew [*]eb law yr Arglwydd? a’ phwy ys y gadarn anid ein Dew [ni]?

32Sef Dew am gwregysawdd a nerth, ac a wnaeth vy ffordd yn [*]perfaith.

33E wnaeth vy-traet val [traet] ewigod, ac ar yr vcheloedd im gesodawdd.

34E ’s’yn dyscu vy-dwylaw y [*]ryvela: ac a ddryllir bwa [‡]efydd y gan ve=breichieu.

35A’ rhoddeist ymy darian dy iechyt: ath ddeheulaw am [*]cynnalyawdd, a’th [‡]hawddgarwch a’m [*]lliosocawdd.

36Ehengaist vy[‡]=cerddediat y danaf, ac ny lithrawdd vy sodleu.

37Erlidiais vy=gelynion ac eu daliais, ac nyd ymchwelais tragefyn nes ym’ ei [*]diva.

38[*]Archollais hwy val na allent [*]efsyll: [‡]cwympesont y dan vy=traet.

39Can ys gwregeseist vi a nerth i ryvel: yr ei a godawð yn v’erbyn darostngeist y danaf.

40A rhoðeist ymy [*]warreu vy=gelynion y’n y ðestruwiwn y rei am casaant.

41[*]Llefain a wnaethant, ac nyd [oedd] [‡]a ei gwaredai, [’sef] ar yr Arglwydd, ac nyd atepawdd yddynt.

42A’ [mi] ei bayðais cyn vanet a’r llwch o vlaen y gwynt: myssengais wy mal [‡]pridd yr heolydd.

43Gwaredaist vi rac []cynnennae y popul: gesodaist vi yn ben [ar] y cenedloedd.

Popul, nyd adnabuum, am []gwasanaethant.

44Cy gynted y clywant, yr vfyddánt y my: plant estrō [genedyl] a [*]ddarostyngir ymy.

45Estronieit a ddyfrgollant, ac a ofnant yn ei [‡]carchareu.

46Byw vo ’r Arglwydd, a’ bendithier [‡]vy nerth, a’ derchafer Dew vy iechyt.

47[Ys ef] Dew [ysy yn rhoi y mi allu] ymðial, ac y ddarestwng y popul y danaf.

48Vy gwaredwr rac vy=gelynion, ys ti am derchefaist y wrth yr ei a gyvodent im erbyn: gwaredaist vi rac y [*]gwr craulon.

49Am hyny y [*]diolchaf yty, Arglwydd, ymplith y cenedloedd, ac y canaf ith Enw.

50Ys mawr waredau a rydd ef [*]y’w Vrenhin, ac yn gwneuthur trugared y’w [‡]enneiniawc, ’sef y Ddauid, ac [*]y’w had yn tragyvyth.

[*] 18:1 * carwyf

[*] 18:3 * iacheir, diengir

[‡] 18:4 ‡ dolurie

[*] 18:4

[‡] 18:4 ‡ Ryverthwy yr annuwolion

[*] 18:5 * yffern

[‡] 18:5 ‡ magleu

[*] 18:9 * ogwyddoð

[‡] 18:12 ‡ divlanoð, divanoedd

[*] 18:12 * cessair

[*] 18:12 ‡ glo

[*] 18:13 * drystoedd

[‡] 18:13 ‡ cessair

[*] 18:14 * luchet

[‡] 18:15 ‡ gerydd

[*] 18:16 * ddyvyny

[] 18:17 * ywrth

[‡] 18:17 ‡ cryfach

[*] 18:18 * Achabesont vi

[‡] 18:18 ‡ anid yr

[*] 18:22 * ffordd

[‡] 18:23 * lan, ddivacul vnion

[*] 18:24 * vniondep

[‡] 18:24 ‡ glander

[*] 18:25 * trugaroc

[‡] 18:25 ‡ ith cair

[*] 18:26 * pur

[‡] 18:26 * ith ceffir

[*] 18:27 ‡ dynny y lawr

[‡] 18:28 * enynny

[*] 18:28 * olau

[*] 18:29 * llu

[‡] 18:29 ‡ mur, gaer

[*] 18:30 * perfaith, anllygredic

[*] 18:31 * anyd, dyethr, amgen

[*] 18:32 * dduwiol

[*] 18:34 * ymladd

[‡] 18:34 ‡ dur

[*] 18:35 * ategodd

[‡] 18:35 ‡ carueiðter

[*] 18:35 * amlhaodd

[‡] 18:36 ‡ olion, cameu, camreu

[*] 18:37 * diwalltram

[*] 18:38 † Trewais, gwanais

[*] 18:38 * godi

[‡] 18:38 ‡ syrthiesōt

[*] 18:40 * wddfeu

[*] 18:41 * Bloeddio

[‡] 18:41

[‡] 18:42 ‡ cistpridd, tom

[] 18:43 * ymrysonion

[] 18:43 * gwnaeth ef

[*] 18:44 ‡ ffuantant

[‡] 18:45 ‡ llochese

[‡] 18:46 * vymhorth

[*] 18:48 † dyn traws

[*] 18:49 ‡ canaf, molaf

[*] 18:50 * yddy

[‡] 18:50 ‡ iredic

[*] 18:50 * y ei, yddy

Psalm .xix.

¶ Cœli enarrant.

¶ Ir vn ’sy yn rhagori. Psalm Dauid.

19

Boreu weddi.

1Nefoedd y ddatcanat ’ogoniant Dew, a’r ffyrvavēt a vanaic waith ei ddwylaw.

2Dydd y dydd a ddywait yr vn peth, a’ nos y nos a [*]ðengys wybodaeth.

3Nid [oes] na [‡]iaith nac [*]ymadrodd [lle] ny chlywyt ei [*]lleferyð.

4I pop tir ydd aeth y [‡]tynniat hwy, a’ ei geiriae yd yn [*]eithaweð byd: i’r haul y gosodawdd babyll ynthynt.

5Yr hwn a ddaw allan mal [gwr] priawt o ei estauell, [ac] a ymlawenha val [*]cawr y redec [ei] yrfa.

6O [‡]eithav y nefoedd [ymae] ei vynediat allan, a’i gylchyn [ys ydd] y eithawedd hwy, ac nid [oes] a ymgudd rac ei wres.

7[*]Deddyf yr Arglwydd [ys y] [‡]ddivagyl, yn troi yr eneit: testiolaeth yr Arglwydd [ysy] [*]ffyrf, ac yn rhoi doethinep ir ei [‡]seml.

8[*]Cynneddefae yr Arglwydd [ynt] vnion ac yn llawenhau y galon: gorchymyn yr Arglwydd ys y pur, ac yn goleuo y llygait.

9Ofn yr Arglwydd glan [yw,] ac a bery byth: barnae yr Arglwydd gwirionedd: cyfion ynt y gyd [‡]oll.

10Mwy deisyfydic [ynt] nag aur, [*]ys, nac aur coeth lawer: melysach hefyd na mel, ac na [‡]dil mel.

11Ac ys wrthwynt y [*]dyscir dy was, ac o-ei cadw [y mae] taliat lawer.

12Pwy a ddyaill [ei] gamweddeu? glanha vi ywrth vy[beieu] cuddiedic.

13Cadw hefyt dy was ywrth pechatae ryvygus, na arglwyddiaethant arnaf: yno im perfeithir, ac im glanheir ywrth anwiredd lawer.

14Bid ymadroddion vy=genae, a’ mefyrdawt vy calon wrth dy ewyllys yn dy olwc, Arglwydd, vy nerth, a’m prynwr.

[*] 19:2 * ddysc

[‡] 19:3 † lleferydd

[*] 19:3 * gairieu

[*] 19:3

[‡] 19:4 ‡ rheol, llin, tēnyn, tant

[*] 19:4 * tervyneu

[*] 19:5 * gwr gwrð cadarn

[‡] 19:6 ‡ ddyben

[*] 19:7 * Cyfraith

[‡] 19:7 ‡ berfaith

[*] 19:7 * ddiogel

[‡] 19:7 ‡ anniseml, bychain

[*] 19:8 * Statutae, Cyfraithie

[‡] 19:9 ‡ achlan

[*] 19:10 * ac

[‡] 19:10

[*] 19:11 * calleir, rhybuddir

Psalm .xx.

¶ Exaudiat te Dominus.

¶ I Ragorawl. Pslam Dauid.

20

1GWrandawet yr Arglwydd arnat yn-dyð trallawt: noddet dydy Enw Dew Iaco.

2Anvonet borth yty o’r Cyssecr, a’ nerthet dydy o Tsijón.

3Coffaet dy oll offrymae, ac ymchwelet dy boeth-ebyrth yn [*]llutw. Sélah.

4[]Roddet yty wrth [vodd] dy galon, a’ chyflawnet dy oll [*]vedwl.

5[Yny] lawenhaom yn dy iechyt: a’ [*]derchafael baner yn Enw ein Dew, [pan] gyflanwo yr Arglwydd dy oll [‡]eirchion.

6Yr owrhon y gwn y cymporth yr Arglwyð ei [*]eneinioc, ac y gwendy arnaw oei nefoedd cyssecredic, gan gadarn borth ei ddeheulaw.

7Rai [yn rhoi ei coel] [*]mewn [‡]cerbite, rhai ym=meirch: a’ nineu a goffawn Enw yr Arglwyðd ein Dew.

8Wynt wy a ostyngwyt ac a gwympesont, a’ nineu gyfodesam, ac ŷm yn sefyll i vyny.

9Cadw Arglwydd: gwrandawet ni y Brenhin yn y dydd ygalwom.

[*] 20:3 * llyty

[] 20:4 * Caniataet

[*] 20:4 ‡ cyngor, amcan

[*] 20:5 * ymorugo

[‡] 20:5 † archeu

[*] 20:6 * iredic

[*] 20:7 * ar

[‡] 20:7 ‡ siaredae

Psalm .xxj.

¶ Domine in virtute tua

¶ Ir Ragorawl. Psalm Dauid.

21

1ARglwydd, yn dy nerth y llawenha’r Brenhin: ac mor ddirvawr vydd ei orvoledd ith iechyt.

2[*]Dysyfiat ei galon y roddeist iddo, ac arch ei wevuseu ny ’s necéist. Sélah.

3Can ys achubeist ef a bendithion [*]daoni, a’ gosodeist ar ei ben goron o aur [coeth.]

4[*]Oes y ovynnawð ef yty, [a’] hiroes a roddeist iddo [’sef] yn oes oesoedd.

5Mawr, [yw] ei ’ogoniant yn dy iechyt: gogoniant ac [*]anrhydedd y osodeist arnaw.

6Can ys gosodeist ef yn vendithion yn dragyvythawl: llawenycheist ef a llewenydd dy wynepryd.

7Can vot y Brenhin yn ymddiriet yn yr Arglwydd, ac yn-trugaredd y Goruchaf, ny [‡]lithr.

8Ys [‡]cymmedr dy law ar dy oll elynion, ath ddeheulaw a [*]veidr ar dy ddygasogion.

9[]Ti gwnai hwy val [‡]ffwrn danllyt yn amser dy lit: yr Arglwydd y [*]diua hwy yn ei ddiglloneð, a’r tan ei h’ysa.

10Ei ffrwyth a ddinistry y ar y ðaiar, a’ei had o blith plant dynion.

11Can ys [*]bwriedesont [‡]ðrwc ith erbyn, [ac] y veddyliesont [*]amcan, [ar] ny allan ei ’orphen.

12Am hyny y gosody hwy or nailltu, a’ llininae dy vwa a paratoi yn erbyn eu h’wynedae.

13Yth ddyrchaver, Arglwydd, yn dy nerth: [yno y canwn, ac y can molwn dy [*]gedernit.

[*] 21:2 * Puchet

[*] 21:3 † haelder

[*] 21:4 * Bywyt

[*] 21:5 * prydverthwch

[‡] 21:7 † throsgwydda

[‡] 21:8 ‡ caiff

[*] 21:8 * gaiff

[] 21:9 * Ys

[‡] 21:9 * poptl

[*] 21:9 * dinistr

[*] 21:11 * gwthiesōt

[‡] 21:11 ‡ echrys,

[*] 21:11 * aflwydd, vesyf, dichell

[*] 21:13 * allu, veddiāt, cyvoeth

Pslam. xxij.

Deus Deus meus.

¶ Ir [*]yragorol ar yr [‡]Aijeleth hashachar, Psalm Dauid.

22

Prydnavvn vveddi.

1VY-Dew, vy-Dew, paam im gedeist [ac] wyt cy bellet y wrth vy iechyt, [ac ywrth]’ airiae vy [*]llefain.

2[A] vy-Dew [ys] llefaf y dydd, ac nid [‡]ateby, a’r nos, nyd [*]oes goystec ymy.

3A’thi wyt [*]Sanct, ac wyt yn [‡]cyvanneddu canmolion Israel.

4Ynot’ y gobeithiawdd ein tadae: gobeithesont, ac eu gwaredeist.

5Arnat’ y [*]llefent, ac eu gwaredwyt: ymddiriedesont ynot’ ac ny’s gwradwyddwyt.

6Aminef pryf ytwyf, ac nid [‡]dyn: [*]gwarthrudd dynion, a’ thremic y popul.

7Pawp a’r am gwelant, am gwatworant: [*]mingamu a wnant, ac yscytwyt [ei] pennae, [gan ddywedyt.]

8Roi ei bwys y mae ar yr Arglwydd, gwaredet ef: rhyddhaet ef, can y vot ef yn dda ganthaw.

9Can ys ti am tynnaist o’r [‡]bru: gwnaethost ymy obeithio, [*][ys] ar vronneu vy mam.

10Arnati im [‡]tavlwyt [ys] o’r [*]bru: o groth vy mam vy=Dew ytwyt.

11Nac ymbellá y wrthyf, erwydd bot trwbl yn agos: can nad [oes] gannorthwywr.

12Bustych lawer am cylchynesont: gwrdd deirw Bashā am goarchaeasont o bop parth.

13Agori y maent arnafei [*]geneueu, [mal] lleo rreipus a vei yn rhuo.

14Mal dwfyr im [‡]dinêir, a’m oll escyrn ymoahanant: vy-calon ys y mal cwyr, hi [*]doddir [‡]ym pervedd vy emyscaroedd.

15Vy nerth y [†]wywodd val [*]priddell, a’m tavawd [‡]y lynawð wrth vy gorchvanae, ac yn llwch angae im peraist.

16Can ys cwn am cylchynesont, a’ [*]chynulleidfa o’r ei enwir am goarchauesant: tyllesont vy-dwylaw a’m traet,

17Gallaf gyfri vy oll escyrn: ac y maent wy yn tremio, [ac] yn [*]edrych arnaf.

18Ranna=[‡]nt vy-dillat yn ei plith, ac ar vy=gwisc y bwria[*]nt [‡]goelbren.

19A’ thithe Arglwydd, nac ymbellá, [ys] vy porth, [*]brysia im canorthwyaw.

20Gwared vy eneit rac y cleddyf, vy vnic [enait] rac [‡]meddiant y ci.

21Cadw vi rac [*]safn y lleo, ac atep vi [gan vynghadw] y wrth yr [‡]vnicornieit.

22Datcanaf dy Enw i’m broder: [*]ym=pervedd y Gynnulleidfa ith volaf, [gan ddywedyt.]

23Molwch yr Arglwydd yr ei ’ei h’ofnwch: oll [*]had Iaco, gogoneddwch ef, ac ofnwch [‡]gantho, oll had Israel.

24Can na ddiystyrawdd ac ny thremygawdd [*]goddiant y tlawt, ac ny chuddiawdd ei wynep rracðaw: anid pan alwadd arno, y gwrandawodd.

25Vy=mawl [vydd] [*]o hanat’ yn y Gynnylleidfa vawr: vy eddunedae a dalaf ger bron yr ei y ofnant ef.

26Y tlodion y [‡]vwytánt ac ei [*]digonir: yr ei ymgeis a’r Arglwyð, ei molāt ef: eich calō a [‡]vywoca yn tragywyth.

27Oll tervynae yr ddaiar a [ym]goffant, ac ei hymchwelant at yr Arglwydd: ac oll [‡]dylwytheu y cenedloedd y addolant ger dy [*]vron.

28Can ys yr Arglwydd [biae] y deyrnas, [ef] ys ydd yn llywiaw ym-plith y [*]cenedloed.

29Yr oll rei breision [ar] y ddaiar, a vwytànt ac y addolant: yr oll rei y ddescenont [‡]yn llwch, y [*]estyngant ger ei vron, ys yr hwn ny all vywhau ei enait ehun.

30[Eu] had y gwasanaetha ef: e gyfrifer i’r Arglwydd yn genedlaeth.

31Wy ddauant ac a venagant y gyfiawnder ef i’r popul y aner, can yddo [ei] wuenthur.

[*] 22:0 * pencerdd

[‡] 22:0 ‡ ar yr Ewic

[*] 22:1 * rhuat, bloydd, naad

[‡] 22:2 ‡ gwrādewy erglywy

[*] 22:2 * wyf yn dystewy

[*] 22:3 † sancteiðiol

[‡] 22:3 * preswilio, trigio volianneu

[*] 22:5 * galwesant

[‡] 22:6 ‡ gwr

[*] 22:6 * gwatworgerdd

[*] 22:7 * estyn gwefusae

[‡] 22:9 ‡ groth, bol, boly, bola

[*] 22:9 * do

[‡] 22:10 ‡ gadwyt

[*] 22:10 ‡ or vam, sef er pen im ganet

[*] 22:13 * safneu

[‡] 22:14 † tywelltir

[*] 22:14 * dawdd

[‡] 22:14 † ynghenol

[†] 22:15 † ðysychwyt

[*] 22:15 * priddlestr

[‡] 22:15 ‡ synglyn

[*] 22:16 † chymynfa

[*] 22:17 * llygadrythu

[‡] 22:18 † =sont

[*] 22:18 * =sant

[‡] 22:18 † gyte, gwryse

[*] 22:19 * ffrysta

[‡] 22:20 † Ebr. llaw

[*] 22:21 * ebr. geneu

[‡] 22:21 † unicyru

[*] 22:22 * ynghenol

[*] 22:23 * hiliogeth

[‡] 22:23 † ef

[*] 22:24 * gystudd, vlinder

[*] 22:25 † am danat

[‡] 22:26 † diwallir

[*] 22:26 * vydd byw

[‡] 22:26

[‡] 22:27 † drase

[*] 22:27 * wynep

[*] 22:28 * nasione

[‡] 22:29 * ir

[*] 22:29 ‡ grythant

Psalm .xxiij.

¶ Dominus regit me.

¶ Psalm Dauid.

23

1YR Arglwydd [yw] vy-bugeil, ny bydd diffic arnaf.

2Ef a bair ym’ [*]orphwys mewn porva [‡]brydverth, ac am [*]tywys ger llaw dyfredd [‡]tawel.

3Ef y [*]adver vy eneit, ac am arwein i rhyd llwybrae cyfiawnder er mwyn ei Enw.

4A’ [‡]phe rhodiwn rhyd glyn gwascot angae, nyd ofnaf ddrwc: can y ty vot gyd a mi: dy wialen ath ffon, hwy am diddanant.

5Ti arlwyy vort gar vy=bron, yn-gwydd vy-gwyrthnepwyr: [*]ireist vy-pen ac oleo, [a’]m phiol [‡]a orllenwir.

6Sef [*]ddaoni, a’ thrugaredd am canlynant oll ddyddiae vy[‡]-bywyt, a’ [*]phreswiliaf yn hir [‡]amser yn-tuy yr Arglwydd.

[*] 23:2 * orwedd

[‡] 23:2 † welltoc

[*] 23:2 * arwein

[‡] 23:2 ‡ llonydd

[*] 23:3 * dwe

[‡] 23:4 * rhyd

[*] 23:5 * eneinieist

[‡] 23:5 † sy yn mynet trosodd

[*] 23:6 * caredigrwydd

[‡] 23:6 † einioes

[*] 23:6 * arosaf, trigaf Ebr.

[‡] 23:6 † dydd

Psalm .xxiiij.

¶ Domini est terra.

¶ Psalm Dauid.

24

Boreu weddi.

1Yr Arglwydd [biae] yr ddaiar, a’ ei oll gyflawnder: y byd a’r ei y breswyl ynthaw.

2Can ys ef ei seiliawdd ar ymoroedd, ac ei [*]paratoawdd ar y [‡]llifddyfredd.

3Pwy y escen [‡]ar vynyth yr Arglwydd? a’ phwy a saif yn [*]ei le sanctaidd?

4[Yr hwn ys y yddo] ddwylo [*]diargyoedd a’ chalon bur: yr hwn ny ðerchavawdd ei veddwl ar wageð, ac ny thyngawdd er twyllo.

5[‡][Efe] a dderbyn vendith y gan yr Arglwydd, a’ chyfiawnder gan Ddew ei iechyt.

6[*]Hon yw cenedlaeth yr ein ei caisiant ef: ys yr ei a geisiant dy wynep [ll’yma] Iaco. Sélah.

7Darchefwch byrth eich pennae, ac ymdderchefwch ddorae tragywyddolion, a’ Brenhin y gogoniant a ddaw y mywn.

8Pwy yw’r Brenhin hwn y gogoniant? yr Arglwydd cadarn a’ galluawc, [ys] yr Arglwydd galluawc yn ryvel.

9Darchefwch byrth eich pennae, ac [ym] ddarchefwch ddorae tragywyddolion, a’ Brenhin y gogoniant a ðaw y mewn.

10Pwy yw’r Brenhin hwn y gogoniant? yr Arglwydd y lluoedd, ef e yw Brenhin y gogoniant. Sélah.

[*] 24:2 * ffyrfawdd

[‡] 24:2 † lifeiriaint

[‡] 24:3 † i

[*] 24:3 * gyssegrfa

[*] 24:4 * gwirion, glan

[‡] 24:5 † Ys ef

[*] 24:6 * Llyma

Psalm .xxv.

¶ Ad te Domine.

¶ Psalm Dauid.

25

1ARna-ti, Arglwydd, y derchafa vy eneit.

2Vy-Dew ynot’y ymddiriedaf, [er vyn] na wradwydder vi, na bo im gelynion ymlawenychy ar [‡]vy vchaf.

3[Can] ys yr ei oll y obeithiant ynoti, ny chywylyddir, cywylyddier yr ei a wnant drawsedd yn ddiachos.

4Par y mi wybot dy ffyrdd, Arglwydd, [a’] dysc y my dy lwybrae.

5[*]Tywys vi yn dy ’wirionedd, a’ dysc vi: can ys ti yw Dew vy iechyt, ynot’ y gobeithaf [‡]yn hyd y dydd.

6Coffa, Arglwydd, dy dyner drugareddae, ath garedigol=dosturiaetheu, can ys erioed yr oeddynt.

7Na choffa bechatae vy ieuntit, na’m [‡]trowsedde, [ethyr] yn ol dy drugaredd meddwl ti am danaf, [sef] er dy ddaoni, Arglwydd.

8Da ac vnion [yw] yr Arglwydd: am hyny y dysc ef bechaturieit yn y ffordd.

9Yr ei [‡]gwar y fforddia ef mewn barn, a’r ei [*]gestyngedic y dysc ef ei ffordd yddwynt.

10Oll llwybrae yr Arglwydd [yw] trugaredd a’gwirionedd ir ei y gatwant ei ddygymbot a’ei destiolaetheu.

11Er mwyn dy Enw, Arglwydd, [‡]arbed vy anwiredd, canys mawr ytyw.

12Pa [*]wr yw ef ’sy yn ofny yr Arglwydd? i hwnw y dysc ef y ffordd [y] ddywyso.

13Ei eneit a dric yn [*]esmwyth, a ei had a’etifedda y [‡]ðaiar.

14Dirgelrwydd yr Arglwydd [y ddatcuddir] ir ei y hofnāt ef: a’i ddygymbot yw dwyn y wybodaeth.

15Vy [*]llygait [ys y] vyth ar yr Arglwydd: can ys ef a ddwc vy-traet o thwyt.

16Wyneba aty vi, a’ thrugará wrthyf: canys-vnic, a’ thlawt ytwyf.

17Gofidiae vy-galon y [‡]amylhawyt: dwc vi allan o’m cyfyngdere.

18Edrych ar vy [‡]cystudd a’m [*]llavur, a’ maddae vy oll pechotae.

19[*]Gwyl vy-gelynion, can-ys llawer ynt, ac a thraws ddygasedd im casánt.

20Cadw vy eneit a’ gwared vi: na ’m gwradwyðer, can ys ymddiriedais ynot.

21Cadwet vi [vy] [*]gwiriondep a’m vnionder: can ys gobeithiais ynot.

22Gwared [a’] dduw, Israel o ei drallodeu.

[‡] 25:2 ‡ =naf

[*] 25:5 * Arwein

[‡] 25:5 † bop

[‡] 25:7 † camweddae, enwiredde

[‡] 25:9 † lledneis

[*] 25:9 * vfydd

[‡] 25:11 † bydd drugaroc wrth

[*] 25:12 * ddyn

[*] 25:13 * Ebr. daoni

[‡] 25:13 ‡ tir

[*] 25:15 * golwc

[‡] 25:17 † ymehengesont

[‡] 25:18 ‡ helbul

[*] 25:18 * travel

[*] 25:19 * Espia

[*] 25:21 † perffeithrwydd

Psalm .xxvj.

¶ Iudica me domine.

¶ Psalm Dauid.

26

1BArn vi Arglwydd, can ys rhodieis yn vy=gwiriondep, ac ymddirideis yn yr Arglwyð: am hyny ny lithraf.

2Praw vi, Arglwydd, a’chwilia vi: treia vy arenae a’m calon.

3Can ys dy trugaredd [ys y] geyr [bron] vy-[*]llygait: am hyny y rhodiais yn dy wirionedd.

4Nyd [‡]esteddeis gyd gwac ddynion, a’ chyd a’r ei [*]llechiat nyd aethym.

5Cefeis gynnulleidfa yr ei drwc, ac nyd eisteddais y gyd a’r andewiolion.

6Glochaf vy-dwylo yn-gwiriondep, Arglwydd, ac a gylchynaf dy allor.

7Val y mynagwyf lef [*]clodvoredd, a’ datcan dy oll ryveddodae.

8Arglwydd, cereis drigvan dy duy, a’r lle y preswilia dy [‡]anrhydedd.

9Na chascl vy enait y gyd a’r pechaturieit, na’m bywyt y gyd a’r gwyr gwaedlyt.

10Yn-dwylaw yr ei [y mae] [*]scelerder, a’ei deheulaw ys yd yn llawn gobrae.

11A’mi a rodiaf yn vy-gwiriondap: [can hyny] [‡]pryn vi, a’ thrugará wrthyf.

12Vy-troedd y sy yn sefyll yn yr vniondep: [mi] ath clodvoraf, Arglwyðd, yny Cynnulleidfae.

[*] 26:3 * golwc

[‡] 26:4 † ddylynais

[*] 26:4 * ffuantus, dichellgar

[*] 26:7 * diolwch, moliant

[‡] 26:8 † ogoniaot

[*] 26:10 * enwiredd

[‡] 26:11 † gwared

Psalm .xxvij.

¶ Dominus illuminatio.

¶ Psalm Dauid.

27

Prydnawn weddi.

1YR Arglwyð [yw] vy-golauni a’m iechyt: [*]gan bwy yr ofnaf? yr Arglwyð [yw] nerth vy-bywyt, gan bwy yr ofnaf?

2Pan vu ir dryc ddynion, sef vy=cystuddwyr a’m gelynion [‡]nesau ataf y ysu vy-cnawdd, y trancwyddesont ac y cwympesont.

3Cyd bei l’u yn [*]castel’y im erbyn, nyd ofnai vy-calon: a’ chyd codei vrwydyr im erbyn, yn hyn yr ymddiriedaf.

4Un oeth a [*]erchais ar yr Arglwydd, hyny a geisiaf, [ys ef] cahel trigo yn tuy yr Arglwyð oll’ddyðiae vy-bywyt, y welet prydverthwch yr Arglwydd, [*]ac ymwelet aei Templ.

5Can ys yn y [‡]dydd [*]mall, y cudd vi yn ei bapell, yn-dirgelfa ei [‡]luest’ y cudd ef vi, [ac] ar graic ef am [*]derchaif,

6Ac yr owrhon y dercha ef vy-pen goruch vy-gelynion o’m amgylch: am hyny ydd aberthaf yn ei [‡]luest’ ef ebyrth gorfoledd, canaf a’ chanmolaf yr Arglwydd.

7Clyw Arglwydd, vy lleferydd, pan lefwyf: trugará hefyt wrthyf a’ [*]gwrando arnaf.

8[Pan ddywedeist] Caisiwch vy wynep, vy-calon a atepawdd yty, Arglwydd, dy wynep a geisiaf.

9Na chudd [ditheu] dy wynep ragof, ac na vwrw ymaith dy was mewn [‡]soriant: buost yn porth ymy, na ad vi, ac na’m [*]gwethot, Dew vy iechyt.

10Cyd im [‡]gadawei vy=tat a’m mam, eto yr arglwydd am [*]casclei.

11Dysc ymy dy ffordd, Arglwydd, [‡]a’ thywys, vi [*]yn y ffordd vnion, o bleit vy-gelynion.

12Na ddyro vi wrth [*]buchet vy=gwrthnepwyr: can ys cyvodes im erbyn testion gauoc, a chyfryw ac a ddywait drawseðd.

13[Mi ðefficieswn] pe na byswn yn credy cahel gwelet daoni yr Arglwydd yn=tir [‡]y bywion.

14Gobeitha [di] yn yr Arglwydd: bydd gadarn, ac ef a ðiddana dy galon, ac ymddiriet yn yr Arglwydd.

[*] 27:1 * pwy a ofnast

[‡] 27:2 † ddyvot arnaf

[*] 27:3 * sefyll

[*] 27:4 * ddeisyfais

[*] 27:4 * thremio

[‡] 27:5 † amser

[*] 27:5 * drwc, blin

[‡] 27:5 † drigfa

[*] 27:5 * gesyt

[‡] 27:6 † bepyll

[*] 27:7 * Ebr. atep vi

[‡] 27:9 † yndigoveint

[*] 27:9 * vadde

[‡] 27:10 † gwrthodei

[*] 27:10 * ymgleðei

[‡] 27:11 † ac arwein

[*] 27:11 * rhyd

[*] 27:12 * ewyllys

[‡] 27:13 † yr ei byw

Psalm .xxviij.

¶ Ad te Domine clamabo.

¶ Psalm Dauid.

28

1ARnati, Arglwydd, y llefaf: vy nerth, na vyð ddystaw y wrthyf, rhac ad ystewy di, im cyffepylyber yr ei y ddescen ir pwll.

2Erglyw lef vy=gweddion pan lefwyf arnat, pan dderchafwyf vy=dwylo [*]parth a dirgelfa dy sancteiddrwydd.

3Na thynn vi y gyd a’r andewiolion, a’ chyd a’r ei y wwnant enwiredd, yr ei ddywedant yn [*]garedigol wrth ei cymydogion, ac a drwc yn ei calon.

4[‡]Dyro yddwynt yn ol ei gweithred, ac yn ol drugioni ei dychymigion: dod yddwynt yn ol gweithred ei dwylo, adver yddwynt yn ol gweithred ei dwylo, [*]adver yddwynt ei [‡]taliat.

5Can nad ynt yn myny deall gweithredeð yr Arglwydd, na gwaith ei ddwylo: [am hyny y dryllia ef hwy ir llawr, ac nyd adeilad hwy [mwyach.]

6Bendigeit [vo’r] Arglwydd, can ys [*]clybu lef vy []gweddiae.

7Yr Arglwydd [yw] vy nerth am tarian: ynthaw yð ymddiriedawdd vy=calon, ac im cymporthwyt: erwydd hyny y llawenycha vy=calon, ac ar vy-cán y clodforafef.

8Yr Arglwydd yw y nerth hwy, ac efe yw cedernit gwaredeu ei [*]enneiniawc.

9Gwared dy popul, a’ bendithia dy etiueddiaeth: [‡]pasc wy hefyt, a’dercha wy yn oes oesoedd.

[*] 28:2 * tu

[*] 28:3 * Ebr. dangneddyf

[‡] 28:4 ‡ Tal

[*] 28:4 * tal

[‡] 28:4 † gobr

[*] 28:6 * clywodd

[] 28:6 † adolygon

[*] 28:8 * iredic

[‡] 28:9 † bwyda, porth

Psalm .xxix.

Afferte Domino.

¶ Psalm Dauid.

29

1[]ROwch i’r Arglwydd [chwychwy] veibion penaethae: [*]rhowch ir Arglwydd ’ogoniant a’ chadernit.

2Dewch ir Arglwydd a gogoniant dledus yw Enw: addolwch yr Arglwydd yn y gogonet Gyssecr.

3Llef yr Arglwyð [ys y] ar y dyfredd: Dew y gogoniant y wna y [*]taranae, yr Arglwydd [ys ydd] ar y dyfredd mawrion.

4Llef yr Arglwydd ys ydd alluawc, llef yr Arglwydd [ys y] []brydverth.

5Llef yr Arglwydd y ddryllia y Cedriwydd: ys dryllia yr Arglwydd Cedriwydd Lebanon.

6Ac ef wna yddwynt [*]neidio mal llo: Lebanón a’ Shirión mal llwdn vnicorn.

7Llef yr Arglwydd y’ohana y fflammae tân.

8Llef yr Arglwydd y wna i’r diffaith [*]ddecgrynu: yr Arglwydd a ddychryn [‡]ddiffeith Cadésch.

9Llef yr Arglwydd a wna ir ewigot [*]erthylu, ac a [‡]ddynoetha y coedydd: gan hyny yn ei Dempl [*]pawp o’r eiddo a [‡]lefair [ei] ’ogoniant.

10Yr Arglwydd y eistedd ar y [*]dilif, a’r Arglwydd y [‡]eistedd yn Vrenhin yn tragywyth.

11Yr Arglwydd a rydd nerth [*]y ew bopul: yr Arglwydd a vendithia ei bopul a [‡]thangneddyf.

[] 29:1 † Delwch a

[*] 29:1 * darperwch, dygwch

[*] 29:3 * trysfae

[] 29:4 † ardderchawc

[*] 29:6 * lamy

[*] 29:8 * erthyly

[‡] 29:8 ‡ anialwch.

[*] 29:9 * ddyvot ac elenot

[‡] 29:9 ‡ ddatcudd, ddidoa

[*] 29:9 * cwbl

[‡] 29:9 ‡ ddywait

[*] 29:10 * llif, llifdwr, llifeiriant

[‡] 29:10 ‡ erys, bery

[*] 29:11 * y’w, yddy

[‡] 29:11 ‡ heddwch

Psalm .xxx.

Exultabo te Domine.

¶ Psalm neu gân cyssecriat tuy Dauid.

30

Boreu vveddi.

1DY [*]vawrygy awnaf, Arglwydd, can ys derchefeist vi, ac ny lawenecheist vy=gelynion [*]am danaf.

2Arglwyd vy=dew, [‡]dolefeis arnat’ a’thithae am [‡]iachéist.

3Arglwydd, dugeist vy eneit y vyny [*]o’r bedd: bywéaist vi [‡]ywrth yr ei ’sy yn, descen i’r [*]pwll.

4Can=molwch yr Arglwydd y sainct ef, a’ [‡]chlodvorwch [ger bron] goffaduriaeth ei sancteiddrwydd.

5Can na phery ef [anid] [*]enhyd bach yn ei lit: ac yn ei [‡]garennyd y mae bywyt: wylofain [a all] aros [*]echwyð, anid [e ddaw] [‡]gorvoledd y borae.

6A’ mi ddywedwn yn vy [*]llwyddiant, Ni’m [‡]yscogir yn tragyvyth.

7[Can ys,] Arglwydd oth ddaoni y gwneytheist i’m mynyth sefyll yn gadarn: [eithr] cuddiaist dy wynep. ac im [*]cynnyrfwyt.

8[Yna] y llefeis arnati, Arglwydd, ac y gweddiais ar yr [‡]Arglwydd.

9Pa [*]vudd [ys ydd] yn vy=gwaet, pan ddescenwyf i’r pwll? a vydd i’r [*]llwch dy [‡]glodvory? [ac] a venaic ef dy wirionedd?

10Clyw Arglwydd, a’ thrugará wrthyf: Arglwydd, byð ganhorthwywr ymy.

11[Ys] ymchweleist vy=galar yn [*]llewenydd: [‡]d’atodeist vy sach[wisc], a’ gwregeseist vi a llawenydd.

12Erwydd hynny ith can mawl vy [‡]tavot ac [*]ny thau: Arglwydd vy=Dew, mi ath [‡]glodvoraf yn tragyvyth.

[*] 30:1 * dderchafel

[*] 30:1 * om plegit

[‡] 30:2 ‡ llefais

[‡] 30:2 † gwaredeist

[*] 30:3 * o yffern

[‡] 30:3 † rac

[*] 30:3 * pytew, ffoss

[‡] 30:4 * chyffesswch, diolchwc

[*] 30:5 * ychydigyn

[‡] 30:5 ‡ voð, ewyllys da, hoffeð

[*] 30:5 * vrydnawn

[‡] 30:5 ‡ llawenydd

[*] 30:6 * gwynvyd

[‡] 30:6 † sylfir, cyffroir

[*] 30:7 * trallodwyt, cythryblwyt

[‡] 30:8 † Ion

[*] 30:9 * ryw les

[*] 30:9 * mwlhwc

[‡] 30:9 ‡ gyffesu, voli, ddiolch

[*] 30:11 * gor, garol

[‡] 30:11 † diosceist, diharreist

[‡] 30:12 ‡ gogoniant

[*] 30:12 * eb dewi

[‡] 30:12 ‡ cyffesaf, ddiolchaf. &c

Psalm .xxxj.

In te Domine speraui.

¶ I Ragorawl. Psalm Dauid.

31

1YNot’ Arglwydd yr ymddiriedeis: na’m gwradwydder yn tragywyth: gwared vyvy ith gyfiawnder.

2[*]Gogwydda dy glust ataf: [‡]brysia i’m gwaredu, bydd y=my graic cadarn, [ac] yn duy amddeffen y’m cadw.

3Can ys vy=craic a’m castell ytwyt: am hyny er mwyn dy Enw [‡]tywys vi ac [*]arwein vi.

4[*]Dwc vi allan o rhwyt, y osodesont yn ðirgel [‡]y=my: can ys ti yw vy nerth.

5Yn dy ddwylo y cymmennaf vy yspryt: [can ys] prynaist vi, Arglwydd Ddew ’r gwirionedd.

6[Ys] cas genyf yr ei ys y [*]aei goglyt ar goelion gweicion: can ys mi a ymddiriedaf yn yr Arglwydd.

7Ys llawen a’ hyfrydd vyddaf yn dy drugaredd: can ys gwelaist vy=[‡]advyt, adnabuost vy eneit mewn [*]cyfingdereu.

8Ac ny ’oarchéist vi yn llaw y gelyn, [eithr] gosodeist vy=traet mewn ehengder.

9Trugará wrthyf, Arglwydd, can vy=bot mewn trwbl: vy=[*]llygat, vy eneit a’m boly a [‡]ddyvwynwyt gan gystuð

10Can ys vy=bywyt a ballawdd gan [*]drymder, a’m blynyddedd o ’alar: vy nerth ys y yn pallu gan vy [‡]poen, am escyrn a lygresont.

11Ydd oeddwn yn ddirmic y gan vy oll ’elynion, yn enwedic ym-plith vy=[*]cymydogion, ac yn ofn ir ei om cydnabot, yr ei am gwelent [‡]ar yr heol a [*]gilient y wrthyf.

12Im gellyngwyt [*]tros gofval y marw allan o [‡]veðwl: [*]mi aethym val llestr ddyylliawc.

13Can ys clyweis [‡]gabl [*]llaweredd, ofn [oedd] o pop=parth, pan ymgydgyccorent yn v’ erbyn, [ac] yn bwriady vynnieneidiaw.

14A’ mi a obeithwn [‡]yn-yti, Arglwydd: dywedeis, Vy=Dew ytwyt

15Yn dy law y mae vy amsereu: gwared vi o ywrth law vy=gelynion, ac ywrth yr ei’n am erlydiant.

16Llewycha dy wynep ar dy was, [a’] [*]chadw vi [‡]er dy drugaredd.

17Arglwydd, na ’wradwydder vi: can ys gelweis arnat, gwradwyðer yr andewolion, [a’] [*]dystawer wy yn y beð.

18[‡]Goysteger y gwefusae [*]ffuciol, yr ei y ddywedant orthrymder, gan valchder a’ thremit yn erbyn y cyfiawn.

19Mor vawr yw dy ddaoni, yr hwn y [*]gedweist i’r sawl ath ofnant: [ac] y ’wnaethost ir ei y ymddiriedant ynot’, [’sef] geyr bron meibion dynion.

20Ti ei cuddy hwy yn ddirgel yn dy ’wydd di rac [*]balchder dynion: ti ei [‡]cuddiy wynt yn [dy] pepyll rac cynnen tavodae.

21Bendigedic [vo’r] Arglwydd: can ys dangosawdd ei [*]ryvedd garedigrwydd arnaf mewn dinas cadarn.

22A’ mi ddywedwn yn vy ffrwst, Im bwriwyt allan [‡]oth ’olwc, er hyny ti ’wrandeweist vy=gweði, pan lefeis arnat’.

23Cerwch yr Arglwydd y oll saint ef: [can ys] yr Arglwyð a geidw y ffyddlonion, ac a dal yn ehelaeth i’r [*]nep y wna valchedd.

24Yr ei oll ys y yn [‡]gobeithio yn yr Arglwydd, byddwch [*]gedyrn, ac ef a [‡]nertha eich calon.

[*] 31:2 * Gestwng, plyc

[‡] 31:2 ‡ ffrysta

[‡] 31:3 † fforddia

[*] 31:3 * maethdrin

[*] 31:4 * Tyn

[‡] 31:4 † ar vy medr

[*] 31:6 * yn cadw gwagedd yn over

[‡] 31:7 ‡ cystudd, blinder, govit

[*] 31:7 * trallodeu

[*] 31:9 * golwc

[‡] 31:9 † ddyhoenoð

[*] 31:10 * ddolur

[‡] 31:10 † enwiredd

[*] 31:11 * cyfnesafieit

[‡] 31:11 ‡ allan a

[*] 31:11 * ffoent

[*] 31:12 * yn angof

[‡] 31:12 † Ebr. galon

[*] 31:12 * ydd wyf mal

[‡] 31:13 ‡ anglod, sonn

[*] 31:13 * gwyr mawrion

[‡] 31:14 ‡ ynot

[*] 31:16 * Ebr. iacha

[‡] 31:16 ‡ drwy, gan

[*] 31:17 * goysteger

[‡] 31:18 ‡ Bit vut, Mudauer

[*] 31:18 * celwyddoc

[*] 31:19 * guddieist, nailltuaist

[*] 31:20 * bocsach

[‡] 31:20 ‡ cedwy hwy yn ðirgel

[*] 31:21 * ddirvawr

[‡] 31:22 † a wydd dy lygait

[*] 31:23 * dyn balch

[‡] 31:24 ‡ ymddiriet

[*] 31:24 * wrol

[‡] 31:24 ‡ ffyrfha

Psalm .xxxij.

Beati quorum.

¶ Psalm Dauid er athroaeth.

32

Prydnavvn vveddi.

1GWyn ei vyd [y nep] y maddewyt ei [*]drosedd, [a’r] nep y [‡]cuddiwyt ei bechot.

2Gwyn ei vyd y [*]dyn ny [‡]liwio ’r Arglwydd yddo enwireð, ac ny [bo] [‡]dichell yn ei yspryt.

3Tra dáwn a son, y [*]cystuddiawdd vy escyrn [neu] pan [‡]nadwn yn hyd y dydd.

4(Can ys trwm dy law arnaf, ddydd y’ nos: [a’]m [*]irder a [‡]ymchwelwyt yn [‡]sychder haf. Sélah.)

5[Yno] y cydnabyddais, vy=pechot wrthyt, am enwiredd ny chuddiais: [can ys] [*]dywedais, [‡]Coffessaf yn v’erbyn vy vn vy [*]enwireddeu ir Arglwydd, a’ thi a vaddeuaist [‡]boen vy=pechot. Sélah.

6Ac am hyny y gweðia pop dyn dywiol arnat, yn yr amser ith ceffir: eithyr yn llifeiriant dyfredd mawrion ny chahant ddynesay ataw.

7Ti yw vy=[*]dirgelfa, cedwy vi rac [‡]ing: amgylchyni vi ac ymwared [*]gorvoledd. Sélah.

8Paraf yty ddyall, ac ath ddyscaf yn y ffordd ydd elych, ac [ath] [*]fforddiaf a’m llygat.

9Na vyddwch val march [neu] vul ny deallant: yr ei attely y gen a gwenva ac a ffrwyn, rac yðyn [‡]ðynesau atat’.

10Llawer [*]gouit [vydd] ir andewiol: a’r [‡]nep y ymddirieto yn yr Arglwydd, trugaredd ei cylchyna.

11Byddwch lawen yr ei cyfion, a’ hyfryd yn yr Arglwyð, a’ [‡]chlodvorwch yr oll ’r ei vnion o galon.

[*] 32:1 * enwiredd, anghyfraith

[‡] 32:1 † Ebr. towyt

[*] 32:2 * Ebr. gwr

[‡] 32:2 † chyfrif

[‡] 32:2 * hoced

[*] 32:3 † putrawð, heneiddioð

[‡] 32:3 ‡ ruwn, vloyddiwn

[*] 32:4 * gwlypter, lleithter

[‡] 32:4 † drowyt, aeth

[‡] 32:4 † grinder

[*] 32:5 * medyliais

[‡] 32:5 † Addefaf

[*] 32:5 * troseddion

[‡] 32:5 † enwiredd

[*] 32:7 * lloches, ymgudd

[‡] 32:7 † cyfingder, trallot

[*] 32:7 * hyfrydwch

[*] 32:8 * Ebr. cycoraf

[‡] 32:9 † ddyvot yn agos

[*] 32:10 * echrys, adwyth

[‡] 32:10 * hwn

[‡] 32:11 † chan molwch

Psalm .xxxiij.

Exultate iusti in Domino.

33

1[]YMlawenhewch yr ei cyfion yn yr Arglwyð: can ys gweddus ir ei cyfion [‡]vot yn ddiolchgar.

2Molwch yr Arglwydd a’r [y] delyn: cenwch yddo ar y [‡]nabel [ac ar gyffurf] dectant.

3Cenwch iddo ganiat newydd: cenwch yn [*]gerddgar ac yn soniarus.

4Can ys vnion gair yr Arglwydd, a’ ei oll weithrededd ys y ffyddlon.

5E gár gyfiawnder a’ barn: o drugaredd yr Arglwddd y ddaiar [ys y] gyflawn.

6Gan ’air yr Arglwydd y gwnaethpwyt y nefoedd, a’y oll lluoedd hwy []gan yspryt ei enae.

7E [‡]gynnull ddyfredd y mor ynghyt [megis] yn [*]bentwr, gan ddodi yr [*]eigiawn yn ei dresoreu.

8Bid ofn yr Arglwydd ar yr oll ddaiar: bid ei arswyt ef ar oll drigolion y byt.

9Can ys ef a ddyvot, ac [velly] y bu: ef a ’orchymynawð, a [hyny] []savodd.

10Yr Arglwydd a [*]wascar gyccor y cenedloedd, ac a [‡]ðiddymia amcanion y populoedd.

11Cyccor yr Arglwyð a saif yn dragyvyth, a’meddyliae ei galon o genedlaeth, i genedlaeth byth.

12[]Gwyn ei vyt y genetl, y mae Dew yn [*]Arglwydd ydd hi, [a’r] popul, [a] ddetholes ef yn [‡]etiueddiaeth yddo.

13Yr Arglwydd ys y yn edrych y lawr o’r nefoedd, ac yn gwelet oll [*]blant dynion.

14O breswyl ei [*]drigva y [‡]tremia ar oll drigolion y ddaiar.

15Ef a ffurfia ei calonae bop vn, [ac] a ddeall ei holl weithredeu.

16Ny [*]waredir y Brenhin gan [‡]liaws llu, [ac] ny ddianc y gwr-nerthawc [*]gan liaws cryfder.

17Palledic yw march y ymwared, ac nyd achup e [neb] [‡]gan vaint ei nerth.

18Wele, [*]lygat yr Arglwydd ar yr ei aei ofnant, ac ar yr ei y ymddiriedant yn ei drugaredd.

19Er mwyn gwaredy ei heneidieu [‡]ywrth angae, ac y [*]bywhau hwy yn [amser] newyn.

20Ein eneit ys y yn dysgwyl am yr Arglwydd: can ys ef yw ’n porth a’n tarian.

21[*]Can ys ynthaw y llawenycha ein calon, erwydd yni ’obeithaw yn ei Enw sanctaidd.

22Bit dy drugaredd, Arglwydd, arnam, meis ydd ym yn ymddiriet ynot’.

[] 33:1 * Ymorugwch

[‡] 33:1 † roddy moliant

[‡] 33:2 † luwt

[*] 33:3 * gelvydd ac yn llafar

[] 33:6 ‡ drwy

[‡] 33:7 † gascl

[*] 33:7

[*] 33:7 * dwfnderoedd

[] 33:9 * darvu, gwnaethpwyt

[*] 33:10 * ddryllia

[‡] 33:10 ‡ ddirymia

[] 33:12 * Bendigeit yw

[*] 33:12 * Iehoua

[‡] 33:12 ‡ dref tat

[*] 33:13 * Ebr. veibion

[*] 33:14 * eisteddfa

[‡] 33:14 ‡ edrych

[*] 33:16 * ddianc

[‡] 33:16 ‡ amlder

[*] 33:16 * o rym

[‡] 33:17 ‡ o rym

[*] 33:18 * olwc

[‡] 33:19 ‡ rac

[*] 33:19 * bwydo, porthi

[*] 33:21 * Ys ynthaw

Psalm .xxxiiij.

¶ Benedicam Dominum.

¶ Psalm Dauid pan newidiawdd ei [‡]ymwreddiat gar bron Abimelech yr hwn ei gyrodd ef ymaith, ac ydd aeth yntef.

34

1[]DIolchaf ir Arglwydd bop amser: ei voliant [vydd] yn vy-genae yn oystat.

2Yn yr Arglwydd y bydd gorvoledd vy eneit: yr ei gostyngedic ei clyw, ac y lawenánt.

3Mawrygwch yr Arglwydd gyd a mi, a’ derchafwn ei Enw [*]y gyd.

4Ceisiais yr Arglwydd, ac im gwrandawodd: ys, ef am gwaredawdd om oll ofn.

5Wy edrychant arnaw, ac [‡]eu heglurir: a’ei wynepae ni chywylyddir [gan ddywedyt,]

6[]Y tlawt hwn a lefawdd, a’r Arglwydd [ei] clybu, ac oei oll drallote y gwaredawdd.

7Angel yr Arglwydd a [*]gastella o amgych yr ei y ofnant ef, ac eu [‡]gwared.

8[*]Chwaethwch a’ gwelwch, mor dda yw’r Arglwydd: gwyn ei vyd y gwr y ymddiriet iddo.

9Ofnwch yr Arglwydd, y Sainct ef: can nad oes eisiae ar y yr ei y ofnant ef.

10Y mae eisiae a’ newyn ar y llewod, a’r sawl y geisiant yr Arglwydd, ny bydd arnyn eisiae dim daoni.

11Dewch [*]veibion, gwrandewch arnaf: [ys] dyscaf ychwy ofn yr Arglwydd.

12[*]Pwy yw’r gwr a chwenych vyw-yt, ac a gar [hir] dyðiae y welet da?

13Cadw dy davot rac drwc, ath wefuse, rac dywedyt dichell

14[*]Ymwrthot ar drwc a ’gwna dda: [‡]ymgais a thangneddyf a’ dilyn ef.

15[*]Llygait yr Arglwydd ar yr ei cyfion, aei glustiae [a ystyriant wrth] eu llefain.

16Eythr wynep yr Arglwyð [ys ydd] yn erbyn yr ei y wna ddrwc, y [‡]dori ei coffa [*]y ar ddaiar.

17Yr ei cyfion a lefant, a’r Arglwydd [ei] gwrendy, ac ei gwared oei oll trallotion.

18Agos yw’r Arglwydd at yr ei ys ydd a chalon [*]gystuðedic, a’r ei briwedic o yspryt a gadw.

19Llawer o [*]ddrygeu [a ddaw] i’r cyfion, a’r Arglwydd ei gwared ywrthynt oll.

20Ef a gaidw ei oll escyrn: yr vn o hanwynt ny [‡]ddryllir.

21Eithr drigioni a ladd yr andewiol: a’r ei y gasánt y cyfion a [*]ddyffeithir.

22Yr Arglwydd y bryn eneidiae ei weision: a’r ei oll a ymddiriedant ynthaw, ny [‡]ddyffeithir.

[‡] 34:0 ‡ semblant

[] 34:1 * Ebr. Bendithiaf

[*] 34:3 * ynghyd

[‡] 34:5 ‡ wy redant ato

[] 34:6 * Llyma, &c.

[*] 34:7 * dric, erys

[‡] 34:7 ‡ dianc hwy

[*] 34:8 * Bleswch, profwch

[*] 34:11 * blant

[*] 34:12 * Pa wr yw ef

[*] 34:14 * Gogel

[‡] 34:14 † cais heddwch

[*] 34:15 * Golwc

[‡] 34:16 † ddiwrseðio

[*] 34:16 * or

[*] 34:18 * ddrylliedic

[*] 34:19 † afrwyðtep drwbl

[‡] 34:20 † thorir, ny byð twnn

[*] 34:21 * anreithir

[‡] 34:22 † anreithir

Psalm .xxxv.

¶ Iudica Domine nocentes.

¶ Psalm Dauid.

35

Boreu weddi.

1DAdle Arglwydd a’m [*]dadleuwyr: [‡]ymladd a’r ei a ymladdant a mi.

2Ymafael yn y tarian a’r [*]astalch, a’ chyfod im cymporth.

3Dwc hefyt y gwaiw [ffon] ac [‡]argaea yn erbyn y rhei n’sydd im erlid: dywait wrth v’enait, Mi yw dy iechyt.

4Cywilyddier, a’ gwradwydder yr ei y geisiant vy enait: ymchweler [*]tragefyn, a’ gwarthaer y sawl a vwriadant [‡]ddrwc ymy.

5Byddant val [*]vs garbron y gwynt, ac Angel yr Arglwydd [ei] goyscaro.

6Bid ei ffordd yn dywyllwch ac yn []llithricva: ac Angel yr Arglwydd y’w hymlid.

7Can ys eb achos y cuddiesont [*]bytew a’i rhwyt ymy: eb achos y cloddiesont [bytew] i’m enait.

8[]Deuet arno ddestruw ny wypo, a’ei rwyt y osodes yn dirgel, ei dalio: syrthiet yn y destruw hyny.

9Yno y llawená vy enait yn yr Arglwydd: e lawenycha yn ei iechyt [ef].

10Vy oll escyrn y ddywedant, Arglwydd, pwy [‡]val tydy, yr hwn y waredy y tlawt rac y vo [*]trech nac ef: a’r tlawt a’r truan, rac neb ei yspeilio.

11Cyvodesont testion trawsion: holesont vi am betheu ny wyddwn.

12Talesont ymy ddrwc dros dda, y [*]espeilio vy enait.

13A’ mineu, pan glyvychynt wy, a wiscwn [liein] sach: gestyngwn vy eneit [‡]ac vmpryt: am gweddi a ddymchwelit [*]im monwes.

14Ymddugwn val wrth gar, neu val wrth vy brawt: ymestyngais gan gwynvan val vn yn [‡]dwyn ’alar am ei vam

15A ’hwytheu yn vy=[*]cloffter a lawenychent, ac ydd ymgasclent: ymglascawdd [‡]efryddion yn vy erbyn, eb wy bot ymy: dryllieson vi ac eb [‡]dewi.

16Gyd a’r gwatworwyr ffeilson yn-gwleddau, gan escyrnygy danedd [*]arnaf.

17Arglwydd yd pa bryd ydd edrychy [ar hyn?] gwared vy enaid rac ei trafferthae, [ys] vy vnic [enait] rac y l’ewod

18[Yno] ith clodvoraf yn-Cynnlleidfa vawr: ith voliannaf ym-plith popul [*]liosawc.

19Na bo im gelynion lawenáu im erbyn yn ancyfion, [ac na] amneidiant a llygat, y sawl sydd im casay yn ðiachos.

20Can nad ymddiddanant yn dangneddyfus: eithyr dychymygu [‡]geiriae dichellgar yn erbyn y rei llonydd [ar] y ddaiar.

21Egoresont ei [‡]geneue arnaf, gan ðywedyt, [*]Aha, aha, [ys] gwelawdd ein llygat.

22Gweleist [hyn yma] Arglwydd: na thaw [dithae]: nac ymbellá y wrthyf Arglwydd.

23Cyvot a’ [*]diffro i’m barn, ’sef i’m [‡]dadl, vy-Dew, a’m Arglwydd.

24Barn vi Arglwydd vy-Dew, yn ol dy gyfiawnder, ac na lawenánt [*]am danaf.

25Na ddywetant yn ei calon, [‡]Wi, ein enaid bydd lawen: ac na bo yddyn ddywedyt, [ys] [*]divwynesam ef.

26Cywilyddier a gwradwydder [‡]y gyt, yr ei ’sy lawen am vy-drwc: gwiscer a’ gwarth a’ [*]chywilydd, yr ei ys yd yn [‡]ymorugaw yn v’erbyn.

27Bid lawen a’ hyfryd, yr ei y garant vy-cyfiawnder: a’ dywedant yn oystat, [*]Mawryger yr Arglwydd, yr hwn a gar [*]lwyddiant ei wasanaethwr.

28A’m tavawt [inef] a venaic dy gyfiawnder a’th voliant bop dydd.

[*] 35:1 * cyngawswyr

[‡] 35:1 † rhyvela

[*] 35:2 * bwclet

[‡] 35:3 † a chwp

[*] 35:4 * drach i cefn, yn llwyr ei hol

[‡] 35:4 † vynrwc

[*] 35:5 * llwch, mwlhwc

[] 35:6 † llimpr

[*] 35:7 * drancwyð

[] 35:8 † Delet iðo echrys eb wybot

[‡] 35:10 ‡ ys y debic y ti

[*] 35:10 * cadarnach cryfach

[*] 35:12 * ymddivad

[‡] 35:13 ‡ a’ dirwest

[*] 35:13 * ar vy

[‡] 35:14 ‡ yn athrist

[*] 35:15 * ing, advyt

[‡] 35:15 ‡ coegwyr, salwddyniō

[‡] 35:15 ‡ yspait, peidio

[*] 35:16 ‡ im erbyn

[*] 35:18 * aml, lawer

[‡] 35:20 ‡ llonyddiō y tir

[‡] 35:21 * safneu

[*] 35:21 * Wi, wi, Wban, wban,

[*] 35:23 * dihuna

[‡] 35:23 ‡ cyngaws, plait

[*] 35:24 * om pleit

[‡] 35:25 † O

[*] 35:25 * llyncesam, divesam

[‡] 35:26 ‡ ynghyt

[*] 35:26 * anglod, gwradwydd

[‡] 35:26 ‡ ymdderchafel

[*] 35:27 * Mawrhaer

[*] 35:27 ‡ Ebr, tangueddyf

Psalm .xxxvj.

Dixit iniustus.

¶ I rhagorawl. Psalm Dauid gwas yr Arglwydd.

36

1[]SYganei yr enwiredd wrth yr andewiol, ys ef yn vy-calon, Nyd [oes] ofn Dew geyrbron ei lygaid.

2Can ys mae ef yn [*]ymlewydd ac ef yhun yn ei [‡]’olwc, yn y chaffo y anwiredd ef ddygasedd.

3Geiriae ei eneu [[*]geiriae] enwired a’ dichell: peidiodd a [mynhy] deall a’ gwneythy da.

4[*]Enwiredd a vevyria ar ei wely: ef a ymosyt ar ffordd nyd [yw] dda, [ac] nyd [‡]cas ganthaw ddrwc.

5Arglwydd, yd y nefoedd [y cyrhydd] dy drugaredd, ath [*]ffyddlondap yd yr wybrae.

6Dy gyfiawnder [‡][ys y] val mynydde [*]cedyrn: dy varnion ynt val [‡]dyfnder mawr, dyn ac anival a [*]waredy Arglwydd.

7Mor werthawr yw dy drugaredd Ddew: am hynny yr ymddiriait plant dynion [*]yn-gwascawt dy adanedd.

8Wy a [‡]gyflawnir a [*]braster dy duy: a’thi a [‡]roddy yðwynt ddiot o avon dy [*]dlysae.

9Can ys y gyd a thi y mae ffynnon y bywyt, ac yn dy ’oleuni y cawn welet goleuni.

10Estyn dy drugaredd y rein ath adwaenant, a’th gyfiawnder yr ei syd vnion o galon.

11Na [‡]ddauet troet balchder im erbyn, ac na bo y law yr andewiolion vy [*]ymmot.

12Yno y syrthiodd yr ei weithredawdd enwiredd: eu bwriwyt ir llawr, ac ny allant [‡]godi.

[] 36:1 * Medd

[*] 36:2 * ymhoffy, ymorllyfnu

[‡] 36:2 ‡ lygait

[*] 36:3 * yw

[*] 36:4 * Andewcldep

[‡] 36:4 † dygas, ffiaidd

[*] 36:5 * wirionedd

[‡] 36:6 † saif

[*] 36:6 * Ebr. Dew

[‡] 36:6 † eigiawn

[*] 36:6 * iachey, ymgleddy

[*] 36:7 * o dan

[‡] 36:8 † ddigonir

[*] 36:8 * ehelaethrwyd

[‡] 36:8 † dioty hwy

[*] 36:8 * digrifwch velyster

[‡] 36:11 ‡ ddelo

[*] 36:11 * cyffroi, ysmuto, trosgwysdðo

[‡] 36:12 ‡ gwnny

Psalm .xxxvij.

Noli emulari

¶ Psalm Dauid.

37

Prydnavvn vveddi.

1NAc [*]ymddigia er yr andewiolion, ac na wynvyda wrth yr ei y wnant ðrwc.

2Can ys yn ebrwydd y torir hwy, ir llawr mal [*]glaswellt, ac y wywant mal y gwyrdd-lys.

3[*]Gobeithia yn yr Arglwydd, a’ gwna ða: tric yn y tir, ac ith [‡]porthir yn ddiau.

4[*]Ymddigrifá yn yr Arglwydd, ac ef a rydd yty [a] [‡]airch dy galon.

5[*]Treigla dy ffordd ar yr Arglwydd: ac ymddiriet ynthaw, ac ef [ei] [‡]gorphen.

6Ef a ddwc allan dy gyfiawnder mal y golauni, ath varn val [yr haul] haner dydd.

7Dysgwyl-yn-ddystaw wrth yr Arglwydd ac ymddiriet ynthaw: nac ymddigia wrth hwn a lwyddo gantho ei ffordd, na’c wrth y gwr a [‡]wnel ei vwriadeu.

8Paid a [*]digoveint, a gad ymaith [‡]gynddaredd: nac ymofidia chwaith [‡]y ddrugu.

9Can ys torir ymaith y drygddynion, a’r ei a ddysgwiliant wrth yr Arglwydd, wyntwy etiveddant y tir.

10Am hyny [*]etwo ychydigyn, ac ny [welir] yr andewiol, ac edrychy ar lle [‡]bu ef, ac nyd [oes [*]dim] o hanaw.

11Eithyr yr ei gostyngedic a veddant y ddaiar, ac ei [‡]diddenir gan [*]liaws tangneddyf.

12Yr andewiol a amcana yn erbyn y cyfion, ac a yscyrnyga ddanedd arno.

13[A’]r Arglwydd y gwarewor ef, can ys [*]gwelawdd vot ei ddydd []ar ddyvot.

14Yr andewiolion y dynesont ei cleddyf, ac y enylesont ei bwa, y vwrw y lawr y tlawt a’r angenawc, [ac] y [*]ladd yr ei vnionffordd.

15[Eithyr] ei cleddyf â yn ei calon e hunain, a’ ei bwae a [‡]ddryllir.

16Ys gwell ychydic ir cyfion, na mawr-olud yr andewiolion [a’r] [*]cedyrn.

17Can ys breichiae yr andewiolion y ðryllir: a’r Arglwyð a [*]gynnal yr ei cyfion [y vyny.]

18Yr Arglwydd a edwyn ddyddiae yr ei perfeith, a’ ei etiveddiaeth wy [*]vydd yn dragyvyth.

19Ny’s gwradwyddir hwy yn yr amser [‡]pericul, ac yn amser [‡]newyn y cahan ddigon.

20Can ys yr andewiolion y gollir, a’ gelynion yr Arglwyð a ddivéir val braster wýn: [sef] y gyda’r mwc y [‡]diflanāt

21Yr andewiol a echwyna ac ny thal [*]adref: a’r cyfion ys y drugarawc []ac a [‡]ddyry.

22Can ys yr ei bendigedic gan [*]Ddew, a etiveddant y tir, ar ei melltigedic ganthaw a [‡]dorir ymaith.

23Gan yr Arglwydd y fforddir llwybreu [*]gwr: can ys y ffordd ef ys y dda ganthaw.

24[*]Cyd bo yddo syrthio, ny vwrir e ymaith: can ys ir Arglwydd y [*]gynnal ei law.

25Mi [‡]vum ieuanc ac yð wyf yn hen: ac ny weleis [erioet] y cyfion [*]wedy ei ady, na ei had yn [‡]cardota [ei] vara.

26[*]Pop amser y mae yn drugarawc ac yn rhoi benthic, a’ ei had [a vwyná] y vendith.

27[*]Cilia ywrth ðrwc, a’ gwna dda, a’ [‡]chyfanedda yn dragyvyth.

28Can ys yr Arglwydd a gar [*]varn, ac ny ys gedy ei Sainct: cedwir hwy yn dragywydd, a’ had yr andewiolion y dorir ymaith.

29Yr ei cyfion a etiveddant y tir, ac a breswiliant [‡]arnaw yn tragywyth.

30Genae y cyfion a [*]venaic ’ddoethinep, a’ei davawt y [*]gymmwyll am varn.

31[Can ys] [*]Deddyf ei Ddew ’sy yn ei galon, [a’]i [‡]draet ny lithrant.

32Yr andewiol a ddysgwyl y cyfion, ac a gais ei [*]divetha.

33Ny ysgad yr Arglwyð ef yn ei law, ac ny ad ef yn-auoc pan ei barner.

34[*]Dysgwyl [‡]wrth yr Arglwydd, a’ chadw ei ffordd, ac ef ath dderchaif, [*]val etiveddych y tir, pan ddyvether yr andewiolion, y [‡]gweli.

35Gwelais yr Andewiol yn [*]gadarn, ac yn [‡]vrigawc val y lawryf gwyrdd.

36Er hyny ef aeth ymaith, [*]a’nachaf nyd oedd mwy o hano, a’ mi ei ceisiais, [ac] ef ny cheffit.

37[*]Edrych ar y dywiol a’ [‡]gwyl yr vnion, can ys dywedd y gwr hwnw [yw] [‡]tangneddyf.

38Can ys y trawsion y ddestruwir y gyd, [a’] dywedd yr andewiolion a []gyfergollir.

39Ac iechydwreith yr ei cyfion [vydd] y gan yr Arglwyð: é vydd y nerth wy yn amser [*]trallot.

40Can ys yr Arglwyð y cymporth hwy, ac ei [*]gwared, ef y gwared wy rac yr andewiolion, ac ei cadw hwy, can yðynt ymddiriet ynthaw.

[*] 37:1

[*] 37:2 * gwair, gwelltglas

[*] 37:3 * Ymddiriet

[‡] 37:3 ‡ bwydir, pescir

[*] 37:4 * Bid dy wynvyt

[‡] 37:4 ‡ ovynion ddamunet

[*] 37:5 * Dod

[‡] 37:5 ‡ Ebr. gwnaiff

[‡] 37:7 ‡ dduco y ben

[*] 37:8 * llit

[‡] 37:8

[‡] 37:8 ‡ er

[*] 37:10 * eto enhyd bach

[‡] 37:10

[*] 37:10 * yno mwy

[‡] 37:11 ‡ digrifeir

[*] 37:11 * laweredd, amledd

[*] 37:13 * gwyl

[] 37:13 ‡ yn dyvot

[*] 37:14 * ddivetha

[‡] 37:15 ‡ vyscir

[*] 37:16 * Ebr. mawrion

[*] 37:17 * attec

[*] 37:18 * tragyvythol vydd

[‡] 37:19 ‡ Ebr. drwc

[‡] 37:19 † drudanieth

[‡] 37:20 ‡ divannant

[*] 37:21 * drachefn

[] 37:21 ‡a’ hael

[‡] 37:21 * rydd, ddyd

[*] 37:22 * Ebr. ef

[‡] 37:22 ‡ ddiwreiðir

[*] 37:23 * dyn

[*] 37:24 * Er yddo gwympo

[*] 37:24 * gyfattal, attega

[‡] 37:25 ‡ vuo

[*] 37:25 * yn ddiymgeledd

[‡] 37:25 ‡ Ebr. caisio bara

[*] 37:26 * Peuuydd

[*] 37:27 * Fo rac

[‡] 37:27 ‡ thric

[*] 37:28 * gyfionder

[‡] 37:29 ‡ ynthaw

[*] 37:30 * draetha

[*] 37:30 * ðywet, son

[*] 37:31 * Cyfraith

[‡] 37:31 ‡ gamreu

[*] 37:32 * ladd

[*] 37:34 * Gobeitha

[‡] 37:34 ‡ am, ar

[*] 37:34 * yny

[‡] 37:34 ‡ cai welet

[*] 37:35 * gadr, draws, ddrud

[‡] 37:35 † gwyrdd

[*] 37:36 * ac wely

[*] 37:37 * Cadw

[‡] 37:37 ‡ chraffa ar

[‡] 37:37 * heddwch

[] 37:38 * dorir yma ith

[*] 37:39 † trwbl

[*] 37:40 * cadw

Psalm .xxxviij

Domine ne in furore.

¶ Psalm Dauid er coffa.

38

Boreu vveddi.

1ARglwyddd na cherydda vi yn dy lit, ac [*]na chospa vi yn dy dddiclloneð.

2Can ys dy saethae y [‡]ddescenesant ynof, a’th law a [*]ddescennawd arnaf.

3Nyd oes iechyt yn vy-cnawt, o erwydd dy ddig[*]llonedd: ac nyd oes [‡]heddwch im escyrn o blegit vy-pechot.

4Can ys vy-camweddae aeth dros vy-pen, [a’] megis baich [*]athrwm y maent yn rrydrwm [‡]arnaf.

5[Ys] pytrawdd a’ llygrawd [*]v’archollion [‡]y gan vy ynvydrwydd.

6Im crymwyt ac im plygwyt yn ddirvawr: peunydd yn [*]athrist y cerddwn.

7Can ys vy[*]-clunieu y gyflawnir o [‡]boethder, ac nid [oes] van [*]iach yn vy-cnawt.

8[*]Im gwanechwyt ac im dryllwyt yn dramawr: [‡]rhueis gan [wir] [*]ovid vy-calon.

9Arglwydd yr wyf yn menegy vy oll ddeissifiat geyr dy vron, a’m vchenait nid yw guddiedic rhagot’.

10Vy-calon ys [‡]ydd yn cynnyrfu, vy nerth ys y im [*]gadu, a’ [‡]lleuer vy llygait, ys wyntwy nyd ynt [*]y-my.

11Vy [*]caredigion a’m [‡]cymddeithion a safent hwyt ywrth ve-[*]pla, a’m [‡]cyfnesafieit y safent o hirbell.

12A’r ei y geisient [dwyn] vy [*]enait, y ’osodent [‡]vagleu, a’r ei [*]a geisient vy-drygy, a ddywedent enwiredde, ac a ddychymygent ddichellion [‡]beunydd.

13A’minef val byðar ny chylywn, a’megis mutan [ytwyf] ny ’d agorei ei enae.

14Val hyn ydd [*]oeddwn val gwr [‡]eb glywed, ac eb argyoeddion yn ei enae.

15Can ys ynot Arglwydd ydd ymddiriedaf: ti [am] [‡]clywy, vy Arglwydd, vy-Dew.

16Can ys [*]dywedais, [clyw vi] rrac yddynt lawenechu arnaf: [can ys] pan lithro vy-troet yr [‡]ymvawrygant im erbyn.

17[*]Ys parot ytwyf y gloffi, a’m [‡]dolur [ys y] ger vy-bron yn wastat.

18Pan addefaf vy [*]cystudd, [ac] y [‡]pryderaf dros vy-pechot.

19Ac ymae vy-gelynion yn vyw [ac] yn gedyrn, a’r ei a’m casaant [*]ar gam [‡]a liosocwyt.

20Yr ei hefyt a dalai ddrwc dros dda, vydd im erbyn, can y-my ddilyn daeoni.

21Na ad vyvi, Arglwyð: vy-Dew, nac ymbella ywrthyf

22[*]Brysia im [‡]cannorthwyaw, Arglwydd, vy iechyt.

[*] 38:1 * na’m

[‡] 38:2 ‡ sangwyt

[*] 38:2

[*] 38:3 * ovein

[‡] 38:3 † llonydwch gorphwys

[*] 38:4 * trwm

[‡] 38:4 ‡ ymy

[*] 38:5 * vyngwelieu

[‡] 38:5 ‡ o bleit

[*] 38:6 * alarus

[*] 38:7 * morddwy,dedd, arenneu

[‡] 38:7 ‡ lescedd

[*] 38:7 * gwpl, gyfan, berfaith ddidwn

[*] 38:8 * Euthym yn egwan ac yn ysic

[‡] 38:8 ‡ griddvaneis

[*] 38:8 * irad

[‡] 38:10 ‡ llemain, neidio

[*] 38:10 * pallu

[‡] 38:10 ‡ golwc, golau

[*] 38:10 * Ebr. gyd a mi, genyf

[*] 38:11 * ceraint

[‡] 38:11 ‡ cyveillon, cymydogiō

[*] 38:11 * gorffon, adwyth

[‡] 38:11 ‡ traseu, cereint

[*] 38:12 * einioes hoedl

[‡] 38:12 ‡ hoyuyneu

[*] 38:12 ‡ oedd ar vedr

[‡] 38:12 ‡ yn oystat

[*] 38:14 * wyf

[‡] 38:14 ‡ rhwn ny

[‡] 38:15 * Ebr. atebi

[*] 38:16 * erchais

[‡] 38:16 † ymorugant

[*] 38:17 * Ebr. Can

[‡] 38:17 ‡ govyt

[*] 38:18 * enwiredd

[‡] 38:18 ‡ govidiaf

[*] 38:19 * yngham

[‡] 38:19 † ysy lawer, aml

[*] 38:22 * ffrysta

[‡] 38:22 ‡ cymporth

Psalm .xxxix.

Dixi custodiam vias.

¶ I ragorol [*]cantor Ieduthum Psalm Dauid.

39

1[]MEddyliais [*]Cadwaf vy ffyrdd, rac [ymy] pechy a’m tavawt: catwaf vy-geneu [‡]yn-goarchae, tra vo yr andewiol yn vy-golwc.

2Mut oeddwn eb ddywedyt dim: [*]dysteweis, [ys] rac da, a’m [*]dolur a [*]gyffróit.

3Gwresogawd vy-calon o’m mewn, [a’] thra oeddwn yn mevyrio [*]y cynneuawdd y tan, [ac] or dywed y dywedais am tavot.

4Arglwydd moes i mi wybot vy-diwedd, a’ [*]niver vy=dyddiae, pa [‡]’sy: moes ym’ wybot pa oes ys ydd ymy.

5[*]Nycha ys gwneythost vy-dyddiae [mal] dyrnvedd, a’m einioes val [‡]diddim [*]wrth y ti: ys cwbl-wagedd yw [‡]stat pop dyn. Selah.

6Eithyr dyn a rodia [*]yn-gwascot, ac a []ymdraffertha yn []ouer: ef a dyra [’olud,] ac ny ys gwyr pwy ei [*]casgyl.

7Ac yr owrhon Arglwydd, pa ddysgwiliaf? vy-gobaith ys ydd ynot’.

8Gwared vi [*]o’m oll [‡]gamweddae, ac na [*]ddod vi [‡]yn warthrudd i’r ynvyd.

9Aethym yn vut, ac nyd agoreis vy-genae, can y-ti ei ’wnaethur.

10Cymer y wrthyf dy bla: gan [*]ymfust dy law y [‡]cystuddiais

11Pan wyt drwy geryddon yn cospi dyn am enwiredd, [ys] val pryf y gwney y brydverthwch ef ddarvot: diau [*]mae gwagedd [yw] pop dyn. Sélah.

12Clyw vy-gweddi Arglwydd, a’ chlustymwrando a’m llefain: na vydd ddystaw wrth vy-deigr, can ys [*]pererin wyf gyd a thi, [a’] [‡]thrigianwr val vy oll [*]tadeu.

13Paid [ath lid] wrthyf, val y cryfáwyf, cyn vy myned ac na byddwyf,

[*] 39:0 * bencerdd

[] 39:1 * Ebr. Dywedais

[*] 39:1 * Dysgwiast ar

[‡] 39:1 ‡ a chayad, a *ffrwyn

[*] 39:2 ‡ ymostegeis

[*] 39:2 ‡ gofit

[*] 39:2 * gynnerfit

[*] 39:3 * yr ennynoedd

[*] 39:4 * rrivedi

[‡] 39:4 ‡ yw, vo

[*] 39:5 * Wele

[‡] 39:5 † peth eb ddim

[*] 39:5 * ger dy vron di

[‡] 39:5 † safiat

[*] 39:6 [?] [y] mywn

[] 39:6 † ymffustia, ymffrwstia

[] 39:6 † wac

[*] 39:6 * cynnull

[*] 39:8 * rac, ywrth

[‡] 39:8 † droseddion

[*] 39:8 * gwna

[‡] 39:8 † lliwiant

[*] 39:10 * vrwydr, ddyrnot

[‡] 39:10 † darvuym, ddefficiais

[*] 39:11 * ys

[*] 39:12 * alltud dyn diethr, arall wlad

[‡] 39:12 † dyvodiat

[*] 39:12 * taid, taidie

Psalm .xl.

Expectans expectaui.

¶ I ragorawl. Psalm Dauid.

40

1DDysgwiliais yn [*]ddyfal am yr Arglwydd, ac ef y ostyngawð [ei glust] ataf, ac a glywoð vy llefain.

2Ac ef am cyfodes a’r pytew [*]anhygyrch, allan o’r [‡]prið tomlyd, ac e osotes vy-traet ar y graic, ac y hwyliodd vy[*]-cerddet.

3Ac e [*]ddodes yn vy-genae ganiat newydd, o voliant i’n Dew: llawer ei gwyl ac y ofnant, ac ymddiriedant yn yr Arglwydd.

4Gwyn ei vyt y gwr y [*]gynner yr Arglwydd yn ei ymddiriet, ac ny [‡]wyneba at y beilchion, nac at yr ei a ðychwelant at gelwydd.

5[Mor] [*]lliosawc, Arglwydd vy-Dew y gwnaethost dy ryvedd-wedithredoedd, val na vedr neb iawn draethu yty dy veddylieu [‡]erom: menagaf a llafaraf [am danynt,] anyd eu bot yn vwy nac ’allaf eu hadrodd.

6Aberth ac offrwm ny’s [*]wyllyseist ([anyd] vy-clustiae y [*]egoreist) poeth aberth ac aberth dros pechat ny ’ovyneist

7Yna y dywedais, [*]Nycha y deuthym: [canys] yn rról y llyver ydd escrivenwyt [‡]am danaf.

8[*]Pucheis wneuthyr dy [‡]wyllys, vy-Dew, ’sef dy Ddeddyf ysy ovewn vy-[*]calon.

9Manegeis dy gyfionder yn y Gynnulleidva vawr: wele, ny oharddaf vy-gwefusae: Arglwydd ti wyddost.

10Ny chuddieis dy gyfiawnder o vewn vy-calon, [eithyr] llavarais dy wirioneð a’th iechyt: ny chelais dy drugareð ath wirionedd [*]rac y Gynnulleidva vawr.

11Tithe Arglwydd nac attal dy drugareddeu y []wrthyf: [poet] dy dosturi ath wirionedd byth am catwo.

12Can ys drygae aneirif am cylchynesont: vy-pechotae a ymavaelesont ynof mor gerth, mal na allaf [*]edrych: [‡]ac y maent yn amlach na [*]blew vy-pen, am hyny y pallawð vy-calon.

13[*]Wyllysia Arglwydd vy-gwaredy: brysia Arglwydd im cypporth.

14Cywilyddier a’ gwradwydder y gyd, yr ei y geisiant vy enait [*]y ei ddivetha: gyrrer [‡]drach [ei] cefn a’gwarthaer yr ei y [*]wyllysient [‡]drwc ymy.

15[*]Dyffeithier [*]dros ’obr ei cywilydd, yr ei y ddywetant wrthyf, [‡]Haha, haha.

16Ymlawenhant a’ byddan hyfryd ynot’ yr oll rei ath geisiant: a’r ei y gar dy iechyt, dywedant yn oystat, []Mawryger yr Arglwydd.

17Cyd bwyf vi dlawd a’ [*]rhaidus y mae yr Arglwydd yn meddwl am danaf: ti yw vy-porth, a’m prynwr: vy-Dew na [*]hwyrá.

[*] 40:1 * Ebr. dysgwyl

[*] 40:2 * dadurðus

[‡] 40:2 ‡ cyspridd

[*] 40:2 * camrae

[*] 40:3 * droes

[*] 40:4 * ddyd, osyt

[‡] 40:4 * edrych, thry

[*] 40:5 * niverawc, aml

[‡] 40:5

[*] 40:6 * ddysyfeist

[*] 40:6 * Ebr. gloddieist

[*] 40:7 * Wele

[‡] 40:7 ‡ hanof

[*] 40:8 * Deisyfeis

[‡] 40:8 ‡ vodd

[*] 40:8 * emyscaroedd

[*] 40:10 * ywrth

[] 40:11 * rhagof

[*] 40:12 * welet

[‡] 40:12 ‡ sef

[*] 40:12 * gwallt

[*] 40:13 * Rengit vodd yt

[*] 40:14 * yw

[‡] 40:14 ‡ llwyr ei ol

[*] 40:14 * vynent

[‡] 40:14 ‡ vynrwc

[*] 40:15 * Anreithier

[*] 40:15 * yn, yn lle

[‡] 40:15 ‡ Wi, wi, Wfft, wft, Och, och, &c.

[] 40:16 † Mawrhaer moler

[*] 40:17 * angenoc, helbulus

[*] 40:17 * vyd hwyr, hirdriga

Psalm .xlj.

Beatus qui intelligit.

¶ I rhagorol. Psalm Dauid.

41

Prydnavvn vveddi.

1GWyn ei vyt a ystyria wrth y tlawt yr Arglwydd ei gwareda yn [*]amser-trallawt.

2Yr Arglwydd ei caidw, ac ei bywá: gwynvydedic vydd ar y ddaiar, ac ny’s roddy ef wrth [*]wyllys ei elynion.

3Yr Arglwydd ei nertha ar wey [*]dolurieu: ymchweleist ei oll wely yn ei glefyt.

4Dywedeis, Arglwydd trugará wrthyf: iacha vy eneit, canys pechais ith erbyn.

5Vy gelynion y lavarent ddrwc am danaf, [gan ddywedyt], Pa bryd y bydd varw, ac y dervydd am ei enw?

6Ac a’s daw []im govwyaw, e ddywait gelwydd, a’ei galon y gascl enwiredd [*]o ei vewn, [a’ phan] ddel allan y dywait.

7Vy oll ddygaseion a gyd hustyngent im erbyn: [sef] yn vy erbyn y dychymygent y drwc [‡]yma.

8Peth [*]y vall a ddeuth arno: a’r hwn ’s yn gorwedd, ny chyvyt mwyach.

9Hefyd, []vy-car caredigol yr’hwn y ymddiriedwn iddo, ac a vwytaei vy-bara, a [*]dderchavodd y sawdl im erbyn.

10Tithau Arglwydd, trugará wrthyf, a’chyfod vi y vyny: a’ mi [‡]eu gobrwyaf.

11Wrth hyn y gwn dy vot im hoffy, can nad yw vy-gelyn yn cael ei wynfyd [*]arnaf.

12Ac am danavi, yddwyt, im cynnal yn ve-perfeithrwyð, ac yn ve-gosot ger bron dy wynep yn tragyvyth.

13Bendigeit [vo] Arglwyð Ddew [yr] Israel yn oes oesoedd. []Velly y bo, ys velly y bo.

[*] 41:1 * Ebr. dydð drwc

[*] 41:2 * y buchet

[*] 41:3 * gofit, tristit, trymder

[] 41:6 ‡ y ymwelet a mi

[*] 41:6 * Ebr. yddo

[‡] 41:7 ‡ ymy

[*] 41:8 * echryslon, mesiffol

[] 41:9 * Ebr. gwr tangneddyf

[*] 41:9 * Ebr. vawrhaoð: ac yn Camberaec am disodloð

[‡] 41:10 ‡ dalaf yddynt

[*] 41:11 * am danaf

[] 41:13 * Ebr. Amē, ac Amen.

Psalm .xlij.

Quemadmodum desiderat.

¶ I rhagorawl Psalm y roi addysc, ’rhon y roid at veibion Kórach

42

1MAl y bref [*]yr hydd am avonydd dyfredd, velly y [‡]llefain vy enait am [*]danat’ Ddew.

2Sychedai vy enait am Ddew, [ys] am y Dew byw: pa bryd y dauaf ac [*]ydd ymddangosaf yn-gwydd Dew?

3Vy-daigre ytoedd yn vwyt ymy ddydd a’ nos, tra ddywedit wrthyf beunyð, P’le y mae dy Ddew?

4Pan veddyliwn [*]hyn yma, ys tywalldwn vy [‡]eneit y [*]wrthyf, can ymy vyned y gyd a’r []dorf, a’u harwein hwy yd tuy ’r Arglwyð, gan lef caniat, [a’] moliant [val] lliaws yn [*]gwledda.

5Paam ith vwrir y lawr, vy enait, ac yr aflonyddy ynof? dysgwyl wrth Ddew: can ys etwo y diolchaf yðaw [*]am borth ei [‡]wynep.

6Vy-Dew, vy enait a vwriwyt y lawr o’m mewn, can y my dy [*]goffa, o dir Iorðanen, a Hermonim [ac] o vynyth Mitsar.

7[Sef] [*]eigiawn a ymoralw am eigiawn gann lais dy [‡]ddyfr-bistillieu: dy oll donhae ath ystormydd aethant drosof.

8Yr Arglwydd a ganiatá ei garedicrwydd anianawl y dydd, a’r nos [*]y canaf o hanaw, [’sef] gweddi ar Ddew vy-bywyt.

9[Ys] dywedaf wrth Ddew [rhwn yw] vy []craic, Paam im gollyngaist yn angof: paam y ddaf yn dwyn alar, pan vo’r gelyn [im] [*]gorthrymu?

10Vy escyrn a [*]leddir tra vo vy-gelynion im gwartháu, gan ddywedyt wrthyf baunydd, P’le mae dy Ddew?

11Paam ith vwriwyt y lawr vy eneit? a’ ph’am ith aflonyddir o’m mewn?

12Dysgwyl wrth Ddew: can ys etwo y diolchaf yddaw am vot yn [*]borth ym’ gerllaw, ac yn Ddew ymy.

[*] 42:1 * y carw, ewic

[‡] 42:1 ‡ brevera

[*] 42:1 * arnat

[*] 42:2 * y welet wynep

[*] 42:4 * y petheu

[‡] 42:4 ‡ calon

[*] 42:4 * allan

[] 42:4 ‡ niver, pentwr, tyrva

[*] 42:4 * cadw gwyl, aberthu

[*] 42:5 * dros

[‡] 42:5 ‡ gydrychiolder

[*] 42:6 * gofio

[*] 42:7 * dwfnder

[‡] 42:7 † gafneu, ffrydie, rreeidr, pibelliou

[*] 42:8 * bydd ei gaan gyd a mi

[] 42:9 * cedernit

[*] 42:9 † yn pwyso arnaf

[*] 42:10 * vyseir

[*] 42:12 † Ebr. iechyt vy wynep

Psalm .xliij.

¶ Iudica me Deus.

43

1BArn vi Ddew, a’ dadle vy-dadl yn erbyn y popul antrugarawc: gwared vi rac y dyn dichellgar ac enwir.

2Can ys ti yw Dew vy nerth: paam im [*]rhodeist ymaith? paam ydd af mor [‡]alarus, pan vo’r gelyn yn poyso [arnaf?]

3Anfon vy [*]olauni a’th wirionedd, [‡]tywysant vi: ducant vi ith Vynyth sanctaidd ac ith pepyll.

4Yno ydd af y allawr Dew, [ys] at Ddew vy-gorvoledd a’m llawenydd: ac ar y delyn ith [*]glodvoraf, [â] Ddew vy-Dew.

5Paam ith [*]vwriwyt y lawr vy enait? a’ pha’m ith aflonyddir o’m mewn? dysgwyl [‡]ar Ddew: can ys etwo y dyolchaf yddaw, [efe yw] vy [*]cydrychiol borth, a’m Dew.

[*] 43:2 * gwthsefit heibio

[‡] 43:2 † dramawrddic

[*] 43:3 * oleu, lewych, lever

[‡] 43:3 † arwenant

[*] 43:4 * diolchaf yty

[*] 43:5 † estyngwyt

[‡] 43:5 * am

[*] 43:5

Psalm .xliiij.

¶ Deus auribus nostris.

¶ I rhagorol. Psalm i roddi athroeth, rhon a roit ar veibion Korach.

44

Boreu vveddi.

1DEw, [ys] clywsam a ein clustiae: ein tadae a venagent y-ni y gwaithredoedd [y] wneythost gynt yn y dyddiae hwy, yn y [*]cynvyt.

2[*]Val y gyrresti [‡]ymaith y cenedloedd, ath law, ac y plenneist [*]hwy: [val] y [‡]destrywieist y populoed, ac y gwneuthost yddynt [*]tyfu.

3Can na chawsant etiveddiaeth y tir wrth ei cleddyf ehunain, ac nid ei braich ehunain, eu [*]gwaredawdd: eithr dy ddeheulaw di ath vraich a llewych dy wynepryd, can yty y hoffy hwy.

4Ti yw vy-Brenin, [â] Ddew, ’anfon gymporth i Iaco.

5Trywo ti y [*]cilgwthiesam ein gelynion: ac yn dy Enw [di] y [‡]sathrwn yr ei a gyfotant in erbyn.

6Can ys nad ymddiriedaf yn vy-bwa, ac nid vy-cleddyf a’m gwared.

7Canys ti a’n gwaredaist rac ein gwrthnebwyr, ac a ’wradwyddeist ein [*]dygaseion.

8Am hyny y molwn Ddew [*]bob amser, ac y coffesswn dy Enw yn tragyvyth. Sélah.

9Eithyr [yr owrhon] ydd ymbelléi, ac in gwradwyddy, ac nid ai allan y gyd a’n lluoedd.

10Ydd wyt yn peri yni ddychwelyd [*]drach ein cefn ywrth ein [‡]erbyniwr, a’n dygaseion, a [*]gribdeilian yddynt y vnain.

11Ydd wyt yn ein rhoi val deueit i’n bwyta, ac in goyscaru ym-plith y cenedloedd.

12Ydd wyt yn gwerthu dy popul eb [*]’olud, ac nyd wyt yn augwanegu eu gwerth.

13Ydd wyt yn ein gwneuthur yn warth y ein cymydogion, yn watworgerdd ac y chwerthin am ein pen gan yr ei ys ydd o’n amgylch.

14Idd wyt yn ein gwneuthur yn [*]ddiereb ym-plith y cenedloeð, [ac yn ðefnyð] yscwyt penn ym-plith y populoeð.

15Peunydd y mae vy-gwradwydd rac vy-bron, a’ chywilydd vy wynep am toawdd.

16Can lef yr enllybiwr a’r sennwr, gan y gelyn a’r [*]dialwr.

17Hyn oll a ddaeth arnam, eto nid ym ith ellwng yn angof, ac ny [*]vuam ffugiol ith ddygymbot.

18Nyd ymchwelawð ein calon [*]drach i chefn: ac nydaeth ein [‡]olion y ar dy lwybrae.

19Er yty ein bayddu y lawr y [*]gyfle y dreiciae, a’n [‡]toi a gwascawt angae.

20A’s angofiesam Enw ein Dew, a’ chyfody ein dwylaw a’r Ddew [*]estran, any chwilia Dew am hyn? can ys ef a edwyn [‡]gyfrinachoedd y galon.

21Ys er dy vwyn di in lleddir [*]bob dydd, ac in cyfrifir val deueit [y’w] lladd.

22Cyvot, paam y cuscy, Arglwydd? [*]diffro, nac ymbellá yn tragywydd.

23Paam y cuðy dy wynep: ac yr ancofy ein trueni a’n gorthrymder?

24Can ys ein enait y [*]ostyngwyt i’r llwch, ein boly [‡]a ’lyn wrth y [‡]llawr.

25Cyfod y vyny yn borth y-ni, a’ phryn ni er dy drugaredd.

[*] 44:1 * gynt hen amser

[*] 44:2 * Podd, Pwedd, Y modd

[‡] 44:2 † allan

[*] 44:2 * sef ein tadeu

[‡] 44:2 ‡ Ebr. drygaist

[*] 44:2 * anvon

[*] 44:3 * adwodd

[*] 44:5 * Ebr. corniesam

[‡] 44:5 † mesengwn

[*] 44:7 * erbynwyr

[*] 44:8 * beunidd, ynwastat

[*] 44:10 * llwyr yn hol

[‡] 44:10 ‡ gwrchnebwr

[*] 44:10 * espeilient

[*] 44:12 * enill, gwerth, elw

[*] 44:14 * deffy

[*] 44:16 * craulon

[*] 44:17 * thoresam, dirymiesant

[*] 44:18 * yn llwyr i hol

[‡] 44:18 † camreu

[*] 44:19 * le, loches

[‡] 44:19 † cuddio

[*] 44:20 * dieithr

[‡] 44:20 † ddirgeloeð

[*] 44:21 * beunudd, ynwastat

[*] 44:22 * dihuna

[*] 44:24 * ymgrymmodd

[‡] 44:24 † syuglyn

[‡] 44:24 * ddaiar

Psalm .xlv.

¶ Eructauit cor meum.

¶ I rhagorawl ar y Shoshannim caniat serch y roi addysc, ’sef a roit at plant Kórach.

45

1VY-calon a adrodd beth da, traethaf []vy-gwaithieu ir Brenhin: vy-tauot [ys y val] pin escrivenydd buan.

2Tecach ytwyt no phlant dynion: [*]dineuwyt rrat yn dy wefusae, can i Ddew dy vendithiaw yn tragywyth.

3Gwregysa dy cleðyf ar [dy] [*]glun, [ha] wr cadarn [’sef] dy barch ath brydverthwch.

4Ac [*]ith brydverthwch llwyddych: marchoc ar ’air y gwirionedd, a [‡]gwarder [a’] chyfiawndap, ath ðeheulaw a ðysc yty bethae [*]terribl.

5[Ys-blaen] llymion dy saethae [y wanu] calon gelynion y Brenhin: [am hyny] y cwymp populoedd y danat’.

6Dy eisteddfa, Ddew, [ys y ] byth ac yn dragyvyth: teyrnwailen dy deyrnas teyrnwialen gyfiawnder.

7Cery gyfiawnder, a’ chasey enwiredd, o bleit y Ddew, [ys ef] dy Ddew di ath [*]enneiniawdd ac oleo llawenydd uchlaw dy gyfeillion.

8[Arogl] myrr, ac aloe, [a’] chassia, [ys y ar] dy oll ddillat, [pan ddelych] o’r [*]llysoedd prydverth, lle ith lawenesant.

9Merchet Brenhinedd [oedd] ymplith dy [‡]verchet anrydeddus: ar dy ddeheulaw y savai y Vrenhines mewn gwisc [*]ophir.

10Clyw verch, a’gwyl, a’gostwng dy glust: gad hefyt dros gof dy bopul dy vn a’ thuy dy dad.

11Yno y rhydd y Brenhin ei serch ar dy [*]brydverthwch: can ys ef yw d’ Arglwydd a’ [‡]pharcha ef.

12A’ merch Tirus [y gyd a] goludogion y bopul a arvollant ac anreg ger dy wynep,

13Merch y Brenhin ’syd ’ogoneddus oll oy mewn: o amryw weuhat aur ymae ei dillat.

14Hi ddugir at y Brenhin mewn gwiscoedd [*]o waith ede a’nodwydd: y [‡]gweryfon [vydd ar i hol] a’ ei chyveillesae a dducir atat’.

15Mewn llawenydd a’ gorvoledd y dugir hwy, ac ydd ant y mewn y lys y Brenhin.

16Yn lle dy [*]dadae y bydd dy [‡]blant: ti y gwnai hwy yn dywysogion []dros yr oll ddaiar.

17[Mi] wnaf goffáu dy Enw yn yr oll genedlaetheu y gyd: am hyny ith [*]clodvorant y bobuloedd byth yn oesoedd.

[] 45:1 * waith, ddevnydd

[*] 45:2 * tywalltwyt

[*] 45:3 * vorddwyt

[*] 45:4 * ath

[‡] 45:4 † gestyngeidorwydd

[*] 45:4 * orn, aruthyr

[*] 45:7 * angenoð, irodd

[*] 45:8 * eistaedant oliphant

[‡] 45:9 ‡ wraged

[*] 45:9 * aur coeth

[*] 45:11 * degwch

[‡] 45:11 ‡ addola

[*] 45:14 * manolwaith, brithiō

[‡] 45:14 ‡ morynion

[*] 45:16 * daid

[‡] 45:16 ‡ veibiou

[] 45:16 * yn, rhyd, ar

[*] 45:17 * diolch. &c.

Psalm .xlvj.

¶ Deus noster refugium.

¶ I rhagorol ar Ghalamóth caniat wedy roi at blant Kórach,

46

1DEw yw’n [*]gobaith [a’n] porth, [ac ef] ys ydd [‡]hawð ei gaffael yn-trollotion.

2Am hyny ni bydd arnom ofn, cyd [*]ymoter y ddaiar, a’ chyd [‡]ysmuter y mynyddedd y [*]galon y mor.

3[Cyd] [*]morgymladd ei ddwfredd [a’] chynyrfu, [ac] yscytwyt o’r mynyddedd y gan ei [*]vordwy. Sélah.

4[Ac y mae] Avon a’i ffrydiae lawenhant Ddinas Dew, [’sef] [*]Sancteiddfa pebyll y Goruchaf.

5Dew [ys id] yn ei [‡]ganol: ac [am hyny] nid [*]ymotir: Dew [‡]ei cymporth yn vorae iawn.

6Pan gythruðodd y cenedloedd, [ac] yr [*]ymotwyt y teyrnasedd, y [‡]taranawdd, [Dew] ac y toddes y ddaiar.

7Arglwydd y lluoeð [ys y] gyd a ni: Dew Iaco [yw] ein noddet. Sélah.

8Dewch [ac] edrychwch ar weithrededd yr Arglwydd, pa [*]ddiffeithieu a wrnaeth ef [‡]ar y ddaiar.

9Ef a wna y rhyveloeð beidio yd tervyneu’r [*]byt: ef ðryllia y bwa ac a [‡]dyr y ffonwaiw, [ac] ef lysc y [*]cerbyden a than.

10[*]Peidiwch a’ gwybyddwch [‡]mae myvi yw Dew: [ys] im darchefir ymplith y ceneloedd, [ac] im darchevir [*]ar y ddaiar.

11Arglwyð y lluoedd [ys y] gyd a ni: Dew Iaco [yw ein] [*]noddet. Sélah.

[*] 46:1 * noddet

[‡] 46:1 † a gawsam yn aml

[*] 46:2 * cyffroer

[‡] 46:2 † cwympo

[*] 46:2 * bervedd, ganol

[*] 46:3 * ffromo

[*] 46:3 ‡ vchelder, gesic

[*] 46:4 * Cyssegr

[‡] 46:5 † chanol

[*] 46:5 * yscogir, chyffroir

[‡] 46:5 ‡ hi

[*] 46:6 * cyffrowyt

[‡] 46:6 † trystawdd

[*] 46:8 * anghyvanneddeu

[‡] 46:8 † yn

[*] 46:9 * ddaiar

[‡] 46:9 ‡ ddarnia

[*] 46:9 * siarede

[*] 46:10 * Llonyddwch, Pwyllwch

[‡] 46:10 ‡ canys, taw

[*] 46:10 * yn

[*] 46:11 * ymddeffen

Psalm .xlvij.

¶ Omnes gentes plaudite.

¶ I rhagorol. Psalm y roid y blant Kórach.

47

Prydnavvn vveddi.

1YR oll populoedd curwch ’dwylo: cenwch yn [*]llavar y Ddew a llef gorvoledd.

2Can ys yr Arglwydd ’sy ’oruchel a’ [*]therribl: Brenhin mawr [‡]ar yr oll ddaiar.

3Ef a ddarestwngawdd y populoedd y danom, ar [*]cenedloedd y dan ein traed.

4Ef a [*]ddetholes ein etifeddiaeth y-ni: [sef] [‡]mawrygiant Iaco yr hwn y garawdd. Sélah.

5Escennawdd Dew mewn gorvodaeth, ys yr Arglwyð, gyd a llef [*]vtcorn.

6[*]Can-molwch Ddew, can-molwch: can-molwch ein Brenhin, can-molwch.

7Can ys Dew yw Brenhin yr oll ddaiar, can-molwch [ef] bawp ys y ’sy] yn deall.

8Dew a deyrnasa ar y cenedloedd: Dew a eistedd ar ei [*]santeiddiol eisteddfa.

9[*]Tywysogion y populoedd y ymglaclasant [‡]y gyd a phopul Dew Abraham: can ys y [*]Ddew y mae tarianae y ddaiar, [‡]darchavedic yw ef yn ddirvawr.

[*] 47:1 * canfar

[*] 47:2 * ofnadwy

[‡] 47:2 † dros

[*] 47:3 * werin basteneu

[*] 47:4 * ddywysoð

[‡] 47:4 † gorucheldr

[*] 47:5 * trwmpet

[*] 47:6 * Cenwch voliant

[*] 47:8 * Ebr. eisteðfa ei sancteiddrwydd

[*] 47:9 * Pēnaethe

[‡] 47:9 ‡ at

[*] 47:9 * Dew biae

[‡] 47:9 ‡ darchavadwy

Psalm .xlviij.

Magnus Dominus.

¶ Caniat neu Psalm y roid at plant Kórach.

48

1MAwr yw’r Arglwydd, a’ thra [*]molianus, yn dinas ein Dew, [ys] ar ei vynyth santaið

2[Ys] prydverth o le [yw] mynyth Tsijon [sy] yn-tuedd y Gogledd: llewenyð [ytyw] i’r oll ddaiar, [a’] dinas y Brenhin mawr.

3Yn ei llysoedd yr adweinir Dew yn [*]noddva.

4Can ys wely, y Brenhinedd y gydymgasclasant, ac aethant ynghyt.

5Pan welsont, [ys] rryvedd vu ganthwynt: [*]echrynesont, [ac] eu tra gwethladwyt.

6Ofn y ddaeth arnynt yno, [a’] gofid, val ar wraic [*]wrth=escor plentyn.

7Megis a gwynt Dwyrein y drylly longae Tarschisch, velly darvu eu dinistrio.

8Megis y clywsam, velly y gwelsam yn-Dinas Arglwyð y lluoedd, yn-dinas ein Dew: Dew hei [*]ffyrfá yn tragywydd. Sélah.

9Dysgwyl ydd ym â Ddew dy [*]drugarogrwydd, [‡]ympervedd dy Templ.

10A ðew, [*]megis dy Enw, velly y mae voliant yd [‡]dyben byt: dy ddeheulaw ys yd yn llawn cyfiawnder.

11Llawenhaet mynydd Tsijon, a’bit hyfryt merchet Iudáh, o bleit dy varneu.

12Amgylchynwch Tsijon a’ chompeswch hi, a’ rhivwch hi thyrae.

13[*]Deliwch yn graff ar hi [‡]magwyr: edrychwch ar hi [*]thyrae, mal y galloch venegy ir [‡]genedlaeth y ddel yn ol.

14Can ys y Dew hwn yw’n Dew [*]ni yn oes [‡]oesoeð: efe, vydd ein [*]tywysawc yd [‡]angae.

[*] 48:1 * mawladwy

[*] 48:3 * noddet, amddeffen

[*] 48:5 * dy=, yd

[*] 48:6 * yn travaelio

[*] 48:8 * sicra, paratoa, llywodraeth

[*] 48:9 * drugaredd

[‡] 48:9 ‡ ynghenol

[*] 48:10 * herwydd, wrth, yn ol

[‡] 48:10 * eithawedd daiar

[*] 48:13 * Ebr. Dodwch eich calon

[‡] 48:13 ‡ rhacvur, chaer

[*] 48:13 * llysoedd

[‡] 48:13 ‡ to, oes

[*] 48:14 * einym oiddion

[‡] 48:14 ‡ byth

[*] 48:14 * llywodraethwr, arwenwr

[‡] 48:14 ‡ varw

Psalm .xlix.

¶ Audite hæc Gentes.

¶ I rhagorawl. Psalm y roddit at plant Kórach.

49

1CLywch hyn yr oll populoedd: clustymwrandewch oll drigiolion byt.

2Sef yr ei distadl a’r ei o stat, y [*]goludawc a’r tlawt.

3Vy-genae a [*]gympwyll [am] ddoethinep, a’ mevyrdawt vy-calon [vyð] [‡]am ddeall.

4Gogwyddaf vy-clust ar [*]ddamec: datcanaf vy [‡]gwiwdraethawt ar y delyn.

5Paam ydd ofnaf y ny dyddiae [‡]anvad: pan vo enwireð im gogychyny ar vy sodleu?

6Yr ei rydd ei coel ar ei da, ac a ymffrostiant yn amylder ei golud.

7Eithyr ny all nep waredy ddim o [ei] vrawt: ny all ef roddy ei gyngwerth y Ddew.

8Can ys gwerthvawr yw prynyant ei heneidiae, a’r [ys]paid yn tragywydd.

9[*]Er iddo vyw yd dragyvyth, ac na welo y [‡]bedd.

10Can ys e wyl vot y doethion yn meirw, a’hefyt ys []collir yr andoeth a’r ynfyd, ac y gadant ei golud y ereill.

11A’ hwy dybiant [y pery] ei tai [a’] i [‡]trig-leoedd yn tragywydd, [ys] o genedlaeth i genedlaeth, a’ galw [ei] tireð []yn ol ei henweu.

12Eithr nyd [*]erys dyn mewn anrydedd: [ys] cyffelip yw yr [‡]escrublieit y vyddant veirw.

13[*]Llyma y ffordd hwy [yn dangos] ei h’ynfydrwydd: [er hynny] yr ei ddel ar ei hol, vydd hoff ganthynt ei hymadrodd. Sélah.

14Val deueit y gorweðant yn y bedd: angae ei h’ysa, a’r ei cyfion ei llywia hwy y borae: [canys] ei tegwch y ddervyð, [pan elont] o’i cartref i’r bedd.

15Eithyr Dew a weryd [vy] eneid [‡]o law y bedd: can ys ef a’m [*]cymer. Sélah.

16Nac ofna pan [*]govoethogir vn, [a’] phan liosocer gogoniant ei duy.

17Can ys wrth varw ny ddwc ef ddim ymaith, ac ny ddescen ei vawredd [*]ar ei ol.

18Erwydd tra ytoedd e [wr] byw, efa [*]ymhoffei: a’ hwy ath clodvorant, pan vych dda wrthy-ty [un.]

19Efa ðaw y mewn yd cenedlaeth ei dadae, ac ny [*]welant ’olauni yn dragyvyth.

20Dyn [ys y] mewn anryddedd ac ny ddeall: ef gyffelypir i’r yscrublieit [y [*]gollir.

[*] 49:2 * cyvoethoc

[*] 49:3 * ddywy:wet. &c.

[‡] 49:3 ‡ o

[*] 49:4 * barabol

[‡] 49:4 ‡ ddychymyg

[‡] 49:5 ‡ drwc

[*] 49:9 * Valy caffo

[‡] 49:9 ‡ vedrot

[] 49:10 * dervydd am. &c.

[‡] 49:11 ‡ cartrefoeð

[] 49:11 * wrth

[*] 49:12 * phery

[‡] 49:12 ‡ anivelieit

[*] 49:13 * Hon. &c.

[‡] 49:15 ‡ rhac grym

[*] 49:15 * derbyn

[*] 49:16 * el gwr yn oludoc

[*] 49:17 * canthaw

[*] 49:18 * Ebr. bendithiai ef ei enait

[*] 49:19 * vyddant vyw

[*] 49:20 * vyddant veirw

Psalm .l.

Deus Dominus.

¶ Psalm Asaph

50

Boreu weddi.

1DEw y Dewieu, [’s ef] yr Arglwydd a lavarawdd ac y alwodd y ddaiar o godiat haul yd ei vachlud.

2O Tsijon berffeith hi thegwch y tywynnawdd Dew.

3Eddaw ein Deo ac ny bydd dystaw: tán a ys o’i vlaen ef, a’ thempest ðirvawr a gyffroir o’i amgylch

4Ef a alw y nefoedd o dducho: a’r ddaiar y varny ei bopul.

5Cesclwch ymy vy Sainct ynghyt, yr ei y wnaethant [*]ddyygymbot a mi, [‡]ac aberth.

6A’r nefoedd a venagant ei gyfiawnder: can ys Dew ys y Varnwr y h’un. Sélah.

7Clyw vy-popul, a’ mi a lavaraf: clyw Israel, a’ thestolaethaf yti: [can ys] mi Dew, [ys] dy Ddew di.

8Nyd [*]er dy aberthae ith [‡]argyoeddaf, n’ac er dy boeth-ebyrth [yr ei nyd oeddynt] bob amser geyr vy-bron.

9Ny chymeraf vn [*]bustach oth tuy, [na] [‡]gaifr oth gorlanne.

10Canys mi biae oll vwystviloedd y coet, [a’r] aniveilieit ar vil o vynydde.

11Mi adwaen oll [*]ehediait y mynyddedd, a [‡]bwystviledd y maes ys ydd [*]ymy.

12A’s bydd newyn arnaf, ny ddywedaf y ty: can ys y byd ys ydd ymi, a’ ei gyflawnder.

13A [*]vwyta vi gic tairw? []neu a yfa vi waet geifyr?

14[*]Abertha y Ddew voliant, a’ thal i’r Goruchaf dy addunedae.

15A’galw arnaf yn-dydd trallot: [yno] yth waredaf, a’ thi am [*]gogoneddy.

16Ac wrth yr andewiol y dyvot Dew, Beth ’syð i ti a [*]venegych ar vy [‡]cyneddfae, ac y cymerych vy-dygymbot yn dy enae?

17A’ thithae yn gas genyt [*]ðiscipliaeth, ac a davleist vy=geiriae ith ol.

18[Can ys] pan weleist leidr, rhedyt gyd ac efo, ac a vyddyt gyfranoc a’r ei godinebus.

19Dy eneu a roddyt y ddrugioni, ac ath tavot y commonyt ddichell.

20Eisteðyt [a’] dywedyt yn erbyn dy vrawt, [ae] y []sclandryt vap dy vam.

21Y pethae hyn y wneythost, ac [*]ysteweis, [am hyny] ytybieist vy-bot yn gyffelyp y ti: [eithr] ith argyhoeddaf, ac [ei] gesotaf ger dy vron yn [‡]gyfwlch.

22Dyellwch [*]atolwc yr ei [‡]sy yn [*]ebrgofi Dew, rac ymy eich dryllio, ac na bo nep [a’ch] gwaredo.

23Y nep a [*]abertha voliant, am [‡]gogonedda vi: ac i hwn a ’osoto ei ffordd [yn iawn] y dangosaf iachyt Dew.

[*] 50:5 * gyngrair

[‡] 50:5 ‡ gan, drwy

[*] 50:8 * am

[‡] 50:8 † geryddaf

[*] 50:9

[‡] 50:9

[*] 50:11 * adar

[‡] 50:11 ‡ phryverthwch

[*] 50:11 * genyf

[*] 50:13 * ysaf

[] 50:13 † ac

[*] 50:14 * Offryma

[*] 50:15 * anrydeddy

[*] 50:16

[‡] 50:16 ‡ cyfreithie statutae

[*] 50:17 * dy ddwyn ir iawn

[] 50:20 * enllibyt hortyt

[*] 50:21 * ny ddyweis ddim, nid yngenais

[‡] 50:21 ‡ dalgrwn

[*] 50:22 * adolwyn

[‡] 50:22 † ych

[*] 50:22 * angofi

[*] 50:23 * offrymo

[‡] 50:23 † anrydedda

Psalm .lj.

¶ Misere mei Deus.

¶ I rhagorawl. Psalm Dauid, pan ddaeth y Prophet Nathan ataw, gwedy yddaw vynet at Bath-sheba.

51

1TRugará wrthyf Ddew, [‡]yn ol dy drugarogrwydd: yn ol [*]lliaws dy ddosturiae diléa vy [‡]amwireddeu.

2Golch vi yn llwyrðwys o ywrth vy oll anwiredd, a’ glanha vi o ddiwrth vy-pechot.

3Can vy-bod yn adnabot vy [*]anwireddeu a’m pechot ys ydd yn wastad [‡]gar vy-bron.

4Yn dy erbyn di, yn dy erbyn di yn vnic y pechais, ac a wneuthym ddrygioni yn dy olwc, val ith gyfiawnir []pan ðywetych, a’ bod yn [*]bur pan varnych.

5[*]Nachaf, mewn enwiredd im [‡]ganet, ac ym-pechot ir ymdduc vy mam vyfy.

6Wele, ceraist wirionedd [*]o ddy mewn: am hyny y dysceist y mi ddoethinep yn-dirgelwch [vy-calon].

7Carth vi ac yssop, ac im glanheir: golch vi, a’ byddaf wnach na’r eiry.

8[*]Gwna ymy glywed gorfoledd, a’ llawenydd, val y bo i’r escyrn, a ddrylliaist, lawenychu.

9Cudd dy wyneb o ddiwrth vy pechodeu, a’ diléa vy oll enwireddeu.

10[*]Crea ynof galon ’lan, â Ddew, ac adnewydda yspryt vnion ynof.

11Na vwrw vi ymaith [*]o ddy ger dy vron, ac na ddwc dy Yspryt glan o ddiarnaf.

12[‡]Dwc drachefyn y my ’orfoledd dy iechydwrieth, ac ath [*]hael yspryt cynnal vi.

13Yno y dyscaf dy ffyrdd ir ei anwir, a’ phechadurieid a ddymchwelant atat.

14Gwared vi rhac gwaed, â Ddew, [ys ti] Dew vy iechydwrieth, am tafod a gān yn llafar oth gyfiawnder.

15Arglwydd, agor vy gwefusae, a’m genau a veneic dy voliant.

16Ca’n na ddeisyfy [vn] aberth, pe rhoesym: [a] phoeth aberth ny chery.

17Aberthau Duw [ynt] yspryt [*]drylliedic: calon ddryllioc gystuddedic, Dew ny thremygi.

18Bydd dda wrth Tsion erwydd dy ewyllysgarwch: adeilad [*]vuriau Caerusalem.

19Yna y bydd cymradwy genyt ebyrth cyfiawnder, [ys] poeth offrwm ac offrymiat: yna yr aberthant [*]loie ar dy allor.

[‡] 51:1

[*] 51:1 * llaweredd

[‡] 51:1 ‡ trosodde

[*] 51:3 * trosoddeu

[‡] 51:3 ‡ rac

[] 51:4 * n dy madrodd

[*] 51:4 * lan, ddivei

[*] 51:5 * Wele

[‡] 51:5 ‡ enillwyt

[*] 51:6 * yn y caudot

[*] 51:8 * Par

[*] 51:10 * Gwna

[*] 51:11 * o y rac dy wynep

[‡] 51:12 ‡ Abber, Edvryd

[*] 51:12 * roddgar

[*] 51:17 * briwedic, poenedic

[*] 51:18 * vagwyryð gaereu

[*] 51:19 * vustych

Psalm .lij.

¶ Quid gloriaris in malicia.

¶ I [*]rhagorol. Psalm Dauid y roy addysc. Pan ddaeth Doeg yr Edomit a’ menegi y Saul, a’ dywedyt wrtho, E ddaeth Dauid y duy Achimelech.

52

1PAam ydd wyt yn ymffrostio yn [dy] ddrigioni, ha gadarn? [a’] thrugaredd Ddew beunydd.

2Dy davot a ddychymic scelerder, ac [ysy] val ellyn llym yn gwneuthur twyll.

3Caryt ddrugioni yn vwy no daoni, [a’] chelwydd yn vwy no dywedyt [*]gwir. Sélah.

4Caryt ddywedyt oll’airiae destruw, [*]tydy davot twyllodrus.

5[*]Ys Dew ath ddestruwia yn tragyvyth: ef ath cymer ac ath tyn o[’th] [‡]luest’, ac ath ddiwreiddia o dir y bywyt. Sélah.

6Yr ei cyfion hefyt a welant [hyn], ac a ofnant, ac a chwarthant am ei ben, [gan ddywedyt.]

7[*]Wel’d’ yma y gwr ny chymerth Ddew yn nerth iddo, anid amddirieit yn []lliosogrwydd ei ’olud, [ac] ymnerthy yn ei ddrygioni.

8Amineu [vyddaf] mal oleowydden, werð yn-tuy Ddew: [canys ymddiriedais yn-trugaredd Ddew byth bythawl.

9Mi ath glodvoraf yn dragyvyth, can yty wneuthy ’d [hyn,] ac a ’obeithaf yn dy Enw, canys da ytyw ger bron dy Sainct.

[*] 52:0 * godidoc, gorchestol

[*] 52:3 * Ebr. cyfiawnder

[*] 52:4 * ha

[*] 52:5 * Can hyny

[‡] 52:5 ‡ drigle, babyll

[*] 52:7 * Nacha, Synna, Wely

[] 52:7 ‡ amledd

Psalm .liij.

¶ Dixit insipiens.

¶ I rhagorol ar y Machaláth, Psalm Dauid i roddi addysc.

53

Prydnawn weddi.

1YR ynvyd a ddyvot yn ei galon, [Nyd oes] Dew: llygresont ac a wnaethāt ffiaidd enwiredd: nyd [oes] vn a wna dda.

2Dew edrychawdd y lawr o’r nefoedd ar blant dynion, y [*]welet a oedd nep a ddeallei [ac] a ymgeisiai a Dew

3Pop vn aeth yn [*]wysc ei gefn: wy lygrwyt y gyd oll: nid [oes] nep a wna [‡]dda, nac oes vn.

4Ani wyr y gweithredwyr enwireð eu bot yn ysu vy-popul [val] yr [*]ysant vara: ny [‡]alwant ar Ddew.

5[*]Yno yr ofnent gan ofn [lle] nid oedd ofn: can ys Dew a [‡]oyscarawdd escyrn yr [*]hwn a gastellawð ith erbyn: gwradwyddeist hwy, can ys bot y Ddew eu gwrthot.

6[*]O moes o Tsijon iechyt i Israel: pan ymchwelo Dew gaethiwet ei bopul, [yno] y llawená Iaco, ac y byð hyfryd [gan] Israel.

[*] 53:2 * espiaw

[*] 53:3 * llwyr i ol

[‡] 53:3 † ddayoni

[*] 53:4 * bwytaant

[‡] 53:4 † ymor=

[*] 53:5 * Yn y van hono

[‡] 53:5 † vyscawdd

[*] 53:5 * vn

[*] 53:6

Psalm .liiij.

¶ Deus in nomine tuo.

¶ I rhagorawl ar Negnioth. Psalm Dauid y roi addisc. Pan ddaethant y Zepheit a’ dywedyt wrth Saul, Anyd yw Dauid yn-cudd yn ein plith?!

54

1[*]CAdw vi Ddew, [‡]gan dy Enw, a’ chan dy gedernit barn vi.

2Dew, clyw vy-gweddi: clust ymwrando a geirieu vy-genae.

3Can ys [*]estronion y godesont im erbyn, a’r [‡]cedyrn a geisiesont vy eneit: ny ’osodesont Ddew ger eu bron. Selah.

4Wely Ddew yn ganhorthwywr y-mi: Dew ys y gyd a’r ei a []gynnaliant vy eneit y vyny.

5Ef a dal ddrwc im gelynion: [oh] tor hwy [*]ymaith yn dy wirionedd.

6[Yno] yr offrymaf yn [*]ewyllysgar yty: clodvoraf dy Enw, Arglwydd, can ysda ytyw.

7[*]Can ys gwaredawdd vi om oll [*]trallot, am llygat a welawdd [ei wynvyd] ar vy-gelynion.

[*] 54:1 * Gwered

[‡] 54:1 † yn, trwy

[*] 54:3 * dieithreit

[‡] 54:3 † yr ei trech

[] 54:4 * ategan, gyfataliant

[*] 54:5 * y vaes

[*] 54:6 * hael, rrwydd

[*] 54:7

[*] 54:7 * gyfingder

Psalm .lv.

Exaudi Deus.

¶ I rhagorawl ar y Neginóth, Psalm Dauid y roi addysc.

55

1CLustymwrando am gweddi â Ddew, ac nac ymgudd rac vy [*]glochwyt.

2Gwrando arnaf, ac [*]erglyw vi: cwynvan ydd wyf yn vy-gweddi, a’ [‡]nadu.

3Gan lais y gelyn, [a’] chan wascfa yr andewiol, can yddynt []ddwyn enwiredd arnaf, ac yn gynddairioc vy-casa’u.

4Vy-calon a dd’echryn om mewn, ac [*]arfwyddion angae a syrthiesant ar[‡]naf.

5Ofn ac [*]echryd a ddaethant arnaf, a chrynfa [‡]orribil am [*]gorchudiawd.

6A’ dywedeis, Och na bai ymy adanedd val i golomben: yno ydd ehedwn ymaith ac y gorphwyswn.

7Wele, [yno] y ciliwn yn y pell, [ac] y [*]trigwn yn y [‡]diffeith. Sélah.

8[*]Brysiwn y ymwared rac y gwynt ystormus a’r tempestl.

9Dinystria Arglwydd, [a’] gohan eu tavot: can ys gwelais graulonedd, a chynnen yn y dinas.

10Dydd a’ nos yð amgylchynant hi o vewn hei [*]magwyrydd: ys andewoldop ac [‡]echrys [ys ydd] yn ei [*]phervedd.

11Enwiredd [ys ydd] yn ei [‡]phervedd: twyll a’ dichell nid ant ymaith ohei heolydd.

12Diau nid [vy-]gelyn a’m [*]divenwodd, can ys galleswn [ei] [‡]ddwyn: ac nid vy-digasoc a [*]ymvawrygawdd im erbyn, o bleit ymguddieswn rhacdaw.

13Eithr ti ’wr [oedd ef] ys vy-cyfaill, vy [*]fforddiwr, am []cynabot.

14Yr ei oedd [*]ddigrif genym gyd gyfrinachu, [ac] aem y tuy Ddew [*]yn-cymddeithas.

15[*]Deuet angae arnaðynt: descenant [yn] [‡]vyw ir [*]beð: can ys drygeu [ys ydd] yn ei [‡]cartref, [ys ef] yn ei [*]perveð.

16Minef a waeðaf ar Ddew, a’r Arglwyð am [*]goarchad.

17[*]Gosper a’ borae a’ haner dydd y gweddiaf, ac y [‡]cyffroaf, ac ef a glyw vy lleferydd.

18Ef a waredawdd vy eneit yn heddychol y wrth y [*]vrwydyr [y oedd] im erbyn: can ys llawer oedd y gyda mi.

19Dew a glyw, ac ei []cystuð [hwy] ys ef yr hwn ys ydd yn teyrnasu o’r cynvyt. Sélah: can nad oes yddynt [‡]ysmutiadeu, am hynny nyd ofnant Ddew.

20Eddodes ei law ar yr ei oedd mewn [*]tangneddyf ac ef, [ac] a dores ei [‡]ddygymbot.

21[*]Llyfnach oedd [‡]ymadrodd ei eneu na’r emenyn, ac a rhyvel yn ei galon: ei ’airiae oedd [*]denerach na ’r oleo, ac wyntwy yn [*]gleddyfae.

22Bwrw dy vaich ar yr Arglwydd, ac ef ath [*]gynnal: ny ’ad ef ir cyfion [‡]syrthio yn tragyvyth.

23Tithe Ddew, y descenny wynt yr pytew llwgr: y gwyr gwaetlyt a’ thwyllodrus ny chan vyw haner ei dyddiae, a’ [*]minef a ymddiriedaf ynoti.

[*] 55:1 * ervyn, gweddi

[*] 55:2 * atep

[‡] 55:2 ‡ llefain

[] 55:3 * thyrfu, thrystio

[*] 55:4 * ofnion, arynigion

[‡] 55:4 ‡ v’uchof

[*] 55:5 * echryn, dychryn

[‡] 55:5 ‡ aruthyr

[*] 55:5 * toawdd

[*] 55:7 * lletuywn

[‡] 55:7 ‡ anialwch

[*] 55:8 * Frystwn

[*] 55:10 * murieu, chaereu

[‡] 55:10 ‡ mesyff

[*] 55:10 * chenol

[‡] 55:11 ‡ chanol, oi mewn

[*] 55:12 * caplodd

[‡] 55:12 ‡ oddef

[*] 55:12 * ymorugawdd

[*] 55:13 * athro

[] 55:13 * prif gydymaith

[*] 55:14 * velys

[*] 55:14 * val cyveillou

[*] 55:15 * Ymarddelwet, Meðet

[‡] 55:15 † ei crymswrth

[*] 55:15 * yffern

[‡] 55:15 † trigva

[*] 55:15 * cenol, plith

[*] 55:16 * ceidw, gwared

[*] 55:17 * Pyrydnawn, echwydd, hwyr

[‡] 55:17

[*] 55:18 * rryvel

[] 55:19 * cystwya, cawdd

[‡] 55:19 † gyfnewidiaddeu

[*] 55:20 * heddwch

[‡] 55:20 ‡ ammot

[*] 55:21 * Meðalach

[‡] 55:21 ‡ airie

[*] 55:21 * emwyschach

[*] 55:21 * bicelleu

[*] 55:22 * vag, vaetha

[‡] 55:22 ‡ gwympo

[*] 55:23 * mi, myvi

Psalm .lvj.

Miserere mei Deus quoniam.

¶ I rhagorawl. Psalm Dauid ar y Michthám, am y golomben yn y wlat belledic, pan ddaliawdd y Philistieit ef yn-Gath.

56

Boreu weddi.

1TRugará wrthyf Ddew, can ys dyn [*]am llyncai: peunydd yr ymlaðd ac im gorthryma.

2Peunydd im llwnc vy-gelynion: can ys llaweredd ys ydd yn ymladd im erbyn, y Goruchaf.

3[*]Y dydd yr ofnwn, mi a ymddiedwn yno-ti

4Yn-Dew y bydd vy-gorvoledd, [o bleit] ei air, yn-Dew y gybeithiaf [ac] nyd ofnaf pa wnel cnawd y-my.

5Peunydd im cystuddia vy-geirieu: eu holl veddylieu ys ydd im erbyn er drwc y-my.

6Y maent yn ymgydgascly, [ac] yn llechy: y maent wy yn [‡]cadw vy olion, can yddynt ddysgwyl am vy enait.

7[Mae ’n hwy yn tybiet] y diangant [*]wrth enwiredd: Dew, yn [dy] lit [‡]descen y bopuloedd [hyn.]

8Vy [*]ysmutiatae a gyfrifes ti: [‡]dod vy-daigrae yn dy [‡]botel: anid ytynt yn dy lyvr?

9[*]Y dydd y llefwyf, yno y dychwelir vy-gelynion [‡]y’w gwrthgarn: hyn a wnn, erwydd bot Dew gyd a mi.

10Yn-Dew y bydd vy-gorvoledd [o bleit ei] ’air: yn yr [*]Arglwydd y bydd vy-gorvoledd o bleit ei ’air.

11Yn-Dew y ymddiriedaf: nyd ofnwyf pa wnel dyn ymy.

12Ar na vi, Ddew, [y mae] dy eddunedae: talaf ddiolwch y-ty.

13Can ys gwaredeist vy enait [*]rac angae, am traed hefyt rac cwympo, val y rhodiwyf geyr bron Dew yn-goleuni [‡]y bywion.

[*] 56:1 * a chwenychei vy llyncu

[*] 56:3 * Pan

[‡] 56:6 ‡ im olrein

[*] 56:7 * am, gan

[‡] 56:7 ‡ tynn y lawr

[*] 56:8 * crwydr

[‡] 56:8

[‡] 56:8 ‡ poten

[*] 56:9 * Pan

[‡] 56:9 † ynwysc ei cefn, yn llwyr ei hol

[*] 56:10 * Iehoua

[*] 56:13 * ywrth

[‡] 56:13 † yr ei byw

Psalm .lvij.

Miserere mei Deus, miserere.

¶ I rhagorawl. Na ddestruwia. Psalm Dauid ar y Michtham. Pan giliawd rhac Saul yn yr ’ogof.

57

1TRugará wrthyf Ddew, trugará wrthyf: can ys ymddiried vy enait ynot: ac yn-gwascawt dy adanedd y ymddiriedaf, yd yn yd el y [*]coddion hynn [heibio.]

2Galwaf ar Ddew ’oruchaf, [ys] ar Ddew y gwpla [ei addewit] [*]y-my.

3Ef a ddanvon o’r nefoedd, ac am gwared rac [*]gwarthrudd yr hwn am llyncei. Sélah, e ddenvyn Dew ei drugaredd a’ ei wirionedd.

4Vy enait [ys ydd] ym-plith llewod: ydd wyf yn gorweð ym-plith plant dynion, ys ydd yn boethion: ei dannedd [sydd] yn waewffyn ac yn saethae, a’ ei tavot yn gleddyf [*]awchlym.

5Ymddercha, Ddew, uch y nefoedd, [a’ bit] dy ’ogoniant ar yr oll ddaiar.

6Rwyt a paratasant im [*]traet: [‡]crymmwyt vy eneit: claddiesont [*]bytew o’m blaen, [a’] [‡]dygwydesont yn ei genol [y hunain.] Sélah.

7Parat yw vy-calon, Ddeo, parawt yw vy-calon: canaf a chan-molaf.

8[*]Dyffro vy-[‡]tavot, dyffro [*]nabel a’ thelyn: [mi] ddyffroaf yn voreu.

9Clodvoraf dydy Arglwydd [*]ymysc y populoeð, a’ chanaf ymmysc y [‡]cenedloedd.

10Can ys mawr dy drugaredd yd y nefoedd: [a’th] ’wirionedd yd yr wybrae.

11Ymddercha, Ddew, uch y nefoedd [a’bit] dy ’ogoniant [*]ar yr oll ddaiar.

[*] 57:1 * cystudiae blyndereu

[*] 57:2 * arnaf, im cyvor

[*] 57:3 * lliwiant

[*] 57:4 * llym

[*] 57:6 * camreu

[‡] 57:6 ‡ goarsangwyt

[*] 57:6 * vradpwll, ffoss

[‡] 57:6 ‡ chwympesont, syrthiesont

[*] 57:8 * Dihuna

[‡] 57:8 ‡ gogoniant

[*] 57:8 * lnwt

[*] 57:9 ‡ ymplith

[‡] 57:9 * werin, nasioneu

[*] 57:11 * goruch

Psalm .lviij.

Si vere vtique iusticiam.

¶ I rhagorawl. Na ddinistria. Psalm Dauid, ar y Michtham.

58

1AI gwir yw? â Gynnulleidva, a ddywedw-chwi yn gyfiawn? â veibion dynion [a] ytych yn barnu yn vnion?

2Sef ydd ych yn bwriady [*]enwiredde yn eich calon: ar y ddayar ymae eich dwylo yn [*]gwneuthur trawsinep.

3Yr andewiolion ysy [*]estronieit o’r bru: [ys] o’r boly y cyfeiliornent, ac y dywedent gelwydd.

4Ei gwenwyn ys ydd yn gyffelip y ’wenwyn sarph: megis y neidr vyddar [rhon] a gae ei chlustieu.

5Yr hon ny chlyw lef y [*]swynwyr er [‡]cyfrwyddet vo mewn rrinieu.

6Deo, dryllia ei dannedd yn ei [*]genae: mysca [‡]gerneu cenawon y llewot, Arglwydd.

7Toddant val y dwfredd, ant ymaith: pan saetho ei sae=saethae, [byddant] val pe torit.

8Aet pop vn o hanynt vegis []malwen y dawð, [a’megis] [*]peth anhemhic, i wreic ar ny welawdd haul.

9Megis y clyw cic[*] ambrwd cyn eych crochaneu y [tân] drain: [velly] bid yðo y dwyn hwy ymaith yn y [ei] ðig.

10Y cyfiawn vydd llawen pan welo y dial: ef olch ei draet yn-gwaet yr andewiol.

11Ac [yno] y dywait dynion, Ys diau yw bot ffrwyth ir cyfiawn: diogel yw bot Dew rhwn ysy yn barny [*]ar y ddaiar.

[*] 58:2 * mesyf

[*] 58:2 * trino

[*] 58:3 * cyndyn, anhyvaeth, anhyffordd

[*] 58:5 * rrinwyr

[‡] 58:5 ‡ cyd cymennet,

[*] 58:6 * gwddyf

[‡] 58:6 ‡ orchvaneð

[] 58:8 * malwedē

[*] 58:8 * erthyl

[*] 58:9 * of

[*] 58:11 * yn

Psalm .lix.

¶ Eripe me de inimicis.

¶ Ir hwn ys y yn rhagori. Na ddestuwa. Psalm Dauid ar y Michtham, pan an-vonawdd Saul ac wynt wy yn cadw r tuy yw ladd ef.

59

Prydnawn weddi.

1VY-Dew, gwared vi rac vy-gelynion: amddeffen vi rac y gyfotant im erbyn.

2Gwared vi rac y gweithredwyr enwireð, a chadw vyvy rac ygwyr gwaedlyt.

3Can ys wely, y maent yn cynllwyn vy enait: y cedyrn a ymglascesont yn v’erbyn, nid ar vy-bei na’m pechot i, Arglwydd.

4Y maent yn rhedec ac yn ymparatoi nid er bai [om rhan i]: cyvot [tithef] im cymporth, ac edrych.

5A’ thydi Arglwydd Ddew y lluoedd, Dew Israel deffro y [*]ovwyo yr oll cenedloedd, ac na thrugará wrth yr ei sy yn gwneythyr ar gam yn valeisus. Sélah.

6Y maent wy yn cynired gan yr []hwyr: y maent yn ymgyvarth val [‡]cwn, ac yn amgylchynu y dinas.

7Wele, y maent yn ymorugaw yn ei ymadrodd, a’ chleddyfae [ys ydd] yn ei gwefusae: can ys Pwy [meddant] a glyw?

8Tithau Arglwydd, eu gwatwory, [ac] a chwerthy am ben yr oll genedloedd.

9Y mae nerth ganthaw: [a’ mi] a ddysgwiliaf wrthyt: can ys Dew [yw] vy [*]noddet.

10Vy-Dew trugaroc a’m [*]rhacvlaena: Dew a ad ymy welet [vy [‡]puchet] ar vy-gelynion.

11Na ladd hwy, rac im popul [ei] [*]ebrgofi: [eithr] goyscar wynt ar grwydr gan dy nerth, a’ thyn hwy i lawr, Arglwydd ein [*]tarian.

12[Am] bechot ei genae, [a’] geiriae ei gwefusae: a’ dalher hwy yn ei balchder, ys am ei h’anudon a’i celwydd, [y] ddywedant.

13[*]Diva [wynt] yn dy lit: diva [hwy] val na bo mwy o hanwynt: a’ bit ydd wynt wybot mae Dew ’s’yn llywyaw yn Iaco, [ys]yd tervyneu [‡]byt. Sélah.

14A’ [*]phryt gosper yr ymchwelant: ac ymchwerwant val [‡]ci, ac amgylchiant y [*]Dinas.

15[*]Crwydro a wnant y [geisio] bwyt, [ac] ny ys digonir cy trigant dros nos.

16Minau a ganaf oth veddiant ti, ac a gan-molaf dy drugaredd y borae: can ys buost’ vy [‡]amddeffen a’m noddet yn-dydd vy-cyfingder.

17Yty, vy nerth, y canaf: can ys Dew [yw] vy nawð, [a’]m Dew trugarawc.

[*] 59:5 * ymwelet

[] 59:6 * prydnawn prid echwyð

[‡] 59:6 ‡ Ebr. ci

[*] 59:9 * amddeffe n derchafiat

[*] 59:10 * gorvlayna achup

[‡] 59:10 ‡ wyllys, damunet

[*] 59:11 * angofio, gelwng yn angof

[*] 59:11 * amddeffen

[*] 59:13 * Gorphen Treulia, Divetha

[‡] 59:13 ‡ Ebr. dayar

[*] 59:14 * gan yr hwyr

[‡] 59:14 ‡ cwn

[*] 59:14 * Ebr. ghir sef cair nei gae r

[*] 59:15 * Gwibio, Bohwman

[‡] 59:16 † cedermit, nerth

Psalm .lx.

¶ Deus repulistinos.

¶ I rhagorawl ar y Shusham Gheduth, neur Michtham. Psalm Dauid y roy dysc. Pan ymladdaddawdd ef yn erbyn Aram Naharaim, ac yn erbyn Aram tSobáh, pam ymchwelawdd Ioab a’ lladd deuddec-mil Edomiteit yn y [*]glyn hallt.

60

1DEw, tafleist nyni allan, [*]goyscereist ni, [‡]soreist: dadymchwel atam.

2Dychryneist y ddaiar, gwnaethost’ yddi agori: iacha ei [*]brwiae, can ys escut wyt.

3Ys dangoseist ith popul pethae [*]caledion: gwnaeth y ni yved gwin [‡]madrondot.

4[Ac yr owhon] y rroddeist [*]benwn ir ei ath ofnant, val derchaver o bleit [dy], wirionedd. Sélah.

5Mal y gwareder dy garedigion, cymporth ath ddeheulāw, a’ [*]gwrandaw vi.

6Dew a lavarawdd yn ei santeiddrwydd: [am hynny] y llawenáf, mi barthaf Sechem, a’ mesuraf [*]ddyffryn Succoth.

7[*]Y mi y [bydd], Gilead, ac y mi [byð] Manasseh: Ephraim hefyt vydd nerth vy-pen, Iudáh [yw] vy-[‡]deddfwr.

8Moab [vyð] [*]vy-golch-lestr, ar Edom y tavlaf vy escit: Palestina ymlawenha am danaf.

9Pwy am [*]tywys ir dinas cadarn? pwy am [‡]arwein yd yn Edom?

10Any tydi Ddew, [rhwn] an tavlasyt ymaith, ac nid aethost’ allan, â Ddew, y gyd a’n lluoedd?

11[*]Dyred a phorth y ni rhac ein cyfingder: can ys gwag yw ymwared [*]dyn.

12Trwy Ddew y gwnawn wroldep: can ys ef e a [*]sathyr ein gelynion.

[*] 60:0 * dyffryn

[*] 60:1 * mysceist

[‡] 60:1 ‡ dygieist

[*] 60:2 * thynnieu, bregeu

[*] 60:3 * trymion

[‡] 60:3 ‡ marwol angheuol

[*] 60:4 * vaner

[*] 60:5 * atep, chlyw

[*] 60:6 * glynn

[*] 60:7 * Mi bievydd, Ys meuc

[‡] 60:7 * tywysoc

[*] 60:8 † crochan golchi

[*] 60:9 * arwein

[‡] 60:9 † dwc

[*] 60:11 * Dyro y ni borth

[*] 60:11 * ganddyn

[*] 60:12 * ðysseng

Psalm .lxj.

Exaudi Deus depreca.

¶ I rhagorawl ar Neginóth. Psalm Dauid.

61

1ERglyw Ddew vy-[*]dolef: gwrando ar vy=gweddi.

2O [*]eithaw y ddaiar y llefaf arnat: pan ’orthrymer vy-calon, dwc vi [yd] y graic ys yð yn uwch na mi.

3Can ys buost’ yn ’obaith ymy, [ac] yn yn dwr cadarn yn erbyn y gelyn.

4Preswiliaf yn dy Bepyll yn tragyvyth, a’m ymddiried vydd y dan ’orthudd dy adanedd. Sélah.

5Can ys ti Ddeo, a wrandeweist ar vy [*]dysyfeu: rroddeist etiveddiaeth ir ei y ofnant dy Enw.

6[‡]Hiroes a roddi ir Brenhin: ei vlynyddeð [vydd] [‡]lawer o oesoedd.

7E [*]breswilia ger bron Dew yn dragyvyth: paratoa drugaredd a’ [‡]gwirionedd val y bo yddynt y gadw ef.

8[*]Velly y can-molaf dy Enw, gan gwpláu beunydd vy addunedae.

[*] 61:1 * llefain, gwaedd

[*] 61:2 * ðy ben byt

[*] 61:5 † damunedeu

[‡] 61:6 * Ebr. dyðie ar ddyddie

[‡] 61:6 † cenedleth, achenedleth

[*] 61:7 * dric

[‡] 61:7 † ffyðlondep

[*] 61:8 * Yna

Psalm .lxij.

¶ Nonne Deo subiecta.

¶ Ir gorchestol gantor Ieduthúm. Psalm Dauid.

62

Boreu weddi.

1YS eto y mae vy eneit yn tewi wrth Ddew: o hanaw [y daw] vy [*]iachyt.

2Ys efe yw vy nerth am iechyt, a’m’ ymddeffen: am hynny ni’m mawr [*]yscogir.

3Yd pa hyd y [*]cynllwynwch yn erbyn dyn? ich lleddir oll, chwi vyddwch val [‡]magwyr ogwyddedic, [neu] val [*]paret [‡]a siglit.

4Er hyny wy ymgygorant yw vwrw ef y lawr o’i [*]vawredd: ei gwynvyd yw celwyð, wy vendithiant a ei genae a’ melltithio [*]ai calon. Sélah.

5Er hyny vy enait, taw son wrth Ddew: can ys ynthaw y mae vy-gobaith.

6Er hyny efe yw vy nerth, am iechyt, a’m ymddeffen [am hyny] ny’m escogir.

7Yn-Dew [y mae] vy iachyt a’m gogoniant, craic vy-cedernit: yn-Dew [y mae] vy amddiriet.

8Ymddiriedwch ynthaw bop amser, chwichwi popul: [*]dinéwch eich calonae geyr y vron ef, [can ys] Dew [yw] ein gobeith. Sélah.

9Eithr plant dynion gwagedd [ynt], ys celwydd yw’r [*]pennaethieit: o’i dodi yn y [‡]clorianeu, yscafnach ytynt y gyd oll na’r gwegi.

10Nag ymddiriedwch yn [*][trawsinep] na [‡]chribddail: na vyddwch weigion, a’s angwanega golud, na [‡]’osotwch eich calon [arnaw].

11Dew y [‡]ðywedawdd vnwaith [*]a’dwywaith, mi a glyweis hyn, mae [‡]y Ddew [y mae y] [*]cedernit.

12Ac y ti Arglwydd [y mae] trugaredd: can ys gobrwy y [*]ddyn [‡]erwydd ei weithred.

[*] 62:1 * iechydwrieth, cadwadaeth

[*] 62:2 * ysmutir, cyffroir, y modir

[*] 62:3 * ymddichellwch

[‡] 62:3 ‡ mur

[*] 62:3 * cae

[‡] 62:3 ‡ escytwedic, serfyll, gwthiedic

[*] 62:4 * deyrn llyw

[*] 62:4 * yn ei caudawt

[*] 62:8 * tywelldwch

[*] 62:9 * Ebr. meibion gwr

[‡] 62:9 ‡ vantol, tavl

[*] 62:10 * camwedd camwri, gorthrymu,

[‡] 62:10 * thrais

[‡] 62:10 † ddodwch, rowch

[‡] 62:11 † ddyvot

[*] 62:11 * neu

[‡] 62:11 ‡ ar law

[*] 62:11 * gallu

[*] 62:12 * bop vn

[‡] 62:12 ‡ yn ol

Psalm .lxiij.

¶ Deus, Deus meus.

¶ Psalm Dauid. Pan ytoedd ef yn-diffeithwch Iudáh.

63

1DEw, vy-Dew ytwyt, yn vorae yth ceisiaf: sychedai vy eneit am danat, y mae hiraeth ar vy cnawt am danat mewn tir [*]diffaith [‡]hispydd eb ddwfyr.

2Val hyn ith welais megis mewn Cessegr wrth welet dy [*]gadernit ath ’ogoniant.

3Can ys gwell dy drugarogwydd na [*]bywyt: am hyny vy-gwefusae ath volant.

4Val hyn ith glodvaraf yn vy-byw, [ac] y derchaf vy-dwylo yn dy Enw.

5Vy eneit y [*]ddigonir, megis a mêr a ’braster, am geneu [ath] vawl a gwefusae hyfryd.

6Pan yth gofia yn vy-gwely, a’ phan ith [*]vevyriaf yn [‡]gwiliau [y nos].

7Can ys buo’st’ yn borth ymy, am hyn y dan dy adaneð y gwnaf yn llawen.

8Vy eneit a lŷn wrthyt: [can ys] dy ddeheulaw [*]am cynnaliawdd.

9A rei n a gaisiant vy eneit yw [*]ddivetha, ys ant i’r lleoedd-isaf y ddaiar.

10Wy y bwriant efa [*]min y cleddyf, [a’hwy] vyddant yn rhan ir [‡]llwynogot.

11A’r Brenhin a lawenycha yn-Dew. [a’] phawp a dwng yddo vydd ei gorvoledd [ynthaw]: can ys genae yr ei a ðywetant gelwydd y argéir.

[*] 63:1 * sych

[‡] 63:1 ‡ sychedic

[*] 63:2 * allu

[*] 63:3 * enioes, hoedyl

[*] 63:5 * ddiwellir

[*] 63:6 * veddyliaf

[‡] 63:6 ‡ gwiliadwriaecheu, cadwriaethe

[*] 63:8 * ys ydd im=cynnal

[*] 63:9 * anreithio, ddivwyno

[*] 63:10 * Ebr. llaw

[‡] 63:10 ‡ cadnawot

Psalm .lxiiij.

¶ Exaudi Deus orationem meam.

¶ I rhagorol. Psalm Dauid.

64

1ERglyw vy llef Ddew, yn vy-gweði: cadw vy [*]einioes rac ofn y gelyn.

2Cuddia vi rac [*]cyfrinach y drygddynion, [a’] rac [‡]cythrudd gweithredwyr enwiredd

3Yr ei a hogesont ei tavot mal cleddyf, ac y saethant ei saethae [o]’airiae chwerwon.

4Y saethu yn ddirgel at y [dyn] [*]vnion: dysymwth y saethant ef, ac nid ofnant.

5Ymmerthu a wnant mewn [‡]peth drwc: ymchwetleuant y ’osot magleu yn ddirgel, [a’] dywedant, Pwy gwyl hwy?

6Chwiliesant am enwireðeu, [ac] a gwplesant y [*]peth y chwiliesōt am dano, ys dirgel [vedwl,] ac eigion ei calon.

7Eithyr Dew y saytha hwy a saeth yn ddysymwth: ei [*]briwie vyddant [ar vnwaith.]

8A’ hwy wnant yw tavodae ehunain gwympo arnynt: [a’] phawp y gwyl hwy, a [*]giliant.

9A phop dyn [*][ei] gwyl, ac a venagant waithret Dew, ac y ddeallant y ’waith ef.

10[A’r] cyfiawn a ymlawená yn yr Arglwydd, ac a ymddiriet ynthaw: a’ phawp ’sydd vnion o galon, vyddan hyfryd.

[*] 64:1 * enait, bywyt, hoedl

[*] 64:2 * brad,

[‡] 64:2 ‡ cadva, tervysc

[*] 64:4 * divagl glan, perfeith

[‡] 64:5 ‡ chwedyl

[*] 64:6 * Ebr. chwiliedic

[*] 64:7 * clwyfeu

[*] 64:8 * gyffroant, aruthrant sannant

[*] 64:9 * hyn

Psalm .lxv.

Te decet hymnus.

¶ I rhagorawl. Psalm neu caniat Dauid.

65

Prydnavvn vveddi.

1WRthy-ti Ddew y [‡]dysgwyl mawl yn Tsijon, ac y ti y [*]telir addunet.

2Can yty glywet gweddi, atati ydaw pop cnawt.

3Petheu andewiol vuont trech na myvi: eithr tu drugaréi wrth ein [*]troseddion.

4Gwyn ei vyd yr hwn a ðewysych, ac y wnelych yddo [*]ddyvot [atat:] ef a dric ith [‡]lysoeð, [a] ni a [*]ðywellir a [‡]phrydverthwch dy duy, [’sef] dy Templ sanctaidd.

5Dew ein iachyt, ti a’n ateby ac [arwyddion] ofnus yn [dy] gyfiawnder, ti y] gobeith oll tervyneu y ðayar, a’ phelledigion y môr.

6Efe a [*]ffyrfá y mynydde gan ei [*]gadernit [ac] y wregysir a nerthawgrwydd.

7Ef a [*]’oystega ddwrdd y moroedd, a’ dwrdd ei tonhae, a’ [‡]thervysc y populoedd.

8Yr ei hefyd y [*]breswiliant yn eithaweð [‡][byd] y ofnant gan dy arwyddion: ti wnai ir Dwyrein a’r Gorllewin llawenechu.

9Ydd wyt yn [*]govwyo y ðaiar ac yn ei dyfráu: ydd wyt yn ei mawr []gyvoethogi, Avon Dew ys y yn llawn dwfr: ydd wyt yn arlwy [*]ŷd yðwynt, can ys velly hi ðarperaist.

10Ydd wyt yn llawn ðufráu hi [*]chwysae: ydd wyt yn anvon [glaw] yw [‡]dyffrynoedd: ydd wyt yn hei meddalâu a chawodydd, ac yn bendithio hei blagur.

11Coroni ydd wyt y vlwyddyn ath ddaoni, ath [*]lwybreu a ddefnynant vraster.

12[‡]Defnynu y maent ar [*]drigleodd y diffaith: a’r brynniae a [‡]wregysir a llawenydd.

13Y porvaeydd a ’wiscir a deveit, y [*]glynnoedd hefyt a ymdoant ac [‡]ŷd: [am hyny] [*]gawri y wnant a’ chanu.

[‡] 65:1 ‡ taw

[*] 65:1 * cwpleir

[*] 65:3 * camweddeu

[*] 65:4 * nesau

[‡] 65:4 † neuaddeu

[*] 65:4 * digonir, gyflawnir

[‡] 65:4 † ganðaeoni

[*] 65:6 † sicra

[*] 65:6 * nerth, gallu, meddiant

[*] 65:7 * lonydda

[‡] 65:7 ‡ chyffro

[*] 65:8 * drigiant

[‡] 65:8 ‡ ddayar

[*] 65:9 * ymwelet

[] 65:9 ‡ goludogi

[*] 65:9 * llavur

[*] 65:10 * rhychae

[‡] 65:10 * cymmae, glynhae

[*] 65:11 * olion

[‡] 65:12 ‡ Distilio, Diveru

[*] 65:12 * borveydd

[‡] 65:12 † gylchynir

[*] 65:13 * dyffrynoedd broyð maynolydd

[‡] 65:13 ‡ llavur

[*] 65:13 † dyspedein

Psalm .lxvj.

¶ Iubilate Deo.

¶ I rhagorawl. Caniat neu Psalm.

66

1YMlawenhewch yn-Dew, oll [breswylwyr] y ddaiar.

2Cenwch ’ogoniant ei Enw: gwnewch ei voliant yn ’ogoneddus.

3Dywedwch wrth Ddew, Mor [*]derribl wyt [yn] dy weithredoedd: gan [‡]liaws dy [*]gedernit y [‡]darestyngir dy elynion yty.

4Yr oll vyd ath anrydeða, ac a ganant yty, [’sef] y canant ith Enw. Sélah.

5Dewch a ’gwelwch weithrededd Dew: [*]terribl yw ef yn [ei] waithret [‡]wrth plant dynion.

6Ymchwelawdd ef y môr yn tir sych: trwy’r avon [*]y treiddiant ar draet: [‡]yno y buam lawen ynthaw.

7Ef a lywia y byt a ei [*]gedernit: ei [‡]lygait y edrych ar y cenedloedd, yr anuvyddion nyd ymðerchavant. Sélah.

8[*]Molwch ein Dew chwychwy populoedd, a’ pherwch [‡]glywed llef ei voliant.

9Yr hwn ys id yn cynnal ein eneidie ym-bywyt, ac ny ad ein traet i lithro.

10Can ys ti Ddew an proveist, [*]coetheist nyny mal y coethir [yr] arian.

11Dugeist nyni ir [*]magyl, [a’] dodeist [[‡]rwym] cyfing ar ein [*]llwyni.

12Perfaist i ddynion varchogeth ar vcha ein penneu: aetham i’r tan ac i’r dwfyr, a’ thi an dugeist allā i [le] [*]diwal’

13Af y mewn ith Tuy a phoeth-ebyrth, [ac] a dalaf yty vy addunedae.

14Yr ei addawodd vy-gwevuseu, ac y ddywedawdd vy-genae yn vy-cyvingder.

15Offrymaf yty y poeth-ebyrth [*]meherynot breision, a’ [‡]thus: [*]darperaf vustych a’ geifr. Selah.

16Dewch a’ gwrandewch yr ei oll ys y yn ofny Dew, a’ mynagaf ychwy pa wnaeth ef im eneit.

17Galweis arno am gene, ac ef ðerchavwyt [*]am tafawt.

18A’s gwelsym enwiredd yn vy-calon, ny wrendy yr Arglwydd [arnaf.]

19Eithyr Dew [am] gwrandawodd, [ac] ystyriawdd wrth leferydd vy-gweddi.

20[*]Mawledic [vo] Dew, yr hwn ny wrthlaðawð vy-gweddi, na ei drugaredd y wrthyf.

[*] 66:3 * vthr

[‡] 66:3 ‡ vawredd, vaint

[*] 66:3 * allu

[‡] 66:3 † Ebr. y ðdy wedant gelwydd

[*] 66:5 * vthr, aruthr

[‡] 66:5 * tu ac at

[*] 66:6 * yr ant trosodd

[‡] 66:6 † yn y lle hwnw

[*] 66:7 * allu

[‡] 66:7 † olwc

[*] 66:8 * Ebr. Bendithiwch

[‡] 66:8 ‡ wrando

[*] 66:10 * cartheist, pureist

[*] 66:11 * hoynyn

[‡] 66:11 ‡ gaethrwym

[*] 66:11 * llovenni

[*] 66:12 * tirion, cyflawn

[*] 66:15 * hyrddon

[‡] 66:15 ‡ ryw ystor

[*] 66:15 * Ebr. gwnaf

[*] 66:17 * gan vy

[*] 66:20 * Bēdigeit

Psalm .lxvij.

Deus misereatur nostri.

¶ I rhagorawl ar Neginoth. Psalm neu gan.

67

1DEw a drugaráo wrthym, ac an bendithio, ac a dywyno ei wynep in plith. Selah.

2Mal yr []adwaenant dy ffordd ar y ddaiar, [ath] iechydwrieth ymplith yr ol’ genedloeð.

3Clodvorent y bopuloedd dydy Ddew: clodvorent dydi yr oll populoedd.

4Bit y bopuloedd lawen a’ hyfryd, can ys berny y bopuloedd yn vniondep, ac y lywodraethy y [*]cenedloedd ar y ddaiar. Sélah.

5Bit ir bopul dy glodvori, Ddew: bit ir oll bopulpuloedd dy glodvori.

6[Yna] y dyry ’r ddaiar hei [*]ffrwyth, [a’] Dew [ys] ein Deo ni a’n bendithia.

7Deo a’n bendithia, ac ol’dervynae ’r ddaiar y ofnant ef.

[] 67:2 * Coffessant

[*] 67:4 * nasioneu

[*] 67:6 * thoreth

Psalm .lxviij.

¶ Exurgat Deus.

¶ I rhagorawl. Psalm neu gán Dauid.

68

Boreu weddi.

1DEw a gyvyt, [ac] oyscerir ei elynion: a’r ei y casant ef, a [*]giliant racðaw.

2Meis y [*]dyflanna y mwc, [velly] y gyrry [hwy] ymaith: [a’] meis y tawdd y cwyr [‡]wrth y tan, [velly] y collir y rei andewiol [*]rhac wynep Dew.

3A’r ei cyfion vyddant lawen [a’] hyfryt ger bron Dew: ac ymorugant [*]o ’ovoledd.

4Cenwch ’y Ddeo, [a’] chan-molwch ei Enw: []mawrygwch ef ys ydd yn marthogeth ar y nefoedd, yn y Enw ef Iah, ac ymlawenéwch ger y vron ef.

5[Efe yw] Tad yr amddifeit, a’ barnwr y gwragedd-gweddwon, [ys] Dew yn ei [‡]breswylfa sanctaidd.

6Dew a wna ir ei vnic drigo yn [*]duylwyth, [ac] a ryddá yr ei oedd garcharorion mewn [*]cyffion: eithr yr ei anuvydd a dric mewn tir sychedic.

7A Ddew, pan aethost allan o vlaen dy popul, pan [*]elyt trwy ’r diffeithwch, (Selah)

8Yr escutwodd y ddaiar, ac y [*]destilliawdd y nefoedd [‡]gan gynnyrch Dew: [ys cyffroawdd] Sinai [*]gan gynnyrch Dew, [sef] Dew Israel.

9Dew, anvoneist glaw [*]grasusawl [ar] dy etiveddiaeth, a’ thi hei esmwytheist [‡]pan oedd yn vlin.

10Dy Gynnlleidfa a drigawð ynthei: [can ys ti] â Ddew, oth ddaoni [ei] darpereist i’r tlawt.

11Yr Arglwydd y roddes [*]ðevnydd ir gwragedd y venegi [*]am y llu mawr.

12Brenhinedd y lluoedd a [*]giliesont: ciliesont, a’ hon a drigei yn [‡]tuy a ranawdd yr yspeil.

13Cyd bu ychwi orwedd ymysc crochanae, [er hyny chwi vyddwch] megis adanedd colomben wedy thoi ac arian, a’ ei phlu [val] yr aur-[*]coeth.

14Pan oyscarodd yr Ollgyvoethawc Vrenhinedd ynthei, ydd oedd hi cyn wynnet a’r eiry yn tSalmon.

15Mynyth Dew [ys y val] mynyth Bashán: mynyth [*]vchel [yw val] mynydd Bashán.

16Paam y [*]neidiwch vynyddedd vchel? [ys] y mynydd hwn y gâr Dew ei [‡]breswiliaw: ’sef yr Arglwydd a [*]breswyl [ynthaw] yn tragywyth.

17[*]Siaredae Dew [ys ydd] vgein-mil, o violedd o Angelion, [a’r] Arglwydd ys ydd yn ei plith, megis yn-Cyssecr Sinái.

18Escennaist yn vchel: [*]tywyseist gaethiwet yn gaeth, [ac] a dderbynieist roðion y ddynion: ac ys tywyseist y cyndynion, val y trigei yr Arglwydd [‡]Ddew yno.

19Clodvorer yr Arglwydd, ys ef Dew ein iechydwrieth, [yr hwn] ’s y baunyð yn ein llwytho [*]a daioni. Selah.

20Hwn [yw] ein Dew, [’sef] y Dew [perchen] ein iechyt: ac i’r Arglwydd Ddew [y perthyn] mynediadeu angae.

21Dew a [*]archolla ben ei elynion, a’ chopa ’walltoc yr hwn a rodia yn ei bechoteu.

22[‡]Syganei yr Arglwydd, Dygaf [vy-popul] drachefyn o Bashán: dygaf hwy drachefn o [*]ddyfndereu y môr.

23[*]Y ny drocher dy droet yn-gwaet, a’ thavot dy gŵn yn=gwaet y gelynion [sef] ynthaw.

24Gwelsont Ddew, dy vynediadeu, vynediadeu vy-Dew, a’m Brenhin, [yr hwn wyt] yn y [*]Cyssegr.

25Y cantorion aent or blaen, a’r cerðorion ar ol: yn y cenol [ydd oedd] y [*]morynion-ieuainc yn canu tympan.

26Clodvorwch Ddew yn y [*]cymmynvae, [a’r] Arglwydd, yr ei ydych o ffynnon Israel.

27Yno [yd oedd] Ben Iamin [*]vachan [ef a] ei llywiawdr, hwy: a’ []phenaethiait Iudáh [y gyd] eu communva, pennaethieit ðSebulon, a’ phennaethieit Naphtali.

28Dy Ddew a [*]gymmynnawð dy nerth: cardarná Ddew yr hyn y weithredeist ynom,

29Oth Templ ar Gaeruselem: a’ Brenhinedd a ddugant anregion yty.

30[*]Codda dorf y gwyr gwaywffyn, [a’] lliaws y gwrdd-deirw y gyd a lloie y popul, yr ei a [‡]sathrant [*]ðarneu o arian: goyscar y bopuloedd a [*]garant ryvel.

31[Yno] y daw y pendevigion o’r [*]Aipht: Ethiopia a [‡]vrysia y esten ei dwylo [*]ar Ddew.

32Teyrnasoedd y ðaiar cenwch y Ddew: can-molwch yr Arglwydd. Selah.

33Yr hwn y [*]varchoc ar y nefoedd [‡]goruchel, [yr ei oeðent] o’r [*]dechreuat: wele e ddenvyn gan ei leferyð lais cadarn.

34Rowch y Ddew y [*]cedernit: [can ys] y ’orucheldap ef [ys ydd] ar Israel, a’ ei nerth [ys ydd] yn yr [*]wybrae.

35Dew, ys [*]terribl wyt oth [‡]gyssecrae: Dew’r Israel ywr hwn a ddyry nerth a’ gallu i’r popul: [*]bendiget vo Dew.

[*] 68:1 * ffoant

[*] 68:2 * divanna

[‡] 68:2 ‡ Ebr. gan wynep

[*] 68:2 * can ðrych, gydrychyoldep

[*] 68:3 * gan lewenydd

[] 68:4 * derchefwch

[‡] 68:5 † drigva

[*] 68:6 * duyluoed

[*] 68:6 * hualeu

[*] 68:7

[*] 68:8 * defnynawd

[‡] 68:8 ‡ rac wynep

[*] 68:8 * gydrychioldep

[*] 68:9 * daionus, cymwynasol, temporaidd

[‡] 68:9 ‡ ac y hi yn vlinderoc

[*] 68:11 * leferydd, ymadroð, air

[*] 68:11 * or

[*] 68:12 * ffoesant

[‡] 68:12 ‡ gartref

[*] 68:13 * melyn, dilin

[*] 68:15 * copoc, brynioc,

[*] 68:16 * llemwch

[‡] 68:16 ‡ gyvaneðu, drigo yntho

[*] 68:16 * drig

[*] 68:17 * Ebr. marchocva

[*] 68:18 * arweneist

[‡] 68:18 ‡ Ebr. Iah

[*] 68:19 * chedion, thyrneu d

[*] 68:21 * glwyfa, briw

[‡] 68:22 ‡ Dywedei

[*] 68:22 * eigiawn

[*] 68:23 * Val

[*] 68:24 * Sancteiddle

[*] 68:25 * merchet

[*] 68:26 * cynnulleidvae

[*] 68:27 * bach

[] 68:27 ‡ tywysogion

[*] 68:28 * orchmynnawdd

[*] 68:30 * Dinistra

[‡] 68:30 ‡ vyssengāt

[*] 68:30 * cate

[*] 68:30 * hoffant

[*] 68:31 * Egypt

[‡] 68:31 ‡ red, ffrysta

[*] 68:31 * at

[*] 68:33 * eistedd yn

[‡] 68:33 ‡ vchelaf, Ebr. ynefoedd

[*] 68:33 * cynvyt, gynt

[*] 68:34 * gallu

[*] 68:34 † wybrenni, cymyleu

[*] 68:35 * aruthyr

[‡] 68:35 ‡ sanctaidd leoedd

[*] 68:35 * molianus

Psalm .lxix.

¶ Saluum me fac Deus.

¶ I rhagorol ar Shoshannim. Psalm Dauid.

69

Prydavvn vveddi.

1[]CAdw vi Ddew, can ys daeth y dyfredd yd at [vy] eneit.

2Ydd wyf yn-glŷn yn y tom dwfn lle nid [oes] [‡]safiat: ys daethym y ðyfredd dyfnion, a’r ffrwd am [*]gorchudiawdd.

3Ydd wyf wedy blinaw yn llefain: vy mwnwg y sychawdd: vy-llygait a ballent, yn dysgwyl am vy-Dew.

4Amlach no gwallt vy-pen yw’r ei ’n am casânt yn ddiachos: yr ei am diuethent, [ac ynt] vy gelynion yn ’auoc, ysy yn gedyrn, yn y [*]thelais yr hyn ny [‡]chymrais.

5Dew, ti adwaenost vy [*]ynvydrwydd, am camweddae nid [‡]ynt cuddiedic racot.

6Na chywilyðier [*]droso vi, yr ei syð yn dysgwyl wrthyt Arglwydd Ddew yr lluoedd: na wradwydder droso vi yr ei ath ceisiant, Dew [yr] Israél.

7Can ys er dy vwyn y [*]dugeis anair: cywilydd a [‡]doawdd vy wynep.

8Aethym yn estran im broder, ys yn allwat y blant vy mam.

9Can ys [*]gwynvyd dy duy am [*]ysawdð, a’ [‡]chableu yr ei ath ceplynt, y syrthiawdd arnaf.

10Wylais ac vmprytiawdd vy enait, a’ bu hyny yn [*]gabl ymi.

11A’ rhoddeis am danaf sach[wisc]: ac aethym yddwynt yn [*]ddiareb.

12Yr ei y esteddent yn y porth, y sonient am danaf, a [*]gwawd oeddwn ir [‡]diotwyr.

13A’ mineu Arglwydd y wnaf vy-gweddi arnat yn amser cymeradwy, ’sef yn lliosowgrwydd dy drugaredd: â Ddew gwrando vi yn-gwirionedd dy iechyt.

14Gwared vi allan o’r tom, val na [*]suddwf: rhyddáer vi rhac vy-caseion, ac o’r dyfredd dyfnion.

15Na voddet vi y llifðyfredd, ac na’m llynco yr [*]eigiawn: ac na chaeet y pytew ei enae arnaf.

16Clyw vi Arglwydd, can ys da yw dy drugaredd: [*]tro araf yn ol [‡]lliaws dy dostoruriaetheu.

17Ac na chudd dy wynep rac dy was, can bot trwbl arnaf: [*]brysia [a’] chlyw vi.

18[*]Dynesa ar vy eneit, [a’] phryn ef: []gwared vi o bleit vy-gelynion.

19Ti adnabuost [*]vy-gwarth, a’m cywilydd, am anglod: [y mae] vy oll wrthnepwyr ger dy vron.

20Cabledigeth a ddrylliawdd vy-calon, ac im tristawyt, ac edrycheis am y dosturiai [wrthyf], ac nid oedd nep: ac am ddiddanwyr, ac ny chefeis vn.

21[‡]A’ rhoesant vystyl yn vy bwyt, ac yn vy sychet y rhoesant ymi vinegr y ei yfet.

22Bit ei bort yn [*]vagl ger ei bron, a’i llwyðiant ym drancwydd.

23Tywyller ei llygait val na ’welant: a gwna y’w [*]llwyni bop amser grynu.

24Tywallt arnynt dy ddigllonedd, a’ llit dy soriant eu cymero.

25Bit y [*]cartref hwy yn [‡]ddiffaith, ac na bo nep a breswilio ei [*]pebyll.

26Can eu bot yn erlyd, yr hwn y [*]draweist: ac yn [‡]datcan [*]dolur yr ei a archolleist.

27Dod enwiredd ar y enwireð hwy, ac na ddelont y mewn ith gyfiawnder.

28Diléer hwy o lyver y [*]bywyt, ac na eu yscrifener im=plith yr ei cyfion.

29[*]A mineu yn dlawt ac yn athrist, dy [‡]borth, Ddew, am derchaif.

30Molaf Enw Dew a [*]chaniat: ac ei mawrygaf a [‡]chlodvoredd.

31[*]Gwell vydd [hyn] gan yr Arglwydd na [‡]bustach ieuanc ac yddo gyrn a’ [*]charnae.

32Y rei gestyngedic y welant [hyn, a’r] ei y gaisiant Ddew, a lawenechant, a’ch calon y vydd byw.

33Can ys yr Arglwydd a glyw y tlodion, ac ny thremyga ei garcharorion.

34Molent ef nef a’ daiar, y moroedd [*]ac oll y [‡]ymlusco ynthwynt.

35Can ys Deo a ymwared Tsijon, ac y adeila ddinasydd Iudah, val y preswylio dynion yno, a’i [*]mediannu.

36A’ had hei weision ei []’tiuedda: a’r ei y garant ei Enw y dric ynthei.

[] 69:1 * Iacha,

[‡] 69:2 ‡ tarren, attec

[*] 69:2 * soddawdd, boddawdd

[*] 69:4 * advereis

[‡] 69:4 † threisiais, ddugym

[*] 69:5 * ffolinep

[‡] 69:5 † chuddit

[*] 69:6 * ero, vi, om pleit i, om herwydd

[*] 69:7 * cefais, amparch

[‡] 69:7 ‡ guddiawð

[*] 69:9 * zel

[*] 69:9 * bwytaodd

[‡] 69:9 ‡ senneu

[*] 69:10 * sen, lliwiant

[*] 69:11 * vugeilres

[*] 69:12 * chanuon, dychan

[‡] 69:12 ‡ meddwon

[*] 69:14 * soddwyf, lynwyf

[*] 69:15 * dwfn

[*] 69:16 * Ebr wyneba, edrych

[‡] 69:16 ‡ llaweredd

[*] 69:17 * ffrysta

[*] 69:18 * Nesaa

[] 69:18 † rhaddha

[*] 69:19 * dirmic

[‡] 69:21 † Canys

[*] 69:22 * hoynyn

[*] 69:23 * llovyne, cefneu

[*] 69:25 * llys, trigfa

[‡] 69:25 ‡ wac

[*] 69:25 * lluestai

[*] 69:26 * ffusteisi

[‡] 69:26 ‡ angwanegu

[*] 69:26 * govit

[*] 69:28 * Ebr. bywion

[*] 69:29 * Pan wyf &c.

[‡] 69:29 ‡ amddeffen

[*] 69:30 * ar gan

[‡] 69:30 ‡ diolwch

[*] 69:31 * Mwy cymradwy

[‡] 69:31 ‡ bustachlo

[*] 69:31 * ewinedd

[*] 69:34 * a chyment

[‡] 69:34 ‡ syfyl

[*] 69:35 * trigo

[] 69:36 † gorescyn

Psalm .lxx.

Deus in adiutorium.

¶ I rhagorol. Psalm Dauid y ddwyn cof.

70

1A Ddew, [*]brysia im gwaredu: Arglwyð prysura im cymporth.

2Cywilyddier a’ [*]gwradwydder, yr ei y geisiant vy eneit: yinchweler [‡]drach ei cefn a’ gwartháer yr ei ddamunant [*]ddrwc ymy.

3Datroer hwy yn eu h’ol [‡]yn ’obr eu cywilyð, yr ei y ddywedent [*]Aha, aha.

4Eithyr bit hyfryt a’llawen ynot’ yr ei oll ath caisiant, a’ bit y bawp a garant dy iechyt, ddywedyt yn oystat, [*]Mawryger Dew.

5A’ mineu ys y dlawt ac angenawc: Dew brysia ataf: ti yw vy-porth, a’m’ gwaredwr: Arglwydd, na [*]hirdriga.

[*] 70:1 * prysura, ffrysta

[*] 70:2 * gwridant

[‡] 70:2 † llwyr i hol

[*] 70:2 * vyn’rwc

[‡] 70:3 † yn lle, dros

[*] 70:3 * Gwych, gwych, Wi, wi

[*] 70:4 * Mawrhaer, Moler

[*] 70:5 * ’ohiria, hwyrha

Psalm .lxxj.

In te Domine speraui.

71

Boreu weddi.

1YNaw ti, Arglwydd, yr ymddiriedais, na’m cywilyddier yn dragywydd.

2Achub a’ gwared vi yn dy gyfiawnder: [*]gogwyða dy glust ataf, a’ chadw vi.

3Byð y my yn [*]graic cadarn, val y gallwyf gyrchy yddi yn wastad: gorchymynnaist vy-cadw, can ys ti yw vy [‡]maendy a’m castell.

4Gwared vi vy-Dew, o law yr enwir: o law y drugddyn a’r [*]craulon.

5Can ys ti yw ve-gobaith: Arglwydd Ddew, [ys] ve gobaith o’m ieuntit.

6Wrthy-ti im cynhaliwyd [*]o’r bru: ty di am cymerth allan o [*]emyscaroeð vy mam: vy moliant vydd yn oystat o [‡]hanot’.

7Mi euthym val angenvil i lawer: eithr ti yw vy [*]cadarn ymddiriet.

8Cyflawner vy-genau ath voliant, [a’] [phop] dydd oth ’ogoniant.

9Na vwrw vi ymaith yn amser henaint: na ad vyvi pan yw vy nerth yn pally.

10Can ys vy-gelynion a ddywedant [‡]am danaf, a’r ei a vwriadant [ddrwc] im enaid, a ymgynghorant ynghyt,

11Gan ddywedyt, Dew y gadawdd ef: erlidiwch a’ deliwch ef, can nad oes neb [ai[ gwaredo.

12Dew nac ymbellá o ddiwrhyf, ve-Dew [*]brysia i’m cymporth,

13Gwradwydder a divancoller yr ey s’yn erbyn vy enayd: [*]toer a gwarth ac a gwradwydd yr ey a geisiant ddrwc [‡]y-my.

14A’ mi ddysgwiliaf yn wastad, ac ath volaf vwy-vwy byth.

15Vy-genau a venaic beunydd dy gyfiawnder, [ath] iechydwrieth: can na wnn [ei] [*]rrivedi.

16Af rhagof yn nerth yr Arglwydd Ddew, ac a goffáf am dy gyfiawnder, [ys] am [‡]y taudi yn vnic.

17Dew dysceist vi o’m ieuntit yd y pryd hyn: am hynny] y menagaf dy ryfeddodau.

18Ac ys hyd henaint a’ phenllwydeð, á Ddew: na’ad vi, yn y venagwyf dy [‡]vraich ir [*]genedleth [hon], ath allu ir oll ’rei a ddelont.

19Ath gyfiawnder, Ddew, [a dderchafaf] yn vchel: cans gwnaethost bethau mawrion: Dew pwy’ sy debic y-ty?

20Yr hwn a ddangosaist y-my drallodau [‡]lawer a’ [*]drugion, [eithyr] ti ymchweli ac am bywéi vi, ac a ddaui drachefn, ac am cymery i vyny o eigion y ddayar.

21Ti amléi vy mawredd, ac ymchwely i’m diddanu.

22Cann hynny ith volaf [am] dy wirionedd, Ddew, ar [‡]gerdd danneu: canaf y-ty ar y delyn, [tydi[ Sanct yr Israel.

23Hyfryd vydd gan vy-gwefusau pan ganwyf y-ty, a’m enaid’ yr hwn a [*]waredaist.

24Vy-tafod hefyd a’ madrodd [‡]oth gyfiawnder beunydd: cann ys gwradwyddir a’ chywylyddir, yr ei a geisiant [*]ddrwc y-my.

[*] 71:2 * gestwng, plyc

[*] 71:3 * vaenduy

[‡] 71:3 ‡ vynghraic

[*] 71:4 * traws

[*] 71:6 ‡ er pen im ganet

[*] 71:6 ‡ groth

[‡] 71:6 * am danaf

[*] 71:7 * diogel, dilys

[‡] 71:10 † im erbyn

[*] 71:12 * ffrysta

[*] 71:13 * gorchuddier

[‡] 71:13 ‡ vyn’rwg

[*] 71:15 * niveiri

[‡] 71:16 ‡ yr eiddot

[‡] 71:18 ‡ nerth

[*] 71:18 * to hwn

[‡] 71:20 ‡ mawrion

[*] 71:20 * gwrthpwytheu

[‡] 71:22 ‡ gyffurf nabel

[*] 71:23 * brynaist

[‡] 71:24 ‡ am dy

[*] 71:24 * vynrwc

Psalm .lxxij.

Deus iudicium.

¶ Psalm [*] Salomon.

72

1DEw, [*]dod dy varn ir Brenhin, ath gyfiawn der i vap y Brenhin.

2[Yno] y barn ef dy popul yn-cyfiawnder, a’r tylodion ac [‡]vniondep.

3Y mynyddedd a’r [*]brynneu a dducant dangneddyf ir bopul gan gyfiawnder.

4Ef varn dylodion y bopul: ef a ’weryd blant yr angenoc, ac ef a []gostwya y gorthrymwr.

5Wy ath ofnant tra vo haul na [*]lloer, o genedlgaeth [‡]y genedlaeth.

6E ddescen val y glaw ar y [*]wana ’wair, [ac] val y cawodydd y [‡]wlithant y ddaiar.

7Yn y [*]amser ef y blodeua y cyfiawn, ac [y bydd] amledd [*]tangneddyf yd tra vo lleuat.

8A’ ei [*]lywodraeth vydd [‡]o’r mor bwygylydd, ac o’r Avon yd [*]tervynae y [‡]tir.

9Ger y vron ef y [‡]gestwng y diffeithwyr, a’ei ’elynion a lyfant y llwch.

10Brenhinedd [*]Tharschisch a’r ynysedd ei anrhegant: Brenhinedd [‡]Scheba a’ Seba a dducant [*]roddion.

11A’r oll Vrenhinedd y [*]anrydeddant ef: [yr] oll [‡]genedloedd ei gwasanaethant.

12Can ys ef a ymwared y tlawt pan [*]waeddo: yr angenawc hefyt, ar nep ny bo yddaw [‡]ymwaredwr.

13E vydd trugarawc wrth y [*]rraidus a’r angenawc, ac a ymwared eneidiae yr tlotion.

14Ef a [*]bryn ei h’eneidiae rac dichell a [‡]thrawster, a gwerthvawr vydd ei gwaet yn ei olwc.

15[*]A’ byw vydd ef, ac e roddir iddo o aur [‡]Sheba: ac e weddijr drostaw yn oystat, [a’] pheunyð y bendithiant ef.

16Ychydic [*]ŷd a [heuir] yn y ddaiar, [’sef[ ar ben y mynyddedd, [a’] ei ffrwyth a yscytwa meis [coedwydd] Lebanon: a’r [plant] a vlodeuant o’r dinas, meis [glas]wellt y ddaiar.

17Ei enw a vydd byth: ei enw a bery tra vo haul: yr oll cenedloedd ei bendithiant, [ac y [*]vendithir ynthaw.

18Bendigedic [vo’r] Arglwydd Ddew, ’sef Dew Israel, yr hwn yn vnic y wna ryveddodae.

19Ac bendigedic [vo] Enw ei ’ogoniant yn tragyvyth: a’ chyflawner yr oll ddaiar a ei’ ogoniāt. [*]Velly y bo, ac velly y bo.

Yma y tervyna gweddieu Dauid vap Ishai.

[*] 72:0 * Ebr. Shelomoh, Cāber. Selef

[*] 72:1 * dyro, rro

[‡] 72:2 ‡ Ebr. barn

[*] 72:3 * glanneu

[] 72:4 † ðarestwng

[*] 72:5 * lleuat

[‡] 72:5 ‡ bywgylyð

[*] 72:6 * cnu, cnaif

[‡] 72:6 ‡ wlychant, ddyfrhant

[*] 72:7 * ddyddie

[*] 72:7 * heddwch

[*] 72:8 * gyvoeth

[‡] 72:8 ‡ o vor yvor

[*] 72:8 * ffinieu y ddaiar

[‡] 72:8

[‡] 72:9 ‡ y crwm yr ei y dric yn yr anialwch

[*] 72:10

[‡] 72:10 * Aravi, Aravia

[*] 72:10 ‡ ddenieu

[*] 72:11 * grymant yddo

[‡] 72:11 ‡ nasione

[*] 72:12 * lefo

[‡] 72:12 ‡ ymgleðwr

[*] 72:13 * tlawt

[*] 72:14 * ryddha

[‡] 72:14 † cham

[*] 72:15 † Ys

[‡] 72:15 * Aravi

[*] 72:16

[*] 72:17 * vyð ei gwynvyd

[*] 72:19 * Ebr. Amen ve Amen.

Psalm .lxxiij.

Quam bonus Israél.

¶ Psalm y roddit at Asaph.

73

Prydnavvn vveddi.

1[]YS da yw Dew y Israel: ’sef ir ei glan o galon.

2A’ minef, braidd na ’ogwyddoð vy-traet: bu vy-[*]cerddediadeu wrth vron llithro.

3Can ys [*]gwynvydais wrth yr [‡]ynvydion, pan welais lwyddiant yr ei enwir.

4Can nad oes rrwyme yn eu h’angae, anid bot yn gryfiō ac yn heini

5Mewn [*]lluddet dyn nid ytynt, ac gyd a dyn ny’s poenir hwy.

6Am hyny balchder yw eu [*]torch, a’ [‡]thrawseð y gwisc hwy val dillat.

7Ei llygait gan vraster a saif allan: y mae yddynt vwy nac a veddwl calon.

8Ymddatod y enwireð y wnant, a dywedyt [*]anvad-’air am [ei] trawster: wy ddywedant [‡]am y Goruchaf.

9Gosodant ei genae yn erbyn y nefoeð, a’ ei tavot a gerdd rhyd y [*]ddaiar.

10Am hyny yr ymchwel ei bopul yma: can ys dwfr [phiol] lawn y wescir yddynt.

11Ac a ddywedant, Pa [*]wedd y gwyr Dew? [‡]ac a oes gwybyddiaeth y gan y Goruchaf?

12Wele, [*]lly’ma yr andewolion, ac ymaent yn llwyðo yn wastat, [ac] yn amláu mewn golud.

13Ys over y glanéais vy-calon, ac y golcheis vy-dwylo mewn gwiriondap.

14Can ys beunyð im poenwyt, ac im cospwyt [*]bop boreu.

15A’s dywedaf, [*]Barnaf val hyn, [‡]wely genedlaeth dy blant: gwneuthym [†]ar gam.

16Yno y meddyliais ddeall hyn, [eithr [*]gormodd] gwaith oedd hyny [‡]ymy.

17Yn yd aethym i Gyssecr Dew [yno] y dyellais y dywedd hwy.

18[*]Sef y gosodeist hwy yn y llithrigvae, ac eu cwympeist ir [‡]diffeithieu.

19Mor ddysymwth y dyffeithwyt hwy, eu collwyt ac eu gorphennwyt yn [*]echryslawn.

20Mal breuddwyt [*]wrth ddihuno [vn]: Arglwydd, [‡]pan gotych [ni], y gwnai y delw hwy yn [*]dremyg.

21Sef y [*]ceulawdd vy-calon, ac y brathwyt v’arennae.

22A’mineu oeddwn ynvyt, ac ny ddeallwn: [*]yscrubl oeddwn [‡]ger dy vron.

23Er hyny ydd oeddwn i yn oystat gyd a thi: delieist [vi] [*]erbyn vy llaw ddeheu.

24A’th cygor y [*]tywysy vi, a’ chwedy im cymery y ’ogoniant.

25Pwy [’sydd] y mi yn y nef [any tydy]? ac ny ddesyfeis neb [‡]yn y ddaiar [*]gyd a thi.

26Pallawdd vy-cnawd a’m calon: [eithyr] Dew [yw] nerth vy-calon, a’m rhan yn tragyvyth.

27Can ys wele, yr ei’n ’syn ymbelláu y wrthyt, y gollir: dinystri bawp ’sy yn [*]puteinio y wrthyt.

28A’ mineu, da ym gyfnesáu at Ddew: [am hyny] y dodeis vy amdirieit yn yr Arglwydd Ddew, er datcan dy oll weithredoedd.

[] 73:1 * Diogel,

[*] 73:2 * olion, camrae

[*] 73:3 * ymðigiais

[‡] 73:3 † ffolion

[*] 73:5 * ing, travel

[*] 73:6 * catwyn

[‡] 73:6 † chreulonder

[*] 73:8 * sen

[‡] 73:8 † yn oruchel yn valch

[*] 73:9 * byd

[*] 73:11 * ddelw

[‡] 73:11 † neu

[*] 73:12 * yr ei hyn llyma

[*] 73:14 * boreydd

[*] 73:15 * Menagaf

[‡] 73:15 † llyma

[†] 73:15 * yngham

[*] 73:16 * rry vlin

[‡] 73:16 † yn vy llygait

[*] 73:18 * Ys, Diau

[‡] 73:18 † ancyvaneddeu

[*] 73:19 * horribil, aruthrol

[*] 73:20 * yn ol deffroi

[‡] 73:20 † yn y dinas

[*] 73:20 * ddirmig

[*] 73:21 * cynnyrfoð

[*] 73:22 * anival

[‡] 73:22 † genyt

[*] 73:23 * er wydd

[*] 73:24 * arweny, cyfrwyddy

[‡] 73:25 ‡ ar

[*] 73:25 * wrthy ti

[*] 73:27 * gordderchu, godinebu

Psalm .lxxiiij.

Vt qiud Deus repulisti.

¶ Psalm y roddy athroeth y roddit at Asaph.

74

1A Ddew, paam ein dodeist ymaith yn dragyvyth? [paam] yr ennyn dy [*]ddigllonedd yn erbyn deveit dy porva?

2[*]Meddwl am dy Gynnulleiddfa, [’rhon y] veddaist [‡]o’r cynvyt, ac am wialen dy etiueddieth yr hon y brynaist, [ac] am y mynyth hwn i Tsijon [*]yn yr vn y trigeist.

3[*]Dercha dy draet, val y dinistrych yn [‡]dragyvyth bop gelyn, y ddruga dy Gyssecr.

4Dy wrthnebwyr [*]a ruant yn-cenol dy [‡]Gynulleidva, ac y osodant ei [*]banerae yn arwyddion.

5[Yr hwn a godes] y bwyeill ar y prenneu [*]cyngavoc, oedd [‡]adnabodedic, val vn yn dwyn peth y [*]vcheldep:

6Ac yr owrhon y []torant y lawr hei gwaith cerviedic [gid] a bwyeill ac a mwrthoelion.

7Tavlesont dy Gyssecr yn tân, [ac ei tynnesont] yd lawr, [ac] a halogesont drigva dy Enw.

8Dywedent yn eu calon, anreithiwn hwy y gyd: wy loscesant oll [*]Synagogae Dew yn y tir.

9Ein arwyddion ny welwn: nyd oes mwy vn Prophwyt, na neb gyd a ni a wyr pa hyd.

10Pa hyd, Ddew, [ith] [*]cawdd y [‡]gwrthnebwr? a gabla y gelyn dy Enw yn dragyvyth?

11Paam y troi dy law ymaith, ys ef dy ddeheulaw: [tyn hi] oth [*]vonwes, [a’] diva hwy.

12Can ys Dew [yw] vy-Brenhin o’r cynvyt: yn gwaithiaw [*]iechyt yn-cenol y ddaiar.

13Ti a [*]bartheist y môr gan dy [‡]gedernit: drylliaist béne y dreiciae yn y dyfredð,

14Ti [*]ddrylliest ben Leuiathan yn chwilvriw, ac ei rhoddeist yn vwyt ir popul yn y [‡]diffeithwch.

15Ti a doreist ffynnon ac avon: dysycheist avonedd cedyrn.

16[*]I ti y mae ’r dydd, ac y ti y mae’r nos: ti paratoeist y [*]golauni a’r haul,

17Ti ’osodeist oll dervynae ’r ddaiar: ti [*]wnaethost haf a gaiaf.

18Coffa hyn, gablu o’r gelyn yr Arglwydd, a [*]divenwi or bobul ynvyt dy Enw.

19Na ddyro eneit dy [*]durtur ir bwystvil, [ac] na angofia gynulleidfa’r tlodion yn tragyvyth.

20[*]Edrych at [dy] ðygymbot: can ys tywyll-leoedd y ddaiar a lanwyt o drigvae y [‡]dyn traws.

21Na bo ir gorthrymedic ymchwelyt yn wradwyddedic, [eithr] molent y tlawd ar angenawc dy Enw.

22Cyvot, Ddew: dadle dy ddadl dy-un: coffa dy sén beunyddiol gan yr ynvyt.

23Nac ancofia lef dy elynion: [can ys] [*]dwrdd yr ei ys y yu codi ith erbyn, a escen yn oystat.

[*] 74:1 * gynddaredd, lit

[*] 74:2 * Coffa

[‡] 74:2 † gynt

[*] 74:2 * lle

[*] 74:3 * ys ef Brysia

[‡] 74:3 † ddilawryð

[*] 74:4 * vloeddiant

[‡] 74:4 † eglwysi

[*] 74:4 * arwyddiō

[*] 74:5 * tewion

[‡] 74:5 † enwoc

[*] 74:5 * berffeithrwyðd

[] 74:6 * drylliant, myscant

[*] 74:8 * Gymmunvae

[*] 74:10 * cabla, senna, lliwia

[‡] 74:10 ‡ cystuðiwr

[*] 74:11 * ascre

[*] 74:12 * porth, cadwadaeth

[*] 74:13 * ohaneist,

[‡] 74:13 † wrth dy allu

[*] 74:14

[‡] 74:14 * anialwch

[*] 74:16 * Ti bieu ’r dydd. &c.

[*] 74:16 ‡ llever, llewych

[*] 74:17 * ffurfeist

[*] 74:18 * dirmygu

[*] 74:19 * colomben goet

[*] 74:20 * Ystyria

[‡] 74:20 † craulon

[*] 74:23 * tervysc

Psalm .lxxv.

Confitebimur cibi.

¶ I r gorchestol. Na ddinistria. Psalm neu ganiat a roit at Asaph.

75

Boreu weddi.

1TI y glodvorwn, â Ddew, [ti] a glodvorwn, canys dy Enw [ys y] gyfagos: [am hyny] y [*]menagant dy ryveddodae.

2Pan gymerwyf amser-aðas barnaf yn vnion.

3Datodwyt y ddaiar a’ei oll drigiolion: [a’] mi a ffyrfáf hei [*]cholofnae. Selah.

4Dywedais wrth yr ynvydion, [*]Na vyddwch mor ynvyt, ac wrth yr andewolion, Na dderchevwch [eich] corn.

5Na [*]ðerchefwch eich corn yn vchel, ac na [‡]phareblwch yn [*]war-syth.

6Can ys nyd o’r Dwyrein, nac o’r Gorllewin, na’c o’r Deeu y daw [*]codiat.

7Can ys Dew yw’r [*]barnwr: efe a estwng vn ac a gyfyd arall.

8Can ys yn llaw’r Arglwydd y mae [*]phiol, a’r gwin yn=goch: y mae yn llawn cymysc, ac ef a dywallt o hanaw: ys oll andewiolion y ddaiar y [‡]wascant ac a yvant hei gwaelodion.

9A’ mineu a [‡]venagaf yn dragyvyth, ac a gan-molaf Ddew Iaco.

10A’ holl gyrn yr andewolion a ddrylliaf: a’ chyrn y cyfion y dderchefir.

[*] 75:1 * delant, datcanant

[*] 75:3 * chynnalieit, aiegiō

[*] 75:4 * Peidiwch ach cornsythu

[*] 75:5 * y ngornsythwch

[‡] 75:5 † ddywedwch

[*] 75:5 * gegsyth

[*] 75:6 * gorthavieth

[*] 75:7 * browdwr

[*] 75:8 * cwpan

[‡] 75:8 † sugnant

[‡] 75:9 ‡ datcanaf

Psalm .lxxvj.

Notus in Iudea.

¶ Ir gorchestol ar Neginoth. Psalm neu ganu y royspwyt at Asaph.

76

1E Adweinir Dew yn Iudáh: mawr [yw] ei Enw yn Israél.

2Can ys yn Shalem y mae ei Bebyll, a’i drigva yn Tsijon.

3Yno drylliawdd ef saethae y bwa, y tarian, a’r cleddyf, a’r [*]vrwydyr. Sélah.

4Ys mwy dysclaer wyt a’ [*]chadarn, na mynyddedd yr yspeil.

5Espeiliwyt yr ei drud galon: hunesant ei hun, a’r oll wyr nerthawc ny vedresont ar ei dwylaw.

6[*]Gan dy gerydd Ddew Iaco, y dyguscawdd ŷs y []marchoc a’r march.

7Ti, ys ti y ofnir: a’ phwy a saif yn d’olwc, pan vych dicllawn?

8Pereist wrando [dy] varn o’r nefoedd: [am hyny] yr ofnawdd y ddaiar a’ [*]dystawodd.

9Pan gyfodest’, Ddew, [*]y varn, y ymwared oll rei [‡]gostyngedic y ddaiar. Sélah.

10Can ys cyndaredd dyn a [*]ddaw yn voliant y ti: a’ [‡]relyw y gyndðaredd y oystegy.

11[*]Eðunwch a’ chwplewch i’r Arglwyð eich Dew, pawp [‡]ys ydd o ei amgylch: ducant anregion ir [*]ofniawdr.

12Ef y wrthladd yspryt tywysogion, ofnadwy yw ef y Vrenhinedd y ddaiar.

[*] 76:3 * gad, rhivel

[*] 76:4 * ardderhoc

[*] 76:6 * Wrth

[] 76:6 ‡ cerbyt, siarret

[*] 76:8 * vu lonydd

[*] 76:9 * ir, er

[‡] 76:9 ‡ gwar, llednais

[*] 76:10 * addef yty

[‡] 76:10 ‡ gweddill, gwargred

[*] 76:11 * Gaddewch

[‡] 76:11 ‡ y ydych

[*] 76:11 * terribil, aruthrol, ofnedydd, ofnadwy

Psalm .lxxvij.

Voce mea ad Dominum.

¶ [*]I rhagorawl gantor Ieduthún. Psalm y roespwyt at Asaph.

77

1AR Ddew [y daeth vy llef, pan waeddais: vy llef [a ddaeth] at Ddew, ac ef am gwranandawoð.

2Yn-dydd vy-cyfingser y ceisiais yr Arglwyð: vy [*]archoll y redai y nos ac ny pheidiai: vy eneit a wrthodes ei [*]ddiddanu.

3Meddyliais am Ddew, ac im cynnyrfwyt: gweðiais, am yspryt oedd athrist. Sélah.

4Deliaist vy llygait [*]yn-deffro: mewn trymvryd yr oeddwn ac ny allwn [‡]lavaru.

5[Yno] yr ystyriais y dyddiae gynt, [a’] blyddynedd yr [hen] oesoedd.

6Cofio a wnaethym vy [*]canu y nos: ys cympwyllais wrth vy-calon, a’m yspryt a chwiliawdd ynddyval.

7A ymbellá yr Arglwyð yn tragywyth? ac a gair ei ewyllys da mwy?

8A ballawdd y drugareð ef byth? a ðarvu ei aðewit [*]yn oes oesoedd?

9A angofiawð Dew vot yn drugaroc? a [*]attaliodd ef ei drugareddae yn [ei] soriant? Selah.

10A’ dywedais, Vy angae ytyw: [yno y meddyliaisam] vlynyddedd deheulaw y Goruchaf.

11Cofieis weithredeð yr Arglwydd: ys cofieis am dy [*]ryveddodeu o’r cynvyt.

12A’ mevyrias dy oll werthredeð, a’ chympwyllais am [*]dy waithieu [gan ddywedyt,]

13Dew dy fforð [ys ydd] yn y Cyssecr: pwy ’sy [*]gymeint Dew a’n Dew [ni?]

14Ti y w’r Dew y wnai ryveddodae: gwnaethost wybot dy [*]gedernit ym-plith y populoedd.

15[*]Gwaredeist ath [‡]vraich dy popul, [ys] meibion Iaco ac Ioseph. Selah.

16Y dyfreð ath welsant, Ddew: y dyfreð ath welsant [ac] ofnesant: ys y dyfndereu a [*]grynent.

17Yr [*]wybreu a dywalltent ddyfreð: y nefoeð a roðent leferyð: ys dy [‡]saetheu a gerddent.

18Llais dy [*]daran [oeð] oðyamgylch: y [‡]mellt a lewychent y byt: echrynawð y [‡]byt ac escutwodd.

19Yn y môr [y mae] dy fforð, ath lwybrae yn y dyfredd mawrion, ath [*]olae nid adwaenir.

20[*]Tywyseit dy popul mal deveit, drwy law Moysen ac Aron.

[*] 77:0 * Er y

[*] 77:2 * gweli

[*] 77:2 * ddyhuddo gonfforddio

[*] 77:4 * rac huno

[‡] 77:4 † ymddiðan, ddywedyt

[*] 77:6 * cathl, caan caniat

[*] 77:8 * dragyvyth

[*] 77:9 * oarchaodd

[*] 77:11

[*] 77:12 * wwnelyt

[*] 77:13 ‡ Ddew mawr val &c.

[*] 77:14 * allu

[*] 77:15 * Gorescenaist, Prinaist

[‡] 77:15 † nerth

[*] 77:16 * gyunyrfēt

[*] 77:17 * cymyleu

[‡] 77:17 † vellc, cenllysc

[*] 77:18 * dryste

[‡] 77:18 † lluchet

[‡] 77:18 * ddaiar a’ chynuyrfoð

[*] 77:19 * olion

[*] 77:20 * Arweneist

Psalm .lxxviij.

Attendite popule meus.

¶ Psalm y roi addysc y roddit at Asaph.

78

Prydnawn vveddi.

1CLyw vy deddyf, vy-popul: gestyngwch eich clustiae at ’eiriae vy-genae.

2Agoraf vy-genae mewn dameg: datcanaf [*]amadroddion or cynvyt.

3Yr ei y glywsam ac a wybuam, ac a venegawdd ein tadae y-ni.

4[Yr ei] ny chudiwn rac y plāt hwy, [ac] ir genedlaeth [*]rhacllaw y datcanwn volianneu yr Arglwydd, a’ ei gedernit, a’ ei ryveddodae y [‡]wnaethoedd:

5Val’y [*]gesodawð ef ddygymbod yn Iaco, ac y dodawdd [*]Ddeðyf yn Israel, yr hyn a orchymynawdd ef in tadae, y’w dyscu y’w plant:

6Mal y gallei y genedlaeth ar ol gahel [ei] gwybot, [ac] ir plant a enit, gyvodi, a’i datcan y’w plant [wythau]:

7Er [*]dodi ei gobeith yn-Dew, ac nad [‡]ebrvygent weithredoedd Dew, eithr cadw ei ’orchymynnion:

8Ac nid bot val ei tadeu, yn genedlaeth [*]gyldynus ac anuvyð: yn genedlaeth nyd vnionawdd hei chalon, ac nyd [‡]ymffyddiawdd hei yspryt a Dew.

9Plant Ephráim yn arvoc ac yn saethu a bwa, a droesont [ei cefneu] yn-dydd [*]cad.

10Ny chatwasant ddygymbot Dew, ac yn ei [*]Ddeddyf ny vynent rodiaw,

11A’ gellwng dros gof y weithredoeð ef, a’i ryveðodae y dangosesei ydd-wynt.

12Ef a wnaethoeð ryveddodion gerbron [ei] tadae yn-tir yr [*]Aipht: [ys] ym-maes tSóan.

13Ef a [*]ohanawdd y môr ac ef y [‡]trawenawd hwy: ac ef a wnaeth ir dwfr sefyll val [‡]pentwr.

14A’r dyð y [‡]tywysawdd ef wy ac wybren, ac yn hyd y nos a llewych tân.

15Ef a holltawdd y craicieu yn y [*]diffeith, ac a roes yddwynt ddiot [mal] o ddyfndereu dirvawr.

16Ef a dduc hefyt lifddyfredd allan o’r graic [ddilen], val-y gwnaeth ef i’r dyfredd ddescen mal avonedd.

17Er hyny wy bechent [*]rhac llaw yn ei erbyn, gan annoc y Goruchaf yn y [‡]dyffeith,

18A’ themtiesant Ddew yn ei colonae: gan [*]erchy bwyt wrth ei puchet.

19Llavarent hefyt yn erbyn Dew, gan ddywedyt, All Dew [*]arlwy [‡]bord yn y dyffeithwch?

20[*]Nachaf, ef a drawodd y graic, val y [‡]pistilliawdd y dyfred, ac y [*]ffrydiawdd yr avonydd: a all ef roddy bara-hefeid [neu] ddarpar cic [‡]y ’w bopul?

21Yno y clybu yr Arglwydd ac y dygiawð, a’r tan y [*]gynnewyt yn Iaco, ac yr [*]escennawð digoveint ar Israel:

22Can na chredasant wy yn-Dew: ac nad amðiriedesont yn ei gymporth.

23Er hyny ef ’orchmynesei yr wybrae o ðuchot, ac agoresei ddrysae, y nefoedd,

24A’ glawiesei ef [y] [‡]man arnynt y [ei] vwyta, ac a roddesei yddwynt [*]y gwenith o’r nefoedd.

25Bara’r [*]Angelion a vwytaodd dyn: anvonawdd yddwynt vwyt [‡]ddigon.

26Ef a wnaeth ir Dwyreinwynt vyned yn y nefoedd, a’ thrwy ei nerth y duc ef y Deeuwynt.

27A’ glawiodd ef gic arnynt mal llwch, ac [*]ehediait adainioc mal tyvot moroedd.

28Ac [eu] gwnaeth y syrthio yn-cenol eu [*]pepylleu, [s’ef] yn amgylch-ogylch ei cyvaneddeu.

29Yno y bwytesant ac y []diwallwyt yn ddigonol, can ys rhoes yddwynt ei dysyfiat.

30Ny throesont y wrth ei deisyf, [ac] eto [ydd oedd] y bwyt yn ei genae,

31Pan escennoð diglloneð Dew arnynt, a lladd yr ei [*]cryfaf o hanwynt, ac a []drabayddodd etholedigion Israel. 32Er hyn [*]ol’ y pechint yn wastat ac ny chredēt ei ryfeðodeu.

33Am hyny y [*]treuliawð ef y dyðiae hwy yn-gwageð, a’ ei blyddynedd [‡]yn echryn.

34Pan oeð ef yn y llað hwy y ceisient ef, ac yr ymchwelent, ac y geisiesont Ddew yn voreu.

35[*]Ac y gofiesont mae Dew [oeð] ei [*]nerth, a’r Dew goruchaf ei [‡]prynwr.

36Ethr ymtewyð a wnaent ac ef ai geneu, a [*]ffuantu wrthaw ai tavot.

37Can nad oeð ei calon yn [*]vnion] gyd ac ef, ac nid oeddent ffydlon yn ei ddygymbot.

38Er hyny efe [*]mor drugarawc y vaddeuawdd [ei] camweddae, ac ny’s dinistrawdd, a’ llawer gwaith y trodd heibio ei soriant ac ny [‡]chyvodawd ei oll ddigoveint.

39Canys ef a gofiawdd mae cnawt oeðynt: [sef] gwynt yn mynet ac eb [*]ymchwelyt.

40Pa [*]sawl gwaith y digiesont ef yn y ddiffeith? [ac] y [‡]tristesont ef yn yr anialwch?

41A’ hwy ymchoelesant ac a temptesont Ddew, ac Sanct Israel a [*]dervynent.

42Ny chofient ei law [na’r] dydd y gwaredawdd ef hwy rac y gelyn:

43[Na hwn] y osodawdd ei [*]arwyddion yn yr [‡]Aipht, aei ryveddodae ym-maes tSoan:

44Ac ef a droes y avonydd hwy yn waet, ai llifddyfredd val na allent yfed.

45E ddanvonawð pop ryw [*]adnoc yn ei plith, yr ei eu hysawdd, a’ [‡]llyffaint yr ei divethent.

46E roes hefyt y ffrwythae hwy ir lindys, a ei llafur i’r ceilioc-rhedyn.

47[*]Lladdodd ef ei gwinwyð a chenllysc, a’ei gwyllt fficuswydd a’chessair.

48Ef a roes hefyt y [*]h’yscryblieit i’r cenllysc, a’ei [‡]perchenogeth i’r []lluchet.

49Anvonawdd arnynt gynddareð ei lit, [*]irlonedd a’bar, ac [‡]ing gan ddanvon Angelion [*]anvat.

50Ef a wnaeth ffordd y’w ddigoveint: nyd arbedawdd ef ei henaid rac angae, [and] rhoi ei [*]bywyt ir [‡]cornwyt:

51Ac e drawodd bop cynenit yn yr Aipht, [ys] dechreuait y nerth hwy yn lluestai Cham.

52Ac e wnaeth y’w bopul ymddaith mal deveit, ac h’arwenawdd yn y diffaith val [*]gyr.

53Ys ef y duc hwy allan yn ddiogel, ac nyd ofnesont, a’r mor a guddiawdd ei gelynion.

54Ac e [*]a ddaeth a hwy y gyffinydd ei [‡]Gyssecr: [sef] ir mynyth hwn, [y] a orescennawdd ei ddeeulaw.

55Ef a vwriawdd hefyd y cenedloedd allan yn y gwydd hwy ac a wnaeth y ddynt syrthio yn [*]rhann [ei] etifeddiaeth, ac a barawdd y lwytheu Israel drigio yn y pepyll hwy.

56Er hynny wy temtiesont ac a ddigiesont y goruchaf Ddew, a’ ei destiolaetheu ny-chatwesant:

57Eithr ymchwelyt, a’ [*]gwneuthur ar gam val eu tadeu: [ac] ymdroi val bwa twyllodrus.

58A’ digiesant ef a’ ei [*]gwyðvaeu, ac y cyffroesōt ef y lidio a’ ei delwae-cerviedic.

59Clybu Dew [hyn] ac e ðigiawð, ac a [*]e dremygawdd yn ddirvawr Israel:

60Val y gadawdd ef breswyl Shilo, [sef] y [*]babell [lle] preswiliawdd ef ym-plith dynion,

61Ac e roddes ei [*]veddiant yn-caethiwet, a ei [‡]brydverthwch yn llaw ’r gelyn.

62Ac e [*]roddes ei bopul ir cleddyf, ac a lidiawdd wrth ei etiveddiaeth.

63Y dewis-wyr hwy a ysawdd y tân, a’i [*]gweryfon ny volwyt.

64Ei hOffeiriait y gwympodd gan y cleðyf, a’i gwrageð-gweddwon [*]nyd wylesont.

65A’r Arglwydd a [*]ddeffroes val vn o guscu, [ac] mal [‡]gwr-cadr gwedy gwin yn bloeddio,

66Ac e drawodd ei ’elynion ar y tu ol, ac eu rhoðes yn-gwradwydd tragyvythawl.

67Ac ef a wrthodes [*]luest’ Ioseph, a’llwyth Ephraim ny’ ddetholawdd.

68[*]Ac ef a [‡]ddetholes lwyth Iudáh, [a’] mynyth Tsijon yr hwn a garawdd.

69Ac ef y adeilawdd ei Gyssecr mal [llys] vchel, mal y ddaiar, rhon y sailiawdd ef yn tragyvyth.

70E ddetholes hefyd Ddauid ei was, ac ei cymerth o’r corlanae deueit.

71Ys o ol y [deveit] [*]cyfebron y [‡]daeth ac ef y [*]borthi ei bopul yn Iaco, a’i etiueddiaeth yn Israel.

72Ac ef y porthei wy yn ol gwiriondep ei galon, ac eu [‡]’harwenawdd wrth ddyall ei ddwyllaw.

[*] 78:2 * ddychymygion

[*] 78:4 * vydd ar ol

[‡] 78:4 ‡ wnaeth ef

[*] 78:5 * droeinioð, sefydlodd

[*] 78:5 ‡ Gyfraith

[*] 78:7 * gesot, rhoi

[‡] 78:7 ‡ ancofient

[*] 78:8 * ynffyðlon

[‡] 78:8 † buffyddlon. &c.

[*] 78:9 * brwydr, ymladd, rhyvel

[*] 78:10 * Gyfraith

[*] 78:12 * Egypt

[*] 78:13 * rwygodd

[‡] 78:13 ‡ duc hwy trywodd

[‡] 78:13 ‡ crnc

[‡] 78:14 ‡ arwenoeð

[*] 78:15 * anialwch

[*] 78:17 * angwanec yn wastat

[‡] 78:17 ‡ anialwch, didref, ancyvaned

[*] 78:18 * ovyn

[*] 78:19 * baratoi

[‡] 78:19 ‡ bwrdd

[*] 78:20 * Wele

[‡] 78:20 ‡ llifodd

[*] 78:20 * dilifodd

[‡] 78:20 ‡ yddy

[*] 78:21 * ennynwyt

[*] 78:21 * ybaeth

[‡] 78:24 * gair Ebr. yw

[*] 78:24

[*] 78:25 * cedyrn

[‡] 78:25 * ei gwala

[*] 78:27 * adar ascelloc

[*] 78:28 * lluestai

[] 78:29 * cyflawnwyt

[*] 78:31 * brasaf

[] 78:31 * drawadd, grymodd, bwyodd, orddodd

[*] 78:32 * y gyd

[*] 78:33 * dyvethoð, dinistroedd

[‡] 78:33 ‡ cynnwrf, ar ffrwst

[*] 78:35 * Canys taw

[*] 78:35 † craic, cedernit

[‡] 78:35 * gorescenwr

[*] 78:36 * dywedyt

[*] 78:37 * celwydd

[*] 78:38 * yn

[‡] 78:38 † chyffrodd, chwnnoedd

[*] 78:39 * ddyvot drachefn

[*] 78:40 * vynychet veint

[‡] 78:40 † cythruddesont

[*] 78:41 * argaeent

[*] 78:43 * gwyrthie

[‡] 78:43 † Egypt

[*] 78:45 * ceulion

[‡] 78:45 ‡ broga

[*] 78:47 * Dinistroð

[*] 78:48 * aniveilieit

[‡] 78:48 † da, aniveilieit

[] 78:48 * lluchede=denae, mellt

[*] 78:49 * digoveint

[‡] 78:49 † chyni

[*] 78:49 * drwc

[*] 78:50 * heinioes,

[‡] 78:50 ‡ chwaren, note, cowyn

[*] 78:52 * gre

[*] 78:54 * duc

[‡] 78:54 * Sancteidd

[*] 78:55 * cwtys

[*] 78:57 * siomi

[*] 78:58 * vcheloeð, vchelfae

[*] 78:59

[*] 78:60 * drigva, llnest

[*] 78:61 * gedernit

[‡] 78:61 ‡ degwch

[*] 78:62 * argaeodd

[*] 78:63 * morynion

[*] 78:64 * chwynvanesont

[*] 78:65 * ddihunoð

[‡] 78:65 † cawr

[*] 78:67 * babyll

[*] 78:68 * Eithr

[‡] 78:68 ‡ ddewysoð

[*] 78:71 * blithion

[‡] 78:71 ‡ duc ef

[*] 78:71 * besci

[‡] 78:72 ‡ llywodraethodd, trinodd

Psalm .lxxix.

¶ Deus venerunt gentes.

¶ Psalm y roddit at Asaph.

79

Boreu weddi.

1A Ddew, daeth y cenedloedd ith etiueddiaeth: dy Templ sanctaidd a alogasant, a’ gwnaethant Caerusalem yn [*]bentyrreu [ceric.]

2Celanedd dy weision y roesaut yn vwyt y adar [*]y nefoedd: [a’] chic dy Sainct y vwystviledd y ddaiar.

3Ei gwaed y [*]ðineuesant mal dwfyr o amgylch Caerusalem, ac nid oedd nep y’w claddu.

4[*]Ydd ŷm yn [‡]warthrudd i’n cymydogion, [ys] yn dremic ac yn watworgerdd ir ei sydd o’n amgylch.

5Arglwydd, yd pa hyd y digi yn dragyvyth? a lysc dy [*]eiddygedd mal tan?

6[*]Dinéa dy [‡]var ar y cenedlnedd nith adnabuont, ac ar y teyrnasoedd ny ’alwasant ar dy Enw.

7Canys [*]ysu Iaco a wnaethant, a’ [‡]diffeithio ei- breswylfa.

8Na choffa ini y pechatae [*]gynt, [and] [‡]brysia ath dostur drugareddeu an [*]rracvlaeno: dirvawr yw ’n trueni.

9Cymporth ni-Ddew ein iechyt, er gogoniant dy Enw, a’ gwared ni a’ thrugará wrth ein pechatae er mwyn dy Enw.

10Paam, y dywedei y cenedloeð, P’le mae y Dew hwy? adnabyðer ef ym-plith y cenedloeð yn dy ’olwc gan ðialeð gwaet dy weision y [*]’orddineuwyt.

11Deuet vchenaid y carcharorion ger dy [‡]wynep: yn ol [*]mowredd dy vraich, cadw blant angeu,

12[*]A’ dod in cymydogion [ar ei] saithvet yw [‡]monwes ei [*]cabl, a’r hwn ith caplasant, Arglwydd.

13A’ nineu ty popul a’ deueit dy porva ath glodvorwn yn tragyvyth: ac o genedlaeth i genedlaeth y datcanwn dy voliant.

[*] 79:1 * garneddi

[*] 79:2 * yr awyr

[*] 79:3 * ellygesōt, dywalldesōt

[*] 79:4 * Aetham

[‡] 79:4 ‡ lliwiant

[*] 79:5 * zel

[*] 79:6 * Tywallt

[‡] 79:6 ‡ ddig, soriant

[*] 79:7 * bwyta, diva

[‡] 79:7 ‡ ancyvaneddu

[*] 79:8 * or blaen

[‡] 79:8 ‡ ffrysta

[*] 79:8 * achupo

[*] 79:10 * ellygwyt, gollwyt

[‡] 79:11 ‡ vron

[*] 79:11 * gallu

[*] 79:12 * Ac adver

[‡] 79:12 ‡ ascre

[*] 79:12 * sen, lliwiant

Psalm .lxxx.

Qui regis Israel.

¶ I rhagorol ar Shosannim, ghEdúth. Psalm y roid at Asaph.

80

1CLyw [dydi] Vugail Israel, ys yr hwn wyt yn [*]tywys Ioseph mal devait: [‡]llewycha, ti ys ydd yn eistedd ar y Cerubieit.

2Gar bron Ephráim, Beniamín, a’ Manasséh [*]cyvot dy nerth, a’ dyred in cymporth

3Dew d’adymchwel ni, a’ [*]thywynna dy wynep val in [‡]iachâer.

4A Arglwydd Ddew y lluedd, pa hyd y sory wrth weði dy popul?

5Bwydeist hwy a bara daigrae, a’rhoðeist yddwynt ðaigrae y’w yw yfet a mesur mawr.

6Ti an gwnaethost yn gynnen y ein [*]cymmydogion, a’n gelynion ys ydd in gwatwor yn eu [‡]cyfrwng.

7A’ Ddew y lluoedd d’adymchwel ni: tywynna dy wynep, ac in iachéir.

8Dugeist winwydden o’r [*]Aipht: tavleist allan y cenedloedd, a’ [‡]phlenneist e-hi.

9[*]Gwnaethost’ le y’ddhei, a’ [‡]gwreiddieist hi gwraidd, a’ hi lanwodd y ddaiar.

10Y mynyddedd y guddijt gan hei gwascot, a’ei changae [oedd val] y Cedriwydd [*]rhagorawl.

11Hi estennodd hei cheinciae yd y môr, a’ ei [*]changenni yd yr Avon.

12Paam [ynte] y [*]drylliaist hei chaeu y lawr, val y mae pawp y el rhyd y ffordd yn hei [‡]dirwyn.

13Y baydd coet hei dinistriodd, a’ [*]bwystvil y maes hei porawdd,

14Dew y lluoeð [*]dychwel adolwyn: edrych y lawr o’r nefoedd, a’ gwyl [‡]a’ govwya y winwydden hon,

15A’r ’winllan y blannawdd dy ddeheulaw, a’r [*]vapcainc [’rhon] y gadarnéist yty-un.

16[Ys] lloscwyt hi a than, [a’] [‡]thorwyt ir llawr: ac wynt y gollir gan gerydd dy wynep.

17Byddet dy law ar ’wr dy ddeheulaw, [ac] ar vap dyn, [rhwn] y gadarnéist y ty vn.

18Yno nyd [*]adymchwelwn ywrthyt: bywá ni, a’ [*]galwn ar dy Enw.

19Dadymchwel ni, Arglwydd Ddew y lluoedd: [*]tywyna dy wynep [‡]ac in iachéir,

[*] 80:1 * arwein

[‡] 80:1 † dangos dy lewych

[*] 80:2 * cychwyn, dercha

[*] 80:3 * dysclaria, llewycha

[‡] 80:3 † gwareder, cadwer

[*] 80:6 * plith

[‡] 80:6

[*] 80:8 * Egipt

[‡] 80:8 ‡ dodeist

[*] 80:9 * Cartheist, Arloseist

[‡] 80:9 † phereist yddi wreiddio

[*] 80:10 * Ebr. Dew

[*] 80:11 * baglur

[*] 80:12 * mysceist

[‡] 80:12 ‡ chnithio, chipio

[*] 80:13 * aniveilieit gwylltion

[*] 80:14 * atolwg

[‡] 80:14 ‡ a cymwel ar

[*] 80:15 * blanwyðē

[‡] 80:16 ‡ chymynwyt

[*] 80:18 * awn ta gwrthgarn

[*] 80:18

[*] 80:19 * dysclaeria

[‡] 80:19 † a chadwedic vyddwn

Psalm .lxxxj.

Exultate Deo.

¶ I rhagorol ar Githith Psalm y rodasit at Asaph.

81

1CAnwch yn [*]yn llawen y Ddew ein cedernit: cenwch yn llavar y Ddew Iaco.

2Cymrwch y [*]cathyl a’ [‡]moeswch y tympan, y delyn vwyn y gyda’r [*]nabel.

3Cenwch [*]yr vtcorn yn y [‡]lloer newydd, [sef] yn yr amser [*]nod ar ein dydd gwyl.

4Can ys cynneddf yw hyn y Israel, [a’] Chyfraith gan Ddew Iaco.

5Ef [*]a esodes hyn yn Ioseph yn testiolaeth, pan ðaeth [*]ef allan o dir yr [‡]Aipht, [lle] clywais [*]iaith ni dyellais.

6[‡]Tynnais ei yscwydd ywrth y baich, a’ ei ðwylo a ymadawsant a’ r crochaneu.

7Yn dy [*]gyfingder [im] galweist ac ith wrandeweis. [ac] ath atebeis yn- dirgelwch ydaran: [mi] ath proveis [*]wrth ddyfreð Meribáh. Sélah.

8Clyw, vy-popul, [*]a’thestolaethaf wrthyt: Israel, a’s gwraudewy arnaf.

9Na bo Dew [*]estran ynot’, ac na addola Ddew dieithyr.

10Can ys mi yw yr Arglwydd dy Ddew, yr hwn ath ðuc allan o dir yr Aipht, [*]agor dy enae yn llytan, a’ [mi] ei llanwaf.

11Eithyr vy-popul ny chlyw vy llef, ac Israel ny vynn vyvi.

12Yno y rhoddeis i hwynt y [*]gyndynrwydd ei calon, [a’] []cherddesont wrth ei cygor y-unain.

13Och na wrandawei vy-popul arnaf, [a’] rhodiesei yr Israel yn vy ffyrdd.

14Yr awr y gestyngeswn ei gelynion, ac y troeswn vy llaw yn erbyn y [*]herbynwyr.

15Dygaseion yr Arglwydd a ddarostyngesit yddaw, a’ei h’amser vysei yn tragywydd.

16A’ [Dew] y bwydesei wynt a [*]braster gwenith, ac a mel o’r [‡]graic y dywalleswn dydy.

[*] 81:1 * hyfryt

[*] 81:2 * psalm, caan

[‡] 81:2 † rhowch

[*] 81:2 * luwt

[*] 81:3 * trompet

[‡] 81:3 † lleuat

[*] 81:3 * nodedic, gosodedic

[*] 81:5 * Dew. &c.

[*] 81:5 * ddodes

[‡] 81:5 † Egypt

[*] 81:5 * wefus, tavot

[‡] 81:6 † Ys mutais

[*] 81:7 * drwbl

[*] 81:7 † ger llaw

[*] 81:8

[*] 81:9 * diethr

[*] 81:10 * lleta

[*] 81:12 * galedwch ddrudedd

[] 81:12 * rhodio o &c

[*] 81:14 * gwrthnebwyr

[*] 81:16 * phurion

[‡] 81:16 ‡ garn, clegr

Psalm .lxxxij.

Deus stetit in sinagoga.

¶ Psalm y roid at Asaph.

82

Prydnavvn vveddi.

1DEw ys y yn sefyll yn-cynnulleidfa y dewieu: ym-plith y dewieu y mae ef yn barnu.

2Pa hyd y barnwch [*]yn ancyfiawn a’ chymryt [‡]plait yr andewiolion? Selah.

3Bernwch-yn-vnion y tlawt ar amddivat: a’ gwnewch-gyfiawnder i rhaidus a’r [*]truan.

4Gwaredwch y tlawt a’r [*]angenawc: [‡]cadwch hwy rac llaw yr andewiolion.

5Ny wyddant ac ny ddyallant [ddim]: rodio y maent yn-tywyllwch, [er hyny] oll [*]sailieu y ddaiar y gyffroit.

6Mi ddywedais, [Ys] dewiae ytych, a’ phlant y Goruchaf ytych oll.

7Er hyny val dyn y byddwch veirw, a’ chwi dywysogion val eraill y [*]dygwyddwch.

8Dew cyvot, [a’] barn y ddaiar, can ys ti etifeddy yr oll genedloedd.

[*] 82:2 * ar gam

[‡] 82:2 ‡ Ebr. wynebeu

[*] 82:3 * angenoc

[*] 82:4 * diddim

[‡] 82:4 ‡ diengwch

[*] 82:5 * ddysyleu

[*] 82:7 ‡ syrthiwch, cwympwch

Psalm .lxxxiij.

Deus quis similis.

¶ Caniat neu Psalm y roddit at Asaph.

83

1DEw nag ymoystega: na thaw-son ac na [*]phait, Ddew.

2Can ys [*]llyma dy elynion yn dadwrð, ath ddygasogion a godesont y penn y vyny.

3Dychymygesont gygor dichellgar yn erbyn dy popul, ac ymgycoresont yn erbyn dy rei dirgel.

4Dywedesont, Dewch a’ thorwn hwy ymaith [*]rac bot yn genedl: ac na choffaer enw Israel mwyach.

5Can ys cydymgycoresont yn-[*]calon, [ac] a’ [‡]ym-wnaethont ith erbyn.

6Pepylleu Edom, a’r Ismaleit, Moab a’r Agareit:

7Gebal ac Ammon, ac Amalek: y Philisteit []a’Phreswylwyr Tyrus:

8Asshur hefyd a []ymwascoð ac wynt: buont vraich y blant Lot. Selah.

9Gwna [di] I yddwyntmal ir Midianeit: mal i Sisera [ac] maly Iabin wrth [*]garroc kyson.

10Wy ðyvethwyt yn Endor, ac [*]oeddent yn [‡]dom] ir ðaiar.

11Gwna hwy, [sef] ei tywysogion val Oreb a’ ðSeéb: ys ei h’oll dywysogiou mal tSalmanach.

12Yr ei ðywetsont, [*]Meðiannwn yni [‡]gyvanneddeu Dew.

13A vy-Dew, gwna hwy mal [*]rrot, [ac] mal y sofl []gar bron y gwynt.

14Megis y tan yn llosci y coet, a’meis y fflamm yn poethy y mynydde:

15Velly erlid [ti] hwy ath tempestl, a’ dychryn hwy ath [*]ystorm.

16Llanw ei h’wynebae a [*]thremic, val y caisiant dy Enw Arglwydd.

17Cywilydddier hwy a’ chythrudder byth bythawl: ysgwartháer a’ chyvergoller,

18Val y gwydyddant mae ti [yr hwn [*]yw] dy enw Iehováh, [‡]wyt yn vnic, ys y Goruchaf ar yr oll ddaiar.

[*] 83:1 * byð lonyd

[*] 83:2 * wele

[*] 83:4 * val na bōt

[*] 83:5 * vnvryd

[‡] 83:5 ‡ wnethon gyngrair, ddygymot

[] 83:7 * thrigianolion

[] 83:8 * blait

[*] 83:9 * avon

[*] 83:10 * aethant

[‡] 83:10 ‡ Ebr. domen

[*] 83:12 * Goresecynwu

[‡] 83:12 ‡ drigvae

[*] 83:13 * olwyn, troell, trovel sidell

[] 83:13 ‡ o vlaen

[*] 83:15 * corwynt

[*] 83:16 * anglod, cywilidd

[*] 83:18 * y elwir

[‡] 83:18 † ys ydd

Psalm .lxxxiiij.

Quam dilecta tabernacula.

¶ I rhagorawl ar Githith. Psalm y roddit at veibion Kórach.

84

1O Arglwydd y lluoedd, mor [*]serchawc yw dy bepyll.

2Y mae vy eneit mewn [‡]dychwant, ytyw, ac yn [*]trengy am [‡]neuaddae yr Arglwydd: [can ys] vy-calon am-cnawd ys ydd a’ei gorvoledd yn-Dew byw.

3Ys aderyn y to a gavas iddo duy, a’r wennol nyth yddi llei [*]dyd ei [‡]adar, [sef] wrth dy alloreu, Arglwydd y lluoedd, vy-Brenhin a’m Dew.

4Gwyn ei byd yr ei y drigant yn dy duy: yn ’oystat ith voliannant. Sélah.

5Gwyn ei vyd y dyn, [ys yd] ei nerth ynoti, [ac] ath ffyrð yn ei galon.

6Yr ei’s ’yn [*]mynet] drwy ddyffryn Bacá y wnant ffynnonie ynthaw: y glaw hefyt a wisc y llynneu.

7[*]Yniddeith y wnant o nerth y-nerth [y’ny] ymddangoso [pop vn] ger brou Dew yn tSijon.

8Arglwydd Ddew y lluoeð, erglyw vy-gweði: gwrando â Ddew Iaco. Selah,

9Dew ein tarian [*]sylla, ac edrych ar wynep dy [‡]Enneiniawc.

10Can ys gwell die r not yn dy [*]neuaddeu no miloedd, [yn lle arall]: dewisach-genyf vot ar yr [‡]hinioc yn tuy vy-Dew, na thrigio ym-pepyll yr andewioldep.

11Can [vot] yr Arglwydd Ddew yn haul ac yn darian [y ni]: yr Arglwydd a rydd ’rat a’ gogoniant, ac nid attal e ddim da [*]rac y sawl y rodiant ym-perfeithrwydd.

12Arglwydd y lluoedd, gwyn ei vyd y dyn a ymddiriet ynot’.

[*] 84:1 * garuaidd, orhoff, brydverth

[‡] 84:2 ‡ yn vnchwant

[*] 84:2 * ffeinto

[‡] 84:2 † lysoedd

[*] 84:3 * rhoddo

[‡] 84:3 ‡ chywion

[*] 84:6 * treiddaw, tramwy

[*] 84:7 * Mynet

[*] 84:9 * tremia, gwyl

[‡] 84:9 † Christ, Iredic

[*] 84:10 * lysoedd

[‡] 84:10 † drothe

[*] 84:11 * y wrth

Psalm .lxxxv.

Benedixisti Domine.

¶ I rhagorol ar Githith. Psalm y roddit at veibion Kórach.

85

1CEreist Arglwydd dy dir: dychweleist gaethiwet Iaco.

2Maddeueist enwiredd dy popul: a [*]thoeist ei oll pechatae. Sélah.

3Attalieist dy oll ddigllonedd, ac ymchweleist y wrth lidiawgrwydd dy soriant.

4Dychwel ni Ddew ein [*]iechyt, a [‡]llaysa dy ddigoveint wrthym.

5A sory [di] wrthym yn trygyvyth ac a estenny dy ddicter o’r genedlaeth [*]ygylydd?

6A ny throi di drachefyn [a’n bywio, [*]yny bo ith popul lawenáu ynot?

7Dangos ynny, Arglwydd, dy drugaredd, a’ chaniata yni dy iechyt.

8Gwrandawyf pa ðywait yr Arglwydd Ddew; canys [*]dywait ef dangneðyf wrth ei bopul, ac wrth ei Sainct, val nad ymchwelant y [‡]ynvydrwydd.

9[]Diau vot y iechyt ef yn agos at yr ei y ofant ef, []y’n y drico gogoniant yn ein tir.

10Trugared a gwirioneð a [*]gyfyrddant: cyfiawnder a’ thangneddyf a [ymgusanant.]

11Gwirionedd a [*]vlagura o’r ðaiar, a’ chyfiawnder a edrych y lawr o’r nefoedd.

12Sef y rrydd yr Arglwyð ðaoni, a’n tir a ryð y [*]frwyth yntau.

13Cifiawnder a [*]gerdd] o ei’ vlaen ef, ac a osot ei [‡]olion rhyd y ffordd.

[*] 85:2 * chuddieist

[*] 85:4 * ceidwadaeth

[‡] 85:4 ‡ mysca, datdod, tola, phait ath. &c

[*] 85:5 * bwygylyð

[*] 85:6 * val

[*] 85:8 * cymwyll

[‡] 85:8 † ffolinep

[] 85:9 * Ys, Dilys, Dioer

[] 85:9 † val. &c.

[*] 85:10 * gyhurðāt

[*] 85:11 * vaglura, vlodeua

[*] 85:12 * doreith

[*] 85:13 * ger ei wynep

[‡] 85:13 † gerðediad eu gamheu

Psalm .lxxxvj.

Inclina Domine aurem.

¶ Gweddi Dauid.

86

Boreu weddi.

1[]INclina dy glust, Arglwydd, [a’] gwrando vi: canys tlawt wyf ac angenawc.

2Cadw vy eneit can ys [*]trugaroc ytwyf: vy Dew ymwared di dy was, rhwn aymddiriet [‡]ynot.

3Trngará wrthyf, Arglwyð: canys ar nat’ y llefaf [*]beunydd.

4Llawená eneit dy was: erwydd [*]arna-ti Arglwydd, y derchafaf vy eneit.

5Can ys dy vot ti Arglwydd yn ða ac yn [*]drugarawc, ac yn vawr o garedigrwydd ir ’ei oll, y alwant arnat.

6Clustymwrando, Arglwydd, am gweði, ac ystyria wrth lef vy [*]glochwyt.

7Yn [*]dydd] vy-trallawt y galwaf arnat: can ys clywy vyvi.

8Ymplith y dewiae nid [oes] vn [*]mal tydi, Arglwyð, ac uid oes vn [a wna] mal dy’ weithrodoedd [di].

9Yr oll genedloedd y ’wneythost, a ddauant ac [*]addolant ger dy vron, Arglwydd, ac a’ ogoneddant dy Enw.

10Can ys mawr wyt’, ac yn’ gwneythy ryveddodae: ti [*]sy Ddew vnic.

11Dysc i mi, Arglwyð dy fford, [a’] rhodiaf yn dy wirioneð [‡]vna vy calon [a thi] val yr ofnwyf dy Enw.

12Mi ath clodvoraf, Arglwydd vy-Dew, am oll galon: ys gogoneddaf dy Enw yn tragyvyth.

13Can ys mawr dy drugareð [*]arnaf], a’ gwaredaist vy-eneit y wrth y [‡]vedrot isaf.

14A Ddew, cyvodes beilchion im erbyn, a’chymmynva y [*]drud ðynion y geisiasant vy eniet, ac nith ðodosont di ger eu bron.

15A ’thithau Arglwyð sy Ddew tosturiol a’thrugaroc, yn hwyr [*]y ddigoveint, yn vawr o drugaredd a’ gwirioneð.

16Dychywel ataf a’ thrugará wrthyf: [*]dyro dy nerth ith was, ac [*]iachá vap dy [‡]wasanaethwraic.

17[]Dod arwyð o’th ðaeoni wrthyf, val []y gwelo vy-caseion, ac eu gwradwydder, can y ti Arglwydd vy cynhorthwyaw am [*]diddany.

[] 86:1 * Gestwng

[*] 86:2 * glan, perfeith

[‡] 86:2 † wrthyt

[*] 86:3 * yn ’oystat

[*] 86:4 * atati

[*] 86:5 * dosturioc vaddeuawc arbedawc

[*] 86:6 * gweddieu ervynieu

[*] 86:7 * amser

[*] 86:8 * tebic y ti

[*] 86:9 * grymant, anrydeðant

[*] 86:10 * yw’r Dew

[‡] 86:11 † cwlwm, rhwym, ymwasc wrthyt

[*] 86:13 * ym, ymy, wrthyf

[‡] 86:13 † beð, pwll=ffoss

[*] 86:14 * trawsion, cedyrn

[*] 86:15 * o, dy

[*] 86:16 * rro

[*] 86:16 † y wared, chymporth

[‡] 86:16 * lawvorwyn

[] 86:17 * Dangos

[] 86:17 † ym cyfor

[*] 86:17 * confforðio

Psalm .lxxxvij.

Fundamenta eius.

¶ Psalm neu ganu y roddit at veibion Kórach.

87

1DEw a ddodes ei sail yn y mynyddeu sanctaið.

2Yr Arglwydd a gar byth Tsijon yn vwy na holl bepyll Iaco.

3Petheu [*]gogoneddus y ddywedir am danati, ddinas Dew. Sélah.

4Coffáf’ am Raháb a’ [*]Babilon ymplith yr ei am adwaenant: wely Palesthina a’ Tyrus y gyd ac Ethiopia, Yno y ganet ef.

5Ac am Tsijon y dywedir, [*]Llawer a anet ynthei [hi]: ac efe, [ys] y Goruchaf y [‡]ffyrfâ hi.

6Yr Arglwydd a [*]gyfrif, pan escriveno ef y bopuloedd, Efe a anet yno. Sélah.

7Ys y [*]cantorion a’r cerddorion [ath volant]: vy oll ffynonieu [’sydd] ynot’.

[*] 87:3 * arderchoc

[*] 87:4 * Ebrew. Babél

[*] 87:5 * Ebr. gwrs a gwr

[‡] 87:5 ‡ sicra

[*] 87:6 * coffa

[*] 87:7 * canuwyr

Psalm .lxxxviij.

Domine Deus salutis.

¶ [*]Can neu Psalm gan Hemán yr Ezachit y roddi addysc, y roddit at veibion Kórach i rhagorawl ar Machaláth Leanoth.

88

1ARglwydd Ddew vy iechyt, ys llefain ydd wyf ddydd a’nos ger dy vron.

2Dauet vy gweddi ger dy [*]wynep: gestwng dy glust at vy llevain.

3Can ys cyflawnwyt vy eneit o ddrygeu, a’m [*]bywyt ’sy yn nesáu ir [‡]vedrot.

4Im cyfrivir y gyd a’r ei ’n ’sy yn descen [ir] [*]pwll, [ac] [‡]wyf val gwr eb nerth:

5Sef yn rydd ym-plith y meirw, megis y lladdedigion yn gorwedd yn y bedd, yr ei ny chofféy mwy, ac eu torwyt ymaith ywrth dy law.

6[*]Dodeist vi yn y pytew isaf, yn-tywyllwch [ac] yn yr [‡]eigiawn.

7Arnaf y [*]gorwedd dy ddiglloneð, ac ath oll [‡]done’ [im] [*]cystuddieist. Selah.

8Pelléeist [hwnt] vy-cydnabot y wrthyf, [ac] im gwnaethost yn [*]dremic ganthynt: im [‡]goarchaywyt, val nad elwyf allan.

9Vy llygat a [*]ddoluria gan vy-poen: Arglwydd, galwaf arnat beunydd: estennaf vy-dwylaw [‡]arnat.

10A ddangosy ryveddodae ir meirw? [ai] a gyfyd y meirw ath glodvory? Sélah.

11A [*]ddatcenir dy drugaredd yn y bedd? [‡]a’th ffyddlondab yn-cyfergoll?

12A adwaenir dy ryveddodae yn y tywyll? a’th gyfiawnder yn-tir angof?

13A’mi lefais arnat, Arglwydd, a’borae y [*]daw vy-gweddi [‡]oth vlaen.

14Arglwydd, paam y [*]gwrthðody vy eneit, [ac] y cuddy dy wynep y wrthyf?

15Ys [*]truan ytwyf, ac [‡]ar drangedigaeth: o’m ieuntit y dyoddefeis dy ofnion, gan [*]bedruso [om ’einioes.]

16[*]Ar vyuchaf y trawenynt dy sorianteu, a’th ofn am [‡]torawdd ymaith.

17Daethant beunydd om amgylch mal dwfyr, ac am cylchynesant y [*]gyd.

18Vy-cereint a’m cymddeithion y belléeist y wrthyf, a’m cydnabot a [*]ymguddiant.

[*] 88:0 * Caniat

[*] 88:2 * vron

[*] 88:3 * einioes, hoedl

[‡] 88:3 ‡ bedd,

[*] 88:4 * bedd, pytew, ffoss

[‡] 88:4 ‡ aethym

[*] 88:6 * Gesodeist

[‡] 88:6 ‡ dyfnder

[*] 88:7 * Ebr. ymgynnal

[‡] 88:7 ‡ stormoedd

[*] 88:7 * poeneist

[*] 88:8 * ddygas, ffiaidd

[‡] 88:8 ‡ carcharwyt

[*] 88:9 * dristaa

[‡] 88:9 ‡ atat

[*] 88:11 * venegir, ddeclerir

[‡] 88:11 ‡ neu dy

[*] 88:13 * rhacvlayna

[‡] 88:13 ‡ geyr dy vron

[*] 88:14 * gedy

[*] 88:15 * llesc

[‡] 88:15 ‡ ymbron marw

[*] 88:15 * dowto am

[*] 88:16 * Trosof yr aent dy varieu gorffen

[‡] 88:16 ‡ odd

[*] 88:17 * ynghyt, obop parth

[*] 88:18 * Ebr. yn tywyllwch

Psalm .lxxxix.

Misericordias Domini.

¶ Psalm y roi athroaeth y gan Ethan yr Ezahit.

89

Prydnawn vveddi.

1TRugareddeu yr Arglwydd y ganaf byth: a’m genae y menagaf dy wirionedd o genedlaeth y genedlaeth.

2Can ys dywedais, Ys [*]adaflir trugaredd yn tragyvyth: dy wirionedd y gadarnéy ys yn y nefoedd.

3Gwneythym [*]ddygymbot am []eholedic, tyngais wrth Ddauið vy-gwasnaethwr,

4Dy had y ddarparaf yn tragyvyth, ath [*]eisteddfa adailaf o genedlaeth y genedlaeth. Selah.

5Arglwydd, ys y nefoedd a glodvorant dy ryveddawt: ’sef dy wyrionedd yn-Cynnulleidfa y Sainct.

6Can ys pwy yn y nef’sy [*]ogyfuwch ar Arglwydd, [a’ phwy] sy gyffelyp ir Arglwydd ymplith meibion y dewieu?

7Dew sy [*]derribil yn Cynnulleidva y Sainct, a’ [‡]therribil goruwch yr oll ’r ei, [ys y] o ei amgylch.

8Arglwydd Ddew y lluoedd, pwy [*]mal tydi, y cadarn [‡] Ior, a’th wirionedd oth amgylch?

9Ti ’sy yn llywiaw [*]chwydd y môr: pan ymgoto ei doneu ti eu goystegy.

10Ti a [*]drabaiddaist [‡]Raháb mal vn lladdedic: goyscereist dy ’elynion [*]a braich dy gadernit.

11[*]I ti y mae nefoedd, y ddaiar hefyt ys ydd yti: seiliaist y byt, [‡]a’i gyflawnder.

12Gogledd a’ [*]Deau ti eu creaist: Thabór a’ cHermón a lawenechant yn dy Enw.

13Y mae yty vraich [*]a chadernit: ys nerthol yw dy law, [ac] vchel dy ddeheulaw.

14[]Iawnder ac vniondep yw [*]trigva dy [‡]eisteddle: trugaredd a’ gwirionedd a racvlaenant dy wynep.

15Gwyn ei vyd y popul a wyr ymlawenhay [ynot’]: rhodiant yn-goleuni dy wynepryd, Arglwydd.

16Yn dy Enw y bydd ei hyfrydwch, ac yn dy gyfiawnder y ymdderchavant.

17Can ys gogoniant y nerth hwy [‡]yw ti, a’chan dy ewyllys-da y derchefir ein cyrn.

18Can ys ar [law] yr Arglwydd y mae ein tarian, ac y Sanct Israel [y mae] ein Brenhin.

19Yno [*]ymddiddeneist yn-gweledigaeth ath Sanct, ac y ddywedeist, [‡]Gosodeis cymporth ar vn galluawc: derchefeis vn etholedic o’r popul.

20Cefeis Ddauið vy-gwasanaetwr: [*]ac oleo vy sancteiddrwydd yr [‡]enneiniais ef.

21Am hyny y [*]ffyrféir vy llaw y gyd ac ef, a’m braich ei cyfnertha.

22Ny chaiff y gelyn ei [*]orthrymu, na ’r mab enwir ei ddrygu.

23Eithr [*]escutiaf ei elynion [*]rac ei wyuep, a’ei gaseion a [‡]vaiddaf.

24Vy-gwirionedd hefyt am trugaredd [vyð] gyd ac ef, ac yn vy Enw y derchefir ei gorn.

25A’ gosodaf ei [*]law ar y môr, a’ei ddeheulaw yn y llifeirieint.

26Ef a ’ailw arnaf, Ti yw vy-tat, vy-Dew, a’ [*]chraic vy iechyt.

27Hefyt mi ei gwnaf yn gyn-enit ymy, yn uwch na Brenhinedd y ddaiar.

28Cadwaf yddo vy-trugaredd yn tragyvyth am dygymbot [*]vydd yn ffyddlawn yddo.

29A’gosodaf ei [*]had yn dragyvyth, a’ei eisteddfa val dyddiae y nefoedd.

30[Eithr] a’s ei blant a wrthddodant vy-[*]Deddyf, ac ny rodiant yn vy-barnae:

31A’s torant vy [*]cynneddfeu, a’ bod eb gadw vy-gorchymynion:

32Yno y [*]govwyaf ei trawsedd a’r wialen, a’ei scelerder a [‡]ffonnodieu.

33Er hyny ny dducaf vy-trugaredd y arnaw, ac ny [*]ffugiaf vy-gwirionedd.

34Ny [*]thoraf vy-dygmbot, a’r hyn a ddaeth om gwefusae nid [‡]ysmutaf.

35Tyngais vnwaith [*]ym Sanctawt, na [‡]ffugiaf y Ddauið, [can ddywedyt],

36Ei had ef vydd yn tragyvyth, a’ei [*]eisteddfa [vydd] mal yr haul ger vy-bron.

37Mal y lleuat y [*]saif ef yn tragywyth, ac [mal] tyst ffyddlawn yn y nefoedd. Selah.

38A’ thi wrthðodeist ac a dremygeist, soreist wrth dy [*]Enneiniawc.

39Toreist ddygymbot dy was, [ac] a halogeist ei [*]dalaith [gan hei thavlu] ir llawr.

40Dryllieist ei oll vagwyrydd: dodeist ei amddyffynvae ef yn [*]advail.

41Yr oll ’rei y ant rhyd y ffordd, y espeiliant ef: y mae ef yn [*]warthrudd y ei gymydogion.

42Dyrchefeist ddeheulaw ei ’elynion, [a’] llawenycheist ei oll [*]wrthnepwyr.

43Dychweleist hefyt vin ei gleddyf, ac ny wnaethost’ yddo sefyll yn y rryvel.

44Pereist yw ardderchawgrwydd [*]yspeidiaw, a’ei [‡]eisteddle ir llawr a davleist.

45Dyddiae ei ieuntit a vyréist, [a’] thoeist ef a chywilydd. Selah.

46Arglwydd, pa hyd yr ymguddy, [ai] byth? ac a lysc dy lit val tan?

47Cofia pa oes ysydd ymy: y ba beth y creyt’ yn over oll blant dynion

48Pa ddyn ’sy vyw, ac ny wyl angae? [a] wared ef ei eneit rac llaw y beddrod? Selah.

49Arglwydd, p’le mae dy drugareddeu o’r blaen, [yr] ei y dyngeist [*]wrth Ddauið yn dy wirionedd?

50Coffa, Arglwyð, warthruð dy weision, rhwn yr wyf yn ei ðwyn im [‡]monwes y gan yr oll bopuloedd [*]mawrion.

51O bleit ith ’elynion [dy] gablu, Arglwyð, can yddynt gablu ol traet dy [*]Enneiniawc.

52Moler yr Arglwyð yn tragywyth. [*]Velly y bo, ac velly y bo.

[*] 89:2 * darperir, a bery

[*] 89:3 * ammot

[] 89:3 † dewysedic, dewisol

[*] 89:4 * gadair

[*] 89:6 * gyffelyp

[*] 89:7 * ofnadwy

[‡] 89:7 ‡ parchadwy

[*] 89:8 * sy debic

[‡] 89:8 ‡ Ebr. Iahys ef Arglwydd

[*] 89:9 * valchder, y morgymladd

[*] 89:10 * ddrylliaist escutiaist

[‡] 89:10 † yr Aipht

[*] 89:10 * ath cadarn vraich

[*] 89:11 * Ti bieu

[‡] 89:11 † achymeint ys yd yntho.

[*] 89:12 * Ebr. hefe Iamin sef dere neu ddeeulaw

[*] 89:13 * cadarn, nerthawo

[] 89:14 * barn

[*] 89:14 † darpar, sylvan

[‡] 89:14 * gadair

[‡] 89:17 † wyt, yrwyt

[*] 89:19 * yllavareist

[‡] 89:19 † Dodeis

[*] 89:20 * am olew sanctaidd

[‡] 89:20 † irais

[*] 89:21 * bydd parawt

[*] 89:22 * wneuthur cam ac ef

[*] 89:23

[*] 89:23 * gar ei brō

[‡] 89:23 ‡ ormeilaf, fustaf

[*] 89:25 * lywodraeth

[*] 89:26 * charn, charnedd, chlegyr

[*] 89:28 * a saif

[*] 89:29 * epil

[*] 89:30 * Cyfraith

[*] 89:31 * gyfreithieu, statutae

[*] 89:32 * ymwelaf ai

[‡] 89:32 ‡ dyrnodieu

[*] 89:33 * euogaf

[*] 89:34 * Ebr. halogaf

[‡] 89:34 ‡ newidiaf

[*] 89:35 * myn vy santeiddrwydd

[‡] 89:35 † phallaf

[*] 89:36 * gadeir

[*] 89:37 * darperir

[*] 89:38 * Iredic

[*] 89:39 * goron

[*] 89:40 * dwn, ddrylliae,

[*] 89:41 * lliwiant

[*] 89:42 * erbynwyr

[*] 89:44 * laysu

[‡] 89:44 ‡ gadeir

[*] 89:49 * y

[‡] 89:50 † ascre, arfec

[*] 89:50 * cedyrn

[*] 89:51 * Iredic

[*] 89:52 * Amen, ac amen

Psalm .xc.

Domine refugium.

¶ Gweddi Moysen gwr [*]y Ddew.

90

Boreu weddi.

1ARglwydd, buost’ yn breswyl y-ni, o genedlaeth y genedlaeth.

2Cyn [*]gwneuthur y mynyðed [cyn] yty ffurfiaw y ddaiar, a’r byt, ys er yn oes oesoedd [ein] Dew ytwyt.

3Ydd wyt yn [*]dychwelyt dyn y ðinistr: dywedy hefyt, Dychwelwch, veibion [‡]Adda.

4Can ys mil o vlyddynedd yn dy ’olwc [ynt] val doe [nei echdoe] gwedy yr el heibio, a’ [mal] gwylfa [*]liw nos.

5Llifeiriaist drostynt, [val] hun ytynt: y boreu y tyf ef mal y gwellt.

6Y borae y blodena ac y tyf, eithr prydnawn y torir e y lawr ac y gwywa.

7Can ys in divéir y gan dy soriant, a’ chan dy [*]var in cynnyrvir.

8Gosodeist ein camweddae rac dy vron, a’n dirgel bechotae yn-golauni dy wynep.

9Can ys ein oll ddyddieu [*]y ddarvuant yn dy ddicter: trauliesam ein blyddynedd megis [‡]lleferydd.

10[*]Dyddyae ein blyddyneð [yw] decblwydd a’ thrugein, ac as byddant o gryfder, petwarugein-blwydd: ac nid yw ei nerth anid llafur a’ [*]phoen: canys ebrwydd y deryw, ac [*]ydd hedwn ymaith.

11Pwy a edwyn nerth dy soriont? can ys mal dy ofn y mae dy ddigoveint.

12Dysc y ni velly gyfri ein dyddiae mal y ducom y ein calon ddoethinep.

13Dymchwel (Arglwydd yd pahyd?) ac ymheddycha ith weision.

14Cyflawna ni y boreu ath drugareð: yno y’byðwn lawen a’ hyfryd ein oll ddyddiae.

15Dyddana ni [‡]erwyð y dyddiae in cystuddieist, ac erwyð y blyddynedd y gwelsam ddrwc.

16Gweler dy waith [*]ith weision, ath [‡]’ogoniant ar y plant hwy.

17A’ bid [*]prydverthwch yr Arglwydd ein Dew arnam, a’ [‡]threfna weithred ein dwylo arnam, ys trefna weithred ein dwylaw.

[*] 90:0 * Dew

[*] 90:2 * Ebr. geni

[*] 90:3 * trof

[‡] 90:3 ‡ dyn, dynion

[*] 90:4 * noswaith

[*] 90:7 * ddic, lid, ddigovein

[*] 90:9 * aethant heibio

[‡] 90:9 ‡ chwedl, gair

[*] 90:10 * Amser ein oes

[*] 90:10 * govit, dicter,

[*] 90:10 * nid oes mwy o hanom, y darvuam

[‡] 90:15 ‡ wrth

[*] 90:16 * ynghyfor

[‡] 90:16 ‡ tegwch, hyfrydwch

[*] 90:17 ‡ tegwch, hyfrydwch

[‡] 90:17 ‡ ffyrfa

Psalm .xcj.

Qui habitat.

91

1YR hwn a drig yn-dirgelwch y Goruchaf, y dan wascawt yr Oll gyvoethawc [*]y cartefa.

2Dywedaf wrth yr Arglwydd, â vy-gobeith, am ymddeffenva: [efe yw] vy-Dew, ynthaw y ymddiriedaf.

3Can ys ef ath [*]wared y wrth [‡]hoynyn yr heliwr, ac y wrth y [*]cornwyt llygrawc.

4Dan ei adanedd ef ath [*]toa, ac y dan ei escyll ith ddiogelir: ei wirionedd vydd dy darian ath vwcklet.

5Nith ofnir gan [*]arynaic y nos, [na] chan y saeth y eheta y dydd:

6Na chan y [*]cornwyt y rodia yn y tywyllwch: [na] chan yr []adwyth a [‡]ddiva am haner dydd.

7Mil y gwympant wrth dy ystlys, a’ [*]myrdd ar dy ddeheulaw, [ac] ny ddaw yn agos atati.

8[*]Eithr ath lygait ydd edrychy, a’ [‡]gobr yr andewolion y wely.

9Can ys [dywedeist], Yr Arglwydd yw vy-gobeith: [*]gossodeist y Goruchel yn [‡]noddva yty.

10Ny [*]ddygwydd yty ddrwc, ac ny nesa ddim pla ith [‡]pepyll.

11Can ys yw Angelion y gorchymyn ef, dy gadw yn dy oll ffyrdd.

12Yn eu dwylo ith dducant, rrac yt’ [*]vriwo dy droet wrth garec.

13Ar y lleo ar [*]asp y [‡]cerddy, ceneu y lleo a’r ddraic y [*]sathry.

14O bleit yðo [*]vy-caru, am hyny ei gwaredaf: [mi] ei derchafaf can yddaw adnabot vy Enw.

15Ef a’ ailw arnaf, ac ei [*]gwrandawaf, gyd ac ef y [byðaf] yn [‡]yr ing: mi ei gwaredaf, ac ei gogoneddaf.

16A hir [*]ddyddiae ei [‡]digonaf, a ðangosaf yðo vy iechyt.

[*] 91:1 * yr erys

[*] 91:3 * ddianc

[‡] 91:3 ‡ vagl

[*] 91:3 * chwaren, cowyn, nodeu

[*] 91:4 * cudd

[*] 91:5 * ofn, arswyt

[*] 91:6 * node,

[] 91:6 ‡ chwaren

[‡] 91:6 * ddestryw

[*] 91:7 * dec mil

[*] 91:8 * Yn vnic, Dilys

[‡] 91:8 ‡ thal, thaliat

[*] 91:9 * dodeist

[‡] 91:9

[*] 91:10 * ddaw

[‡] 91:10 ‡ trigle, cartref

[*] 91:12 * daro, glwyfo

[*] 91:13 * ryw neidr or peri claf

[‡] 91:13 ‡ rhody

[*] 91:13 * vescngy

[*] 91:14 * roi ei vawrserch arnaf

[*] 91:15 * atebaf

[‡] 91:15 ‡ cyfingder, trallot

[*] 91:16 * oes, hoedl

[‡] 91:16 ‡ cyflawnaf,

Psalm .xcij.

Bonum est confiteri.

¶ Psalm neu ganiat i’r die Sabbath.

92

1YS da [beth] yw clodvori yr Arglwyð, a chanu ith Enw, y Goruchaf.

2[*]Menegy dy drugaredd y boreu, a’th wirionedd y nosieu,

3Ar y dectant, ac ar y [*]nabel, ar y mevyrdot ar y delyn.

4Can ys [ti] Arglwydd am llawenéist ath weithrede, [ac] yn-[*]gwaithieu dy ddwylaw y byddaf hyfryd.

5Arglwydd, mor [*]vawredic yw dy weithredoedd? [a’] [‡]gorddwfn yw dy veddyliae.

6Y [*]gwr andoeth ny wyr hyn, a’r ynvyd ny ddeall hyn yma,

7(Pan vlodeuo yr andewolion val y glaswellt, a’ phan [*]vlaguro oll gweithredwyr enwiredd) [‡]val y destruwier hwy byth bythol.

8A’ thithau Arglwydd, wyt ’oruchaf yn tragywyth.

9Can ys [*]nacha dy elynion, Arglwyð: can ys nacha, dy elynion y gollir: oll weithredwyr euwiredd a ddestruwir.

10A’m corn a dderchefi val vnicorn, [a’] mi [‡]enneinir ac [*]oleo irwyrdd.

11Vy llygat hefyd a wyl [*][vy gwynfyd] am vy-gelynion, am clust y glyw [vy wyllys] ar [‡]y drygddynion, a godant yn v’erbyn.

12Y cyfiawn a vlodeua val [*]palmwydden, ac y [‡]gynnyð val y Cedriwydd yn Lebanón.

13Y sawl y [*]blanwyt yn-tuy yr Arglwydd, y vlodeuant yn neuddae ein Dew.

14Dygant [*]eto ffrwyth yn [ei] heneint: [‡]tirfion ac iraidd vyddant.

15Er manegi [*]bot yr Arglwydd vy-craic yn vnion, ac nad [oes] ynthaw enwiredd.

[*] 92:2 * I ddatcan

[*] 92:3 * Iuwt, viol

[*] 92:4 * weithredoedd

[*] 92:5 * ardderchawc

[‡] 92:5 ‡ thra dyfnion

[*] 92:6 * dyn pwl

[*] 92:7 * vlodeuo

[‡] 92:7 ‡ er, yw. &c.

[*] 92:9 * wele, llyma synna,

[‡] 92:10 * taenellir

[*] 92:10 ‡ oyl yyl

[*] 92:11

[‡] 92:11 ‡ yr andewolion

[*] 92:12 * palmidwydden, pren palma

[‡] 92:12 † dyf

[*] 92:13 † ddodwyt

[*] 92:14 * vyth, yn oystat

[‡] 92:14 * breifion

[*] 92:15 † mae, taw. &c.

Psalm .xciij.

Dominus regnauit.

93

Prydnavvn vveddi.

1YR Arglwyð y sy yn teynasu, ac wedy ymwisco a [*]mawrhydi: ymae ’r Arglwyð wedy ymwisco ac ymwregysu a nerth: y byt hefyt y [‡]ffyrfeir val nat [*]ymotir.

2Darparwyt dy eistedle [*]erioet: tithau ys ydd er yn oes [oesoed].

3Derchavent y llifeireint, Arglwydd, dyrchavent y llifeirent ei llef derchavent y llifeirieint ei tonhae.

4[*]Aruthrol [yw] toneu y môr, gan laisieu dyfreð lawer, [ys] [‡]aruthrach yw’r Arglwydd [*]yn yr uchelder,

5Dy destolaethae ynt [*]gredadwy iawn: [‡]sanctawt a wedda ith tuy, Arglwydd, yn tragyvyth.

[*] 93:1 * gogniant, prydverthwch

[‡] 93:1 ‡ baratoir oystateir &

[*] 93:1 * yscogir

[*] 93:2 ‡ yn oes oesoedd

[*] 93:4 * Abrwysc

[‡] 93:4 ‡ mwy cadarn, arðerchawc

[*] 93:4 * or

[*] 93:5 * tra ffyðlō

[‡] 93:5 † sāteiðrwyð

Psalm .xciiij.

Deus vltionum.

94

1ARglwydd Ddew y dialwr, Dew y dialwr, []ymddangos-yn ddysclaer.

2Ymddercha, Varnwr y byt, [a’] [*]dod [‡]daliat ir beilchion.

3Arglwydd pa hyd y bydd ir andewolion, pa hyd yr ymorugan yr andewolion?

4Siarad y wnant a’ dywedyt yn [*]galet: ymvawrgu a wna oll weithredwyr enwiredd.

5Dy popul, Arglwydd, y [*]vaiddant, ath etiveddiaeth y gystuddiant.

6Y weðw ar [*]alltud y [laðant], ar amddyvait y [‡]liasant.

7A dywedynt, Ny wyl yr Arglwydd, ac [*]ny ddeall Dew Iaco.

8Dyellwchwi andoethion ym plith y popul: a’r ynvydion pa bryd y dyellwch?

9Yr hwn y blannawdd y glust, any chlyw ef? neu yr hwn y [*]ffyrfawdd, y llygat any wyl ef?

10Ai yr hwn a [*]gosp y cenedloedd, anyd argyoedda ef? yr hwn y ddysc wybodaeth y ddyn, [any wybydd ef]?

11Yr Arglwydd y wyr veddyliae dyn, mae gwac ytynt.

12Gwyn ei vyd y [*]gwr a gospych ti, Arglwydd, ac a ðyscych yn dy [‡]Ddeddyf,

13Mal y rhoddy yddo ’orphwys rac dyddieu y drwc, tra gladdier pwll i’r andewiol.

14Can na [*]edy yr Arglwydd ei bopul, a’ei etiueddiaeth ny’s [‡]gwrthddot,

15Can ys [*]y gyfiawnder yr ymchwel barn, ac ar ei ol [y daw] yr oll rei vnion [‡]o galon.

16Pwy a gyvyt gyd a mi yn erbyn yr [*]ei enwir? [a’] phwy a [‡]saif gyd a mi yn erbyn y gwerthredwyr enwiredd?

17A ny bysei ir Arglwydd vy-cymporth, trigesei haiach vy eneit yn-[*]goystec.

18Pan ddywedeis, Y mae vy-troet yn llithro, dy drugaredd, Arglwydd, am cynnaliawdd.

19Yn lliaws vy meddyliae [*]ym mewn, dy [‡]ddiddaneu a lawenesont vy eneit.

20A oes y [*]eisteddle enwiredd [*]gymddeithas a thi, rhwn a ffurfa gam yn lle Cyfraith?

21Ymgasclu a wnant yn erbyn eneit y cyfion, a’r gwaed gwirion y [*]ddamnant,

22Eithyr yr Arglwydd yw vy noddet, am Dew [yw] nerth vy-gobeith.

23Ac ef a dal ydd-wynt ei h’anwiredd, ac ei destryw yn ei [*]cynddrygedd ehunein, ys yr Arglwydd ein Dew ei destruwia.

[] 94:1 * ymdywyna, ymddysclaeria yn splennydd

[*] 94:2 * dwc

[‡] 94:2 † wobr

[*] 94:4 * ddirvin, gelstan, ffyrnic, bica

[*] 94:5 * ffustant, y drawant

[*] 94:6 * allwlat, dyethr

[‡] 94:6 † ddivethāt

[*] 94:7 * nyd gwaeth gan. &c.

[*] 94:9 * wnaeth

[*] 94:10 * ddisciplia

[*] 94:12 * nep, dyn

[‡] 94:12 † Gyfraith

[*] 94:14 * phalla

[‡] 94:14 † edy

[*] 94:15 * Ebr. yd

[‡] 94:15 † ei calon

[*] 94:16 * drygddynion

[‡] 94:16 † ddadlae

[*] 94:17 * dystawrwydd

[*] 94:19 * vycalon, vy caudawt

[‡] 94:19 † gonfforðion, ddyhuddiat

[*] 94:20 † y stol

[*] 94:20 * cyveillach

[*] 94:21 * euogant, vwriant

[*] 94:23 * maleis

Psalm .xcv.

Venite exultemus.

95

Boreu weddi.

1DEwch, [*]canwn ir Arglwydd, ymlawenhawn yn-[‡]craic ein iechyt.

2Deuwn o vlayn ei wynep a moliant: canwn yn llavar psalmeu yðaw

3Can ys yr Arglwydd ysy Ddew mawr a’ Brenhin mawr ar yr oll ddewiae.

4[*]Ac yn y law ef [y mae] dwfnleoedd y ddaiar, ac [‡]vchelderedd y mynyddedd ysydd yddaw:

5Ac yðaw ydyw y mór: can ys ef ei gwnaeth, a’ ei ddwylaw a [*]ffurfiawdd y sych-tir.

6Deuwch, addolwn a’ [*]gestyngwn [a’] [†]phenliniwn rac bron yr Arglwydd ein [‡]gweithydd.

7Can ys ef yw’n Dew, a ninae yw popul ei borva, a’ deueit ei law: heddyw, a’s gwrandewch ar eileferydd,

8Na chaledwch eich calon, megis ym-Meribáh a’megis yn-dydd Massáh yn y diffeithwch.

9Lle []im temtent eich tadae, im provent, cyd gwelsent vy-gwaithret.

10Deugain blynedd yr ymrysonais a’r genedlaeth [hon,] a ’dywedais, Popul yn cyfeiliorni yn-calon ytynt, can na wybuant vy ffyrdd.

11Am hyny y tyngais yn vy llit, gan ddywedyt, Ys diau ny ddawant im gorphwysfa.

[*] 95:1 * ymorugwn

[‡] 95:1 ‡ nerth

[*] 95:4 * Yn llaw yrhwn

[‡] 95:4 † nerthoedd

[*] 95:5 * ddarparawdd, wnaeth

[*] 95:6 * chrymwn

[†] 95:6 † awn ar ein glinieu

[‡] 95:6 * gwneythurwr

[] 95:9 * bu ich tadeu vy=tempto. &c.

Psalm .xcvj.

Cantate domino.

96

1CAwch ir Arglwydd ganiat newydd: cennwch ir Arglwydd, yr oll ddaiar.

2Cenwch ir Arglwydd, [a’] molwch ei Enw, manegwch o ddyð yddydd y Iecheit ef.

3[*]Decleriwch ei ’ogoniant ymplith yr oll cenedloedd, [a’] ei ryveddodae ymplith yr oll poploedd.

4Can ys mawr [yw’r] Arglwydd a’thra chanmoladwy: [*]terribil yw uchlaw yr oll ddewiae.

5O bleit oll ddewiae y bopuloeð [*]idolon [ynt]: sef yr Arglwydd y wnaeth y nefoedd.

6[*]Nerth a’ gogoniant ys y rac ei vron: meddiant ac anrydedd [ys ydd] yn ei Gyssecr.

7[*]Rowch ir Arglwydd chwychwy dylwytheu y bopul: rrowch ir Arglwydd ’ogoniant a’ gallu.

8Rrowch ir Arglwydd ’ogoniant ei Enw: dygwch offrwm a’ dewch y mewn y’w nauaddeu.

9Addolwch yr Arglwydd yn y prydverth [*]Gyssecr: ofnwch [*]rac ei wynep yr oll ddaiar.

10Dywedwch ymplith y cenedloedd, Yr Arglwydd a [‡]deyrnasa: ys ffyrféir y byt, [ac] nyd yscoc, ac efe a varn y bopuloedd yn vniondep.

11Llawenhaet y nefoedd, a bit hyfryd y ddaiar, [*]daddyrddet y môr [‡]a ei gyflawnder.

12Llawenechet y maes, a’ phop peth ys yd ynthaw: yno bid hyfryt oll [*]wydd y coet,

13Rac bron yr Arglwydd: can y vot ef yn dyvot, can eu vot yn dyvot i varny y ddaiar: ef a varn y byt ac iawnder, a’r bopuloedd yn ei wirionedd.

[*] 96:3 * Datcenwch

[*] 96:4 * ofnadwy

[*] 96:5 * geuddeuieu

[*] 96:6 * Clodvoreð

[*] 96:7 * Dugwch

[*] 96:9 * sancteiddrwydd

[*] 96:9 * ger ei vrō

[‡] 96:10 ‡ sy yn teyrnasu, yn gwladychu

[*] 96:11 * rruet

[‡] 96:11 ‡ ac ys ydd ynthaw

[*] 96:12 * prenne

Psalm .xcvij.

Dominus regnauit.

97

1YR Arglwydd a [*]deyrnasa: bid hyfryd y ddaiar, llawenhaet [‡]llawer ynys.

2Wybre a’ thywyllwch [ys ydd] o ei amgylch ef: cyfiawnder a’ barn [yw] [*]sail ei eisteddva.

3Ef aá tân oei vlaen ef, ac a [*]boetha ei ’elinion o [‡]y amgylch.

4Llewychawdd ei [*]vellt i’r byt, gwelawdd y ddaiar, ac y ofnawdd.

5Y mynydde val cwyr y doddesont [*]rac wynep yr Arglwydd, rac wynep Arglwydd yr oll ddaiar.

6Y nefoedd a venagant y gyfiawnder ef, a’r oll populoedd y welant ei ’ogoniant.

7Gwradwyðer y sawl oll y addolant ddelwae cerviedic, [ac] ys y [*]ei gorvoledd [‡]yn idolon: addolwch ef yr oll ddywiae.

8Tsijón a glywodd, a’llawenechawdd: a’ merchet Iudáh vu hyfryt, o bleit dy varnion, Arglwydd.

9Can ys ti Arglwydd wyt oruchaf ar yr oll ddaiar: ith tradderchefir uch law yr oll ddewiae.

10Yr ei y gerwch yr Arglwydd, casewch ddrwc: efe ’sy yn cadw eneidiae ei Sainct: ef ei gwared o law yr andewiolion.

11Heuwyt [*]llewych ir cyfiawn, a’ llawenydd i’r ei vnion o galon.

12Ymlawenhewch yn yr Arglwydd ’yr ei cyfion, a’ [*]chyfaddefwch y’w goffa sanctaidd.

[*] 97:1 * deyrnasa

[‡] 97:1 ‡ ynysedd lawer

[*] 97:2 * cynualieth, artec

[*] 97:3 * lysc

[‡] 97:3 ‡ bop parth

[*] 97:4 * luchet

[*] 97:5 * gar bron, gar wynep

[*] 97:7 * ai goglyd ar y geuddywieu

[‡] 97:7 ‡ delweu

[*] 97:11 * golauni,

[*] 97:12 * chydnabyddwch, diolchwch am

Psalm .xcviij.

Cantate Domino.

¶ Psalm

98

Prydnawn vveddi.

1CEnwch ir Arglwydd ganiat newyð: can ys gwnaeth ef bethae ryfedd.

2Ei ddeheulaw a’ei vraich sanctaidd a [*]barawdd yddaw yr [‡]oruchafieth.

3Espesawdd yr Arglwyð ei iechyt: ei gyfiawnder a eglurawdd yn-golwc y cenedloedd.

4Coffaodd ef ei drugaredd a’ei wirionedd i dy Israel: gwelawdd oll dervynae y ddaiar iechyt eyn Dew.

5Yr oll ddaiar cenwch yn llavar ir Arglwydd: [*]llefwch ac ymlawenéwch, a’ chan-molwch.

6Can-molwch yr Arglwydd ar y delyn, [sef] ar y delyn a llef [*]canu.

7Ar yr vtcyrn a’ sain trompet, cenwch yn llavar rac bron yr Arglwydd Vrenhin.

8[*]Ruet y mor, ac oll ys ydd ynthaw, y byt, ar ei ys yn [‡]preswilio ynthaw.

9Curet y llifddyfreint ei dwy]law, [a’] chyt ymlawenáet y mynyddedd

10Rac bron yr Arglwydd: can ys daeth ef y varnu y ddaiar: ac iawnder y barn ef y byt, a’r bopuloedd ac vniondap.

[*] 98:2 * dduc

[‡] 98:2 ‡ ymwared

[*] 98:5 * gawrswch bloeddiwch

[*] 98:6 * psalm, cathl, caniat

[*] 98:8 * Rochet

[‡] 98:8 ‡ trigio

Psalm .xcix.

Dominus regnauit.

99

1YR Arglwydd ys y yn teyrnasu, crynant y populoedd: eistedd y mae ef [rhwng] y Cerubieit, [*]ymoder y ddaiar.

2Yr Arglwydd ys y vawr yn ySijon, a’ goruchel yw ef [*]ar yr oll popul.

3Wy glodvorant dy Enw mawr ac ofnadwy ([can ys sanctaidd yw)

4A’ gallu y Brenhin, y gar varn: [canys] darpareist vniondab: gwnaethost varn a’ chyfiawnder yn Iaco.

5[*]Derchefwch yr Arglwydd ein Dew, ac [‡]ymestyngwch yd lawr rac bron ’stol ei draet: [can ys] santaið yw ef.

6Moysen ac Aharón [oedd] ymplith y Offeiriait ef, a’ Samuel ym-plith yr ei’ alwant ar ei Enw: galwodd y [rheini] ar yr Arglwydd, ac ef ei [*]gwrandawodd.

7Yn y colofn wybren y llavarawdd wrthynt: cadwcsant ei destolaethae a’r [*]Ddeddyf [y] roes ef ydd-wynt.

8Gwranðweist arnwynt Arglwyð ein Dew: Dew [*]darbodus vuost’ yddwynt, cyd dialyt’ am ei [*]gweithredeu.

9Darchefwch yr Arglwydd ein Dew, a [*]syrthwch, i lawr ger bron ei vynydd sanctaidd: o bleit sanctaidd yw’r Arglwydd ein Dew.

[*] 99:1 * y scoger, cyffroer

[*] 99:2 * vch pen

[*] 99:5 * Vchelwch

[‡] 99:5 ‡ ymgrymwch

[*] 99:6 * atebawdd

[*] 99:7 * Gyfraith

[*] 99:8 * arbedus, ymorthous

[*] 99:8 * dychymygion

[*] 99:9 * chrymwch

Psalm .c.

Iubilate Deo.

¶ Psalm [*]voliant.

100

1CEnwch yn llavar ir Arglwyð, yr oll ddayar.

2Gwasnaethwch yr Arglwydd [*]a’ llaenydd dewch ger ei vron a gorvoled.

3Gwybyddwch [*]mae efe yr Arglwydd yw Dew, efe an gwnaeth, ac nyd nyni einunain: y bopul ef ydym, a’ deueit ei borva.

4Yd-ewch yw byrth ef a’ [*]bendithiwch ei Enw.

5Can ys daonus yw’r Arglwydd: ei drugaredd [*]ys y tragyvyth, a’ei wirionedd o genadlaeth i genedlaeth.

[*] 100:0 * er diolwch clodvori

[*] 100:2 * mewn

[*] 100:3 † taw

[*] 100:4 * molwch

[*] 100:5

Misericordiam et.

Psalm .cj.

¶ Psalm Dauid.

101

1TRugaredd a’ barn a ganaf: y ti Arglwydd y canaf.

2Byddaf ddeallns yn y ffordd berffeith yn y ddelych ataf: rhodiaf ym [*]perffeithrwydd vy-calon yn-cenol vy-tuy.

3Ni [*]’osodaf ddim enwir ger bron vy llygait: cas genyf waith y’r ei cildynus: ny ’lyn wrthyf.

4Calon gyndyn a â ywrthyf: ny adnabyddaf ddrwc.

5Yr hwn yn ddirgel a sclandria ei gymydawc, hwnw a ddestruwiaf: y balch o ’olwc a’r vchel galon, hwnw ny’s gallaf [ddyoddef].

6Vy llygait [vydd] ar ffyðlonion y tir, val y trigiant gyd a mi: yr hwn a rodia yn ffordd [*]berffeith, efe [‡]am gwasanaetha.

7Ny [*]thric neb a wna dwyll yn vy-tuy: y nep a ddyweto gelwydd, ny chaiff aros im golwc.

8Yn [*]ebrwydd y divethaf oll andewiolion y tir, val y torwyf ymaith oll weithredwyr enwiredd o ddinas yr Arglwydd.

[*] 101:2 * gwiriondep

[*] 101:3 † ddodaf

[*] 101:6 * gwirion, ddewiol

[‡] 101:6 ‡ vyð gwenidoc, gwas ymy

[*] 101:7 * chaif, &c

[*] 101:8 * voreu

Psalm .cij.

Dowine exaudi.

¶ Gweddi y cystuddedic pan vo yn gyfing arno, ac yn tywallt ei [*]weddi rac bron yr Arglwydd.

102

Boreu weddi.

1ARglwydd, clyw vy-gweddi, a’ deuet vy [*]gwaedd atat’

2Na chudd dy wynep rhagof yn [*]dyð cyfnigder: [‡]inclina dy glust ataf: y dydd y galwyf, brysia im gwrando.

3Can ys []darvu vy-ddyddiae val mwc, am escyrn y boethwyt megis [*]aelwyt.

4Trawyt vy-calon a ’gwywawð val [*]glaswellt, can ys angofeis vwyta vy-bara.

5Can lais vy-[*]irad y glyn vy escyrn wrth vy-croen.

6Cyffelip wyf ir pelican o’r diffeithwch: mal tylluan wyf yn yr anialwch.

7[*]Gwiliaw ydd wyf ac yr wyf mal aderyn y to [‡]vnic ar [*]ben y tuy.

8Paunydd im divenwa vy-gelynion, ar ei ysy yn [*]ynvydu wrthyf, a dyngesont im erbyn.

9Can ys llutw val bara a vwyteis, am diot ac wylofain a gymysceis,

10Obleit dy var ath ddigoveint: can ys im dercheveist, ac im bwrieist ir llawr.

11Vy-dyddiye [ynt] val gwascawt, a [*]gilia, a’ minau mal gwelltglas y wywais,

12[*]Tithau Arglwydd ysy yn aros yn tragyvyth, ath coffaduriaeth o genedlaeth y [‡]genedlaeth.

13Ti a gody ac a drugaréy wrth Tsijon: can ys yr amser y drugarhay wrthei, can ys daeth yr amser-nod.

14Can ys may dy weision ac ewyllys-da yw [*]main hi, ac yn tosturiaw wrth y llwch hi.

15Yno y cenedloeð y ofnant Enw yr Arglwyð, ac oll Vrenhinedd y ddaiar dy [*]’ogoniant,

16Pan adeilo yr Arglwyð Tsijón [ac] y tgweler yn ei ogoniā

17Ac yr [*]edrych ar weddi y dyn [‡]llesc, ac ny thremyga ei gweddi.

18Hyn y escrivennir er genedlaeth ar ol: a’r popul y [*]creer, a vawl yr Arglwydd.

19Can ys edrychawdd ef y lawr [*]o vchelder ei Gyssecr: o’r nefoedd y [‡]syllawdd yr Arglwydd ar y ddaiar,

20[*]Yn y glywei ef gwynovain y carcharawr, a’ gwaredy plant [‡]angae.

21Yn y venegant Enw yr Arglwydd yn Tsijon, a’ ei voliant yn Caerusalem,

22Pan ymgynullo y populoedd [*]y gyd, a’r teyrnasoedd y wasanaethy yr Arglwydd.

23[*]Gestyngawdd ef vy nerth yn vy [‡]ffordd, [a’] byráodd vy-dyddiae.

24A’ dywedais, Vy-Dew, na ddwc vi ymaith yn cenol vy-[*]dyddieu: dy vlynyddedd di [a barhán] o genedlaeth i genedlaeth.

25[*]Gynt y seilieist y ddaiar, a’gwaith dy ddwylaw [yw’r] nefoedd.

26Wyntwy y gollir, tithau a [*]sefy: wyntwy oll a henāt val dilledyn: mal gwisc ydd [‡]ysmuty hwy, ac eu ysmutir.

27[*]Tithau yr vn ytwyt, ath vlyddynedd ny phallant.

28Plant dy weision a [*]arosant, a’ei had vydd savadwy [‡]rhac dy wynep.

[*] 102:0 * vevyrdawt

[*] 102:1 * llef

[*] 102:2 * amser

[‡] 102:2 ‡ gestwng

[] 102:3 * divannoð

[*] 102:3 * tewyn, poethter

[*] 102:4 * gwelltglas

[*] 102:5 ‡ tuchan

[*] 102:7 * Eb gyscu

[‡] 102:7 ‡ y hunan

[*] 102:7 * groglwyt, nen

[*] 102:8 * brochi

[*] 102:11 * ddivana

[*] 102:12 * A’ thi, &c.

[‡] 102:12 ‡ gylydd

[*] 102:14 * cheric

[*] 102:15 * vawrydi

[*] 102:17 * wyneba, try

[‡] 102:17 † dyffaith, ancyravanedd, gestyngedic

[*] 102:18 * aner

[*] 102:19 * tremioðd, espiodd

[‡] 102:19

[*] 102:20 * Val. &c.

[‡] 102:20 ‡ dinawdd, ym braint, dan law

[*] 102:22 * ynghyt

[*] 102:23 * Llaesawð Torodd a’r

[‡] 102:23 ‡ ymddaith

[*] 102:24 * oes

[*] 102:25 * Or blaen

[*] 102:26 * berhey

[‡] 102:26 ‡ newydy

[*] 102:27 * A’thi. &c.

[*] 102:28 * baraant

[‡] 102:28 ‡ gar dy vrō yn dy olwc

Psalm .ciij.

Benedic anima mea.

¶ Psalm Dauid.

103

1VY enait, mola yr Arglwydd, ac oll ys ydd om mewn, [molwch] ei Enw sanctaidd.

2Vy eneit, mola yr Arglwydd, ac na ancofia ei oll [*]ddonieu.

3Yr hwn a vaddae dy oll enwiredd, ac a iachâ dy oll [*]lescedd.

4Yr hwn a [*]ymwared dy vywyt o [‡]ðivancoll, ac ath corona a’ thrugaredd ac a thosturieu.

5Yr hwn a [*]weuydda dy enae a daoni: ac aadnewyðir dy ieunctit val [vn] yr eryr.

6Yr Arglwydd y wna gyfiawnder a’ barn, ir oll rei y [*]’orthrymir.

7Parawdd-wybot ei ffyrdd i Voysen, [a’] ei weithredoedd y blant Israel.

8Yr Arglwydd ysy yn llawn tosturi a’ thrugaredd, hwyr ei lit, a’ mawr ei drugarogrwydd.

9Nid [*]ymddadle ef bop amser, ac ny [‡]ddail ef [’wc] yn dragyvyth.

10Nid yn ol ein pechatae y gwnaeth ef [*]y ni, ac nyd yn ol ein camweddeu y [‡]talawdd y-ni.

11Can ys cyfuwch ac yw y nefoedd uchlaw y ddaiar, cymeint yw ei drugaredd ir sawl y ofnant ef.

12[*]Cy bellet ac yw’r Dwyrein o’r Gorllewyn, y pelláodd ef ein []pechate o ddy wrthym.

13Mal y tosturia y tad wrth ei blant, y tosturia yr Arglwydd wrth yr ei y hofnant ef.

14Can ys ef a wyr o ba [*]beth in [‡]gwnaethpwyt: cof yw ganthaw mae llwch ytym.

15[*]Dyn ys ydd ei ddyddie val gwelltglas: megis blodeun y maes y blodeua.

16Can ys y gwynt a â drostaw, ac [*]e ddarvu, a’ei le nid edwyn ddim hanaw mwy.

17A’ thrugarawgrwydd yr Arglwydd [vydd] [*]yd oes oesoedd ar yr ei y ofnant ef: a’ ei gyfiawnder ar blant y plāt,

18[Sef] i’r ei a gatwant y [*]ddygymbot ef, ac a [‡]veddyliant am ei ’orchymynion [*]er ei gwneuthur.

19Yr Arglwydd a ddarparawdd ei [*]eisteddva yn y nefoeð, a’ ei deyrnas [‡]ym-pop cyvoeth.

20Molwch yr Arglwydd, y Angelion ef, cedyrn o nerth, ’r ei sy yn gwneuthur y [*]orchymyn, ef gan wrando ar leferydd y ’air.

21Molwch yr Arglwydd, ei oll luoedd, y weision ef yr ei wnewch ei ewyllys.

22Molwch yr Arglwydd, y oll weithrededd ef, ’ym-pop [*]ban oei [‡]gyvoeth: vy eneit mola yr Arglwydd.

[*] 103:2 * gedion, wobre, dryneu da

[*] 103:3 * wendit

[*] 103:4 * achup

[‡] 103:4 ‡ ffoss, y beð

[*] 103:5 * ddigona, ddiwalla, gyflawna

[*] 103:6 * vot yn cael cam

[*] 103:9 * ymryson, ymgeinia

[‡] 103:9 ‡ chafow ðic

[*] 103:10 * a nyni

[‡] 103:10 ‡ gobrwyoð

[*] 103:12 * Mor ancyspell

[] 103:12 † trosoddeu

[*] 103:14 * ein devnydd

[‡] 103:14 † hanoedd

[*] 103:15 * Dyddieu dyn. &c.

[*] 103:16 * darvu amdano

[*] 103:17

[*] 103:18 * ambot

[‡] 103:18 ‡ gofiant

[*] 103:18 * yw cadw

[*] 103:19 * gadeir

[‡] 103:19 ‡ arglwyddia, lywodraetha oll

[*] 103:20 * air

[*] 103:22 * lle

[‡] 103:22 † arglwyddiaeth

Psalm .ciiij.

Benedic anima.

104

Prydnavvn vveddi.

1VY enait, mola [di] yr Arglwydd: O Arglwydd vy-Dew [*]tra mawr ytwyt, a ’gogoniant ac anrydedd yr ymwiscy.

2Yr hwn y wisc ’oleuni val dillat, ac ysy yn tayny y nefoedd val [*]llen.

3Yr hwn a osot tuylathae ei ystafell yn y [*]dyfredd, ac s’yn gwneythyd yr wybrae yn [‡]varchogva yddo, ac yn rhodiaw ar adanedd y gwynt.

4Yr hwn a awna yr ysprytion yn [*]genadae yddo, a’ ei wenidogion [o’r] tan poethflam.

5Seiliawdd ef y ddaiar ar ei [‡]h’ategion, mal nad [*]yscoc byth bythoedd.

6Toeist yhi a [*]gorddyfnder, mal a [‡]gwisc: ar vcha y mynydedd y saif y dyfredd.

7[Ac] wrth dy gerydd di y [*]ciliant: gan lais dy [‡]daran yr [*]ymvrysiant ymaith.

8[A’r] mynyddedd a escennant [a’r] glynnoedd y ddescennant ir lle y sailiaist’ yddwynt.

9Eithr gosedeist yddwynt [*]ddervyn, nid ant [‡]drostaw: nid ymchwelant y [*]doi y ddaiar,

10Ef’ sy ’n d’anvon ffynnoniae [*]yn y glynnoedd, yr ei a gerddant rhyng ymynyddeu.

11O hanwynt yr yf oll vwystviloedd y maes, [a’r] asennot gwylltion a dyr ei sychet.

12[*]Wrth y [ffynnonieu] hyn y [‡]preswyl [*]ehediait y nefoedd, ac y [‡]lleisiant ymysc y cangae.

13Ef yddufrá y mynyddedd o’i [*]estevyll, a’r ddaiar a gyflawnir offrwyth dy weithredeu.

14Efe ’syn peri ir gwellt dyfu ir [*]yscrublieit, a’ llyse er [‡]mwyniant dyn, mal y duco vara o’r ddaiar,

15A’ gwin [rhwn] a lawená calon dyn, [ac] oleo [yr hwn] y wna ir wynep ddysclaerio, a’ bara [rhwn] a [*]gynnal galon dyn.

16Y preniae [*]ardderchawc y [‡]gyflawnir, [sef] cedriwydd Lebanón yr ei y [*]blannawdd ef,

17[*]Mal y nytha yr adar ynaw: yr ederyn-cyfiawn y [‡]ffynidwydd yw ei duy.

18Y mynyddedd vchel [ys ydd] ir geifr: y craigieu ysy lechva i’r [*]cwnigot.

19Gwnaeth ef lleuat er amserae-nod: yr haul a edwyn ei [*]vachlut.

20Gwnai di dywyllwch, a’ nos vydd hi, ynthei yr [*]ymlusca oll vwystviloedd y coet.

21Y llewod y ruant am ei [*]ysclyfiaeth, ac a gaisiant gan Ddew ei bwyt.

22Pan goto haul yr [*]ymgasclant, ac y gorweddant yn ei [‡]trigleoedd.

23[Yno] ydd aa dyn ymaith yw waith, ac y’w [*]orchwyl yd [‡]yr hwyr.

24Arglwydd, mor lliosawc yw dy weithrededd? wyntwy oll yn-doethinep y gwneythost: llawn yw y ddaiar oth [*]veddianneu.

25[Velly] mawr a’ [*]llyddan [yw] y mor: [canys] [‡]yno [y mae] ymluscieit yn aneirif, anifeilieit bychein a’ mawrion.

26Yno [*]ydd a ’r llongae, [a’r] Liuiathan hwnw, yr vn a wnaethost y [‡]chwareu ynthaw.

27Yr ei hyn oll ys y yn dysgwyl wrthyt, val y rhoddych vwyt yddwynt [*]yn ei amser.

28Ti [ei rhoi yddynt, ac wy ei casclant: agori dy law, [ac] eu cyflawnir [*]o [betheu] da.

29Eithr a [*]chuddy dy wynep, y cythrwblir hwy: a’s dugy ei hanadl, dervydd am danynt, ac y’w llwch yr ymchwelant.

30Drachefn a’s anvony dy yspryt, eu []créir, ac yr adnewyddy wynep y ddaiar.

31Gogoniant ir Arglwydd yn dragyvyth: llawenáet yr Arglwydd yn ei ’weithredoedd.

32Ef a edrych ar y ddaiar, a hi ddychryn: ef a gyfwrdd ar mynyddedd, a’ hwy vygant.

33Canaf ir Arglwydd yn vy-bywyt: can-molaf vy-Dew tra vwy [*]byw.

34Bid cymradwy gantho vy amadroð: vy llewenydd vyð yn yr Arglwydd.

35Divâer y pechaturieit o’r ddaiar, a’r andewolion val na byddant mwy: vy enait, mola di yr Arglwydd. [*]Molwch yr Arglwydd.

[*] 104:1 * ys mawr iawn

[*] 104:2 * curtein

[*] 104:3 * sef y cymyleu

[‡] 104:3 ‡ siared

[*] 104:4 * angelion

[‡] 104:5 ‡ sailieu, sylvnneu

[*] 104:5 * ymot

[*] 104:6 * eigiawn

[‡] 104:6 ‡ dilledyn pilin

[*] 104:7 * ffoant drwst

[‡] 104:7

[*] 104:7 * ffrystant ffwrdd

[*] 104:9 * ffin

[‡] 104:9 ‡ drosodd

[*] 104:9 * guddio

[*] 104:10 * ir naint nentydd

[*] 104:12 * Gerllaw

[‡] 104:12 ‡ trig

[*] 104:12 * adar yr wybr

[‡] 104:12 ‡ canant

[*] 104:13 * vcheloedd, siambre

[*] 104:14 * aniveilieit

[‡] 104:14 ‡ Ebr. gwasaneth

[*] 104:15 * borth nertha

[*] 104:16 * vchel Ebr. yr Arglwydd

[‡] 104:16 ‡ lonhir

[*] 104:16 * ddodoedd

[*] 104:17 * Lle. &c.

[‡] 104:17 † abietwydd

[*] 104:18 * yscyvarnogot

[*] 104:19 * vynd yw lewenydd

[*] 104:20 * ymddaith

[*] 104:21 * pray, trais

[*] 104:22 * ymchwelant

[‡] 104:22 † scefyll, ffaueu

[*] 104:23 * lavur

[‡] 104:23 ‡ prydnawn

[*] 104:24 * gyvoeth

[*] 104:25 * llydanvaith

[‡] 104:25 † yntho

[*] 104:26 * yr

[‡] 104:26 * chwerthin, warae

[*] 104:27 * ymrhyd

[*] 104:28 * a da

[*] 104:29 * o

[] 104:30 * creir

[*] 104:33 * vi

[*] 104:35 * Ebr. Hale-lu-Iáh

Psalm .cv.

Confitemini Domino.

105

Boreu weddi.

1CLodvorwch yr Arglwydd, [a’] galwch ar ei Enw: manegwch ei waithredoedd ym-plith y populoedd.

2Cenwch ydd-aw, canmolwch ef, a’ [*]chyminwyllwch am ei oll ryveddodae.

3Bid eich gorvoledd yn ei Enw sanctaidd: ymlawenhaet calon y sawl y geisiant yr Arglwydd.

4Caisiwch yr Arglwydd a’ ei gedernit, caisiwch y wynep ef yn oystatawl.

5Coffewch ei ryveddodae, yr ei y wnaeth ef, y aruthroedd ef a’ barnae ei enae,

6Chwychwy had Abraham y was ef, [chwithae] blant Iaco y etholedigion ef.

7Ef e yw’r Arglwydd ein Dew: [*]rhyd yr oll ddaiar y mae y varnae ef.

8Meddyliawdd bop amser am ei ddygymbot [a’] ei [*]air, yr hwn a wnaeth e y vil o genedlaethae,

9Ys ef yr [*]vn a wnaeth ef [‡]wrth Abraham, a ei lw wrth [*]Isac:

10Ac [yno] ei gosododd y Iaco yn [*]Ddeddyf, [ac] y Israel yn ddygymbot tragyvythawl,

11Can ddywedyt, I ti y rhoddaf dir Canaan [*]rhandir [o] eich etiveddiaeth.

12Cyd byddent ychydig o niver, [sef] ychydigion ac [*]estronion yn y tir,

13A’ gorymddaith o [*]genedl y genedl, o’r [naill] deyrnas at popul arall,

14Ac ny adawdd i [*]nep wneythy cam a hwy, ac a gospoð Vrenhinedd [‡]erddynt, [gan ddywedyt],

15Na chyhurddwch am [*]rei enneiniawc, ac na [‡]ddrygwch vy-Prophwyti.

16Hefyt ef a alwodd [am] newyn ar y tir, ac a ddinistriawdd oll [*]gynnalieth bara.

17[Eithr] anvonawdd ef’wr rhac ei hwynep: dros was y gwerthwyt Ioseph.

18Poenesont ei draet mewn [*]hual, ac e ddodwyt mewn haiairn,

19Yd pan ddaeth y amser [*]nod [ef], ac ymadrodd yr Arglwydd y [‡]lanhau ef.

20Anvonawdd y Brenhin, ac ei gellyngawdd: [sef] [*]Llywawdr y popul ei [‡]rhyddhaodd.

21Gosodawdd ef yn Arglwydd ar ei duy, ac yn llywodraethwr ar ei oll veddiant,

22Val y rwymei ef ei dywysogion yn ol ei ewyllys, a’ dyscy y’w Henyddion ddoethinep.

23Yno yd aeth Israel ir Aipht,,ac Iaco oedd [*]estran yn=tir cHam.

24Ac ef a angwanegawdd ei bopul yn ddirvawr, ac ei gwnaeth yn gadarnach na ei [‡]gorthrymwyr.

25Troes ef y calon hwy y gasau y bopul ef, ac ymddichellu a’ ei weision.

26Yno yd anvonawod ef Voysen ei was, [ac] Aaron yr hwn a ddywysesei.

27Dangosesont yn eu plith [*]weithredoedd ei arwyddion, a’rhyveddodae yn-tir cHam.

28Anvonawdd ef dywyllwch, ac ef ei tywyllawdd: ac nid anvfyddesont y’w [*]’air.

29Ymchwelawdd ef ei dyfredd hwy yn waed, ac a laddoð ei pyscawt.

30Dygawdd ei tir hwy [*]lyffaint, [‡][ac] yn ystefyll ei Brenhinedd.

31Dywedawdd ef, a’ daeth pop ryw adnoc [a’] llau yn ei h’oll dervynae.

32Roddes yddwynt []genllysc yn lle glaw, [a’] fflammae tan yn ei tiredd.

33Ac ef a drawodd ei gwinwydd a’r preniae fficus, ac a ddrylliawdd y prenniae [yn] ei []tervyneu.

34[*]Dywedawð, a’ daeth y ceilioc rhedyn, a’r lindys [‡]beth aneirif:

35A bwytesont oll laswellt yn ei tir, ac a ysasont ffrwyth ei [*]tudwedd.

36Hefyt trawodd ef oll gyntenit yn ei tir, [sef] [*]dechreuait y h’ol nerth hwy.

37Ac ef y Duc hwy ymaith ac arian ac aur, ac nyd oedd vn [*]gwan yn ei llwythae,

38Llawenychoð yr Aipht pan ymadawsont: canys [*]dygwyddesei y hofn hwy arnwynt.

39Tanawdd ef wybren yn do [yddynt], a thán y [*]’oleuo y nos.

40[*]Govynesont, ac ef a dduc [yddynt] soflieir, ac a bara nefoedd y llanwodd ef hwy.

41Agorawdd ef y graic, a’ dylifodd y dyfredd, ac a gerddawdd yn avonydd rhyd y sych-leoedd.

42Can ys cofiawdd ef ei [*]air sanctaið [‡]wrth Abraham ei wasanaethwr,

43A duc ef y maith ei bopul mewn llawenydd, [a’] ei ðetholedigion a gorvoloedd, a’ [*]llafur y populoedd a veddianesont,

44[]Modd y catwent ei gyfreithieu, a’ chynnal ei Ddeðfeu. [*]Molwch yr Arglwydd.

[*] 105:2 * soniwch

[*] 105:7 * dros

[*] 105:8 * addewit

[*] 105:9 * hwn ddygymbot

[‡] 105:9 ‡ ac

[*] 105:9 * Iischak:

[*] 105:10 * Gyfraith

[*] 105:11 * gavael, coelbren

[*] 105:12 * diethreit

[*] 105:13 * nasion. &c.

[*] 105:14 * vndyn

[‡] 105:14 † er y mwyn hwy

[*] 105:15 * iredic

[‡] 105:15 ‡ wnewch eniwet. &c.

[*] 105:16 * ffonn

[*] 105:18 * gevyn, lleffether

[*] 105:19 * y helhynt

[‡] 105:19 ‡ garthu, dreio

[*] 105:20 * Arglwydiwr

[‡] 105:20 † datdododd

[*] 105:23 * pererin, ddieithyr, alltud

[‡] 105:24 † gelynion

[*] 105:27 * Ebr. airie, ddevnyddie

[*] 105:28 * orchymyn gōnassion

[*] 105:30 * vroga

[‡] 105:30 ‡ ys

[] 105:32 * genllysc

[] 105:33 * ffinieu, gawlodydd

[*] 105:34 * Llavarawdd

[‡] 105:34 ‡ eb rif

[*] 105:35 * y tir hwy

[*] 105:36 * pennaethieit, arbenigion

[*] 105:37 * egwan, llesc

[*] 105:38 * syrthiesei, cwmpesei

[*] 105:39 * lewhchu

[*] 105:40 * Archesont

[*] 105:42 * addewit

[‡] 105:42 ‡ ac, gyd ac

[*] 105:43 * gwaith, thravel

[] 105:44 * gyneðfeu

[*] 105:44 † Ebr. Halelu Iah

Psalm .cvj.

Confitemini Domino.

¶ Molwch yr Arglwydd.

106

Prydnawn vveddi.

1CLodvorwch yr Arglwydd can ys da yw ef, o bleit ei drugaredd [a bery] byth.

2Pwy a venaic alluoedd yr Arglwydd, [ac] a ddatcan ei oll voliant?

3Gwynvydedic [yw’r] ei a gatwāt varn, ac a wnant iawnder bop amser.

4[*]Coffa vi Arglwydd, y gyd ac ewyllys-da dy bopul: [‡]ymwel a mi ath iechydwrieth,

5Mal y gwelwyf [*]ddedwyddit dy ddetholedigion, ac y llawenáwyf yn llewenydd dy popul, a’ bot vy-gorvoledd y gyd ath etiueddiaeth.

6Pechasam y gyd a’n tadae, gwneytham enwiredd, [a’] buam andewiol.

7Ein tadae ny ddeallesont dy ryveddodae yn yr Aipht, ac ny chofiesont [*]liosawgrwydd dy drugareddeu, eithyr cildynnu [‡]wrth y mor, [sef] yn y mor [*]coch.

8Er hyny ef y [*]diangawð hwy er mwyn ei Enw, er peri adnabot ei gedernit.

9Ceryddawdd ef y mor coch, ac ef a [*]ddysychawdd, ac e ei h’arwenawdd [‡]yn yr [*]eigiawn val [‡]yn y [*]diffeith.

10A’ chadwað ef hwy rac llaw y dygasoc, ac ei gwaredawdd o law ’r gelyn.

11A’ thoawdd y dyfredd ei gorthrymwyr: ny’s gadwyt vn yn-gweddill.

12Yno y credesont ei ’eiriae, [a’] chanesont voliant yðaw.

13Ac yn [*]y van yr angofiesont ei weithrededd: ny ddysgwiliesont wrrh ei gycor,

14Eithyr chwenychu a’ thrachwāt yn y diffeith, a’ thempto Dew yn yr anialwch.

15A’ rhoddes ef yddwynt ei [*]damunet: eithr anvonawdd ef guli yn ei henait.

16Cynvigennent hefyt wrth Voysen yn y pepyll, [ac] Aaron sanct yr Arglwydd.

17Am hyny yr agorawdd y ddaiar ac a lyncawdd Ddathán, a [*]thowadd hi gynnulleidfa Abirám.

18A’ [*]chynneuawdd y tan yn ei cymmynva: [‡]lloscawð y fflam yr andewiolion.

19Llo á wnaethant yn cHoreb, ac addolasant y ddelw-dawdd.

20Mal hyn yr [*]ysmutasant ei gogoniant []yn llun bustach, a bawr welltglas.

21Ancofient Ddew ei h’ Iachawdr y wnaethesei [*]bethae mawrion yn yr Aipht,

22Ryveddodeu yn-tir cHam, a’ phethae [*]ofnadwy [‡]wrth y mor [*]coch.

23Am hyny y meddyliawdd eu destruwiaw, pe na safesei Moysen y ddetholedic ef yn y [*]tor ger ei vron y ddychwelyt ymaith y [‡]var ef, rac iddo [eu] dinystriaw.

24A’ thremygu a wnaethant y tir [*]pryverth [hwnw], ac ny chredesont y ’air ef,

25Eithr [*]murmuro yn ei lluestai, ac ny wrandawent ar lef yr Arglwydd.

26Am hyny y [*]derchavoð ef ei law yn h’erbyn, y’w [*]dinistro yn y diffeithwch,

27A’ dinistro y had hwy ym-plith y cenedloedd, a’ ei goyscary [*]rhyd y gwledydd.

28Ymwascasant hefyt a’ Baal-peor, a’ bwytesont [*]ebyrth y meirw.

29Mal hyn y [*]digiesont [ef] a’ei [‡]dychymygion y unain, a’ thrawodd pla yn eu cyfrwng.

30Yno y savawdd Phineas-y-vyny, ac a iawn-varnawð, ac y [*]goharddwyt y pla.

31Ac eu gyfrifwydd yddo yn gyfiawnder, o genedleth y genedleth yn tragyvyth.

32A’ hwy digiesont ef [*]wrth ðufreð Meribah, val y [‡]drygwyt Moysen [‡]o ei pleit hwy,

33Can yddynt [*]gythruddo ei yspryt, a’ cham-ddywedawdd ef a ei wefusae.

34Ac ny ddestruwiesont wy y bobuloedd [*]yr ei orchymynesei’r Arglwydd yddwynt,

35Eithyr ymgymyscy a’r cenedloedd, a’ dyscu ei gweithredoedd.

36A gwasanaethy y h[‡]idolon hwy, yr hyn vu yddwynt yn [*]drancwydd.

37[‡]Ac [*]aberthesont ei meibion, a’ ei merchet ir cythraulieit

38A’ [*]gorddinesont waed gwirion, [’sef] gwaet ei meibion, a’ ei merchet, yr ei aberthesont y [‡]idolon Canaan, a’r tir a halogwyt [*]gan waet.

39Mal hyn yr ymhalogent yn ei gweithrededd y unain, ac y [*]putunient yn ei dychymygion y unain.

40Am hyn [*]y cynneuawdd llit yr Arglwydd yn erbyn ei bopul, ac y ffieiddiawdd ei etiueddiaeth y hun.

41A’ rhoddes ef wy yn llaw y cenetloeð, ar sawl ei casaent ei [*]h’arglwyddiaethent.

42Ei gelynion hefyt ei gorthryment, ac ei [*]darostyngwyt y dan ei llaw.

43Llawer gwaith y gwareðawdd ef wy, a’hwytheu y cyffroent ef a’ ei cygorion: am hyny eu [‡]cystuddiwyt gan ei [*]h’enwiredd.

44Er hyny ef a welawdd pan oedd ing arnynt, ac a wrandawodd [ar] ei [*]llefain.

45A’ [*]chofiawdd ef ei ddygymbot erddynt, ac a [‡]edivarâodd erwydd llyosogrwydd ei drugareddae,

46[]Ac e roes hwy [‡]yn dosturi ger bron yr ol’ rei ai caethiwesēt

47[*]Ymwared ni Arglwydd ein Dew, a chynnull ni o blith y cenedloedd, val y clodvorom dy Enw sanctaidd, ac ymlawenáu yn dy voliant.

48Bendiget [vo] Arglwydd Ddew ’r Israel yn oes oesoedd a’ dywedet yr oll popul, [*]Velly y bo. [‡]Molwch yr Arglwydd.

[*] 106:4 * Meddwl am danaf

[‡] 106:4 † govwya

[*] 106:5 * ddaoni

[*] 106:7 * vawredd, amlder

[‡] 106:7 † gerllaw, yn emyl

[*] 106:7 * brwynoc

[*] 106:8 † gwaredaawdd

[*] 106:9 * aeth yn sych

[‡] 106:9 † trwy

[*] 106:9 * dufnder

[‡] 106:9 † trwy

[*] 106:9 * anialwch

[*] 106:13 * eb ohir, ar ffrwst

[*] 106:15 * harch, puchet

[*] 106:17 * chyðiawð

[*] 106:18 * ennynnoð

[‡] 106:18 ‡ phoeth=awdd

[*] 106:20 * troesant

[] 106:20 * ar cyff y prwydd

[*] 106:21 * vowredd

[*] 106:22 * aruthrol

[‡] 106:22 ‡ ar, yn, yn emyl

[*] 106:22 * brwynoc

[*] 106:23 * cysswllt, adwi, bwlch

[‡] 106:23 ‡ soriant, dig. &c.

[*] 106:24 * tirion

[*] 106:25 * grwgnach grwytho

[*] 106:26 * cododd, cwnnodd

[*] 106:26 ‡ tavlu y lawr

[*] 106:27 * yn y tireð

[*] 106:28 * offrymeu

[*] 106:29 * cuthruddesont

[‡] 106:29 ‡ gweithredoedd

[*] 106:30 * attaliwyt peidiawdd

[*] 106:32 * garllaw, yn emyl

[‡] 106:32 ‡ poenwyt, cospwyt

[‡] 106:32 * er y mwyn

[*] 106:33 * arwchy

[*] 106:34 * mal. &c.

[‡] 106:36 ‡ delwae

[*] 106:36 * vagl

[‡] 106:37 † Ys

[*] 106:37 * offrymesont

[*] 106:38 * gellyngosont

[‡] 106:38 † ddelweu

[*] 106:38

[*] 106:39 * godrdineent

[*] 106:40 * yr enynnawdd

[*] 106:41 * llywient

[*] 106:42 * goarsangwyt

[‡] 106:43 † tynnwyt hwy y lawr

[*] 106:43 * cyfingder, trwbl, cyni, helbul

[*] 106:44 † cwynvan

[*] 106:45 * medylioð am

[‡] 106:45 † dosturiodd yn ol

[] 106:46 * y gael

[‡] 106:46 † tosturio wrthynt

[*] 106:47 * Cadw

[*] 106:48 * Amen

[‡] 106:48 † Halelu-Iah

Psalm .cvij.

Confitemini Domino.

107

Boreu vveddi.

1CLodforwch yr Arglwydd, can ys da [*]ytyw: can ys ei drugaredd [’sy yn] tragyvyth.

2[*]Dywedant yr ei y [‡]brynwyt gan yr Arglwyð, [*]modd y gwaredawð ef hwy o law y gorthrymwr,

3Ac ei casglawdd hwy o’r tiredd, o’r Dwyrein, ac o’r Gorllewyn, o’r Gogledd ac o’r [*]Deau.

4Pan grwydrent yn y dyffeith allan o’r ffordd, eb gahel vn dinas y drigio,

5Ys yn newynoc [ac] yn sychedic, ei heneit a [*]ballawdd ynthwynt.

6Yno gwaeddasont ar yr Arglwyð yn ei cyfingder, [ac] ef ei [*]diangawdd oei gwascvâe,

7Ac ef ei [*]tywysawdd rhyd y [‡]ffordd vnion, val ydd elent i ddinas [*]preswyl.

8[Can hyny] [*]cyffessant [‡]ger bron yr Arglwydd ei drugarogrwydd, a’i ryveddodae [*]ger-bron plant dynion.

9Can ys [*]diwallawdd ef yr eneit [*]sychedic, a’r eneit newynawc y lanwodd ef a daoni.

10Yr ei y dric yn-tywyllwch ac yn-gwascawt angae, yn rhwym mewn trueni a’haiarn,

11Can yddyn gildynnu yn erbyn geiriae [*]Dew, a’ thremygy cycor y Goruchaf,

12Pan ostyngawdd ef ei calon [*]a chystudd, [yno] y cwympesont ac nid oedd canorthwywr.

13Yno y llefent ar yr Arglwydd yn ei cyfingder, [a’] gwaredawdd ef wynt o ei gwascvâe.

14Ef y Duc hwy allan o dywyllwch, ac [o] ’wascawt angae, ac e ddrylliawdd ei rrwymae.

15[Am hyny] coffessant ger bron yr Arglwydd ei drugarogrwydd, a’i ryveddodae ger bron [‡]plant dynion.

16Can ys drylliawdd ef y pyrth [*]evydd, ac adorawdd y [*]trosolion heyrn yn ddrylliae.

17Ynvydion o bleit ei [*]camwedd, ac o achos ei henwiredd a boenir.

18[*]Fieddient ei h’eneidiae bop bwyt, ac eu dugwyt yd wrth byrth angeu.

19Yno y llefent ar yr Arglwydd yn ei h’ing, ac y wrth ei cyfingdereu eu gwaredawdd.

20Anvonei ef ei ’air ac eu hiachaodd, ac eu gwaredawdd rac eu [*]divancolleu.

21[Am hyny] coffessant ger bron yr Arglwydd ei drugarawgrwydd, ai ryveddodae ger bron plant dynion,

22Ac aberthant ebyrth [*]moliant, a’ datcan ei weithrededd a’ [‡]gorvoledd.

23Yr ei y ddescennant ir mor mewn llongae, [ac] ys y yn [*]gwneythyd [ei] gwaith mewn dyfredd mawrion,

24Wy[ntwy] a ’welant weithrededd yr Arglwydd, a’ ei ryveddodae yn yr [*]eigiawn.

25Can ys [‡]dywait ef ac a gyfyd [*]wynt tempestloc, ac y ddercha ei donheu.

26Escennant ir nefoedd, a’ descennant ir [*]eigiawn, [val] y tawdd ei heneit gan [‡]gyni.

27[*]Ymbendroi a wnant, a [‡]haldian val [dyn] meddw, a’ei h’oll [*]doethinep a balla.

28Yno y llefynt ar yr Arglwyð yn ei cyfingder, [ac] allan o’ei, gwascvâe ef eu dwc,

29Efe a [*]oystatâ yr ystorm yn [‡]dawel, val y dystawant eu tonheu.

30Yno llawen vyddant oei ’llonyddy, ac ef eu dwc ir borthladd [ydd oedd] eu h’wyllys.

31[Am hyny] coffessant ger bron yr Arglwydd eu drugarawgrwydd, a’i ryveddodae ger bron plant dynion.

32A’ derchafant ef yn-Cynnlleidfa y popul, ac yn [*]eisteddfot yr henurieit molant ef.

33Efe a dry y llifeiriaint yn [*]ddiffeithwch, a’r []ffynnoniae dyfredd yn [‡]hyspydd,

34[A’] thir ffrwythlawn yn [*]ddiffrwyth am ddrigioni yr ei y dric ynthaw.

35Trachefyn e dry y diffeithwch yn lynn dwfyr, a’r tir sych yn [‡]ffynnoniae,

36Ac yno y gesot e yr ei newynoc, ac yr [*]adeilant ddinas y drigo,

37Ac y heuant vaesydd, ac y [*]plannāt winwydd, yr ei dducant doreth ffrwythlawn.

38Can ys ef ei bendithia, ac eu [*]tra lliosocir, a’i yscrublieit ny’s lleia ef.

39Thrachefyn y llaiéir [dynion], ac ei gostynger [*]gan drawsinep, drwg a’ llescedd.

40Ef a dywallt dremic ar dywysogion, ac awna yddwynt grwydro yn yr anialwch o yar y ffordd.

41Ac ef y gyvyt e y tlawt o advyd, ac a wna yddo duyluoeð mal [cadw] defeit.

42Yr ei vnion ei gwyl, ac a lawenánt, ac oll enwiredd a gae ei eneu.

43Pwy ys y ddoeth, val y catwo y pethae hyn? can ys wy a ddyallant drugareddeu yr Arglwydd.

[*] 107:1 * yw ef

[*] 107:2 * Menagāt

[‡] 107:2 ‡ waredwyt

[*] 107:2 * podd, val

[*] 107:3 * Ebr. Mor.

[*] 107:5 * ffeintodd

[*] 107:6 * rhyddaoð

[*] 107:7 * harwenoedd

[‡] 107:7 † vnionfforð

[*] 107:7 * cyvanneð, trigva

[*] 107:8 * addefant

[‡] 107:8 † ir

[*] 107:8 * i

[*] 107:9 † digonodd

[*] 107:9 * eisiedic

[*] 107:11 * Arglwyð

[*] 107:12 * gan, drym der, dravel

[‡] 107:15 ‡ meibion

[*] 107:16 * pres

[*] 107:16 * bariae

[*] 107:17 * trawsedd

[*] 107:18 * Larent

[*] 107:20 * beddeu

[*] 107:22 * clodvoreð

[‡] 107:22 ‡ llawenydd

[*] 107:23 † gorchwilio

[*] 107:24 * dwfnder

[‡] 107:25 ‡ orchymyn

[*] 107:25 ‡ y gwynt ystormus

[*] 107:26 * dyfnder, annoddyn

[‡] 107:26 † gythrwbl, dravel

[*] 107:27 * Bohwmā

[‡] 107:27 ‡ honcian

[*] 107:27 * gymmendot, ystryw gallter, gynnildep

[*] 107:29 * dry

[‡] 107:29 ‡ arafhin, dowydd tec

[*] 107:32 * cymmynfa

[*] 107:33 * anialwch

[] 107:33 ‡ mynodiade, tarddiadeu

[‡] 107:33 * syched, sychder

[*] 107:34 * Ebr. heleð nei halltedd

[‡] 107:35 ‡ darðiadeu

[*] 107:36 * dodant

[*] 107:37

[*] 107:38 * amlheir yn ddirvor

[*] 107:39 ‡ wrth, drwy orthrymder

Psalm .cviij.

Paratum cor meum.

¶ Cán neu Psalm Dauid.

108

Prydnavvn vveddi.

1A Ddew parawt [yw] vy-calon, velly [y mae] vy-tavot: canaf, a’ chanmolaf.

2[*]Deffro y nabel a’r delyn, diffroaf [‡]ar y wawr ddydd.

3Clodvoraf dydy Arglwydd, ym-plith y populoedd, a’ chanaf yty ymplith y [*]cenedloedd.

4Can ys mawr dy drugaredd uch y nefoedd, ath wirionedd yd yr [‡]wybrae.

5Ymddercha Ddew, uwch law y nefoedd, ac ar yr oll ddaiar [bit] dy ’ogoniant,

6[*]Yn y ddianger dy garedigion: gwared ath ddeeulaw a’ gwrando vi.

7Dew a [*]lafarawdd yn ei sancteiddrwyð: [am hyny] yr ymlawenáf, rhanaf Schechem, a’ mesuraf [*]ddyffryn Succóth.

8[*]Ys mau [vydd] Gileád, [ac] ys mau [vydd] Manasséh: Ephráim hefyd [vydd] nerth vy-pen: Iudah [yw] vy-[*]deddfwr.

9Moab [vydd] [*]vy-crochan golchi: ar uchaf Edóm y tavlaf vy escit: ar [‡]Palestina yr [*]ymorugaf.

10Pwy am [*]dwc ir dinas cadarn? pwy am dwc yd yn Edóm?

11A ny [tydi] Ddew, yr hwn an gwrthddodesyt ni, ac nyd ayt ymaith Ddew y gyd a’n lluoedd?

12Dyred ath borth rac cyvingder: can ys gwac ymwared dyn.

13Trwy Ddew y gwnawn [*]wroldep: ac ef e a [‡]sathr ein gelynion.

[*] 108:2 * dihuna dydi luwt

[‡] 108:2 ‡ yn voreu

[*] 108:3 * nasioneu

[‡] 108:4 † cymyleu

[*] 108:6 * Val

[*] 108:7 * ddywedawdd

[*] 108:7 * glyn

[*] 108:8 * Ni bievyð

[*] 108:8 * Cyfraithiwr

[*] 108:9 * vygolchlestr

[‡] 108:9 * Pelesheth

[*] 108:9 ‡ ymlawenhaf

[*] 108:10 * tywys dwc

[*] 108:13 * vawredd

[‡] 108:13 ‡ vesseng

Psalm .cix.

Deus laudem meam.

¶ I [*]rhagorawl. Psalm Dauid.

109

1DEw vy moliant, na thaw-son.

2Can ys genae yr andewiol, a’ genae y [*]dwyll y agorwyt arnaf: dywedysont wrthyf’a thavot [‡]geuoc.

3Cylchynesont vi hefyt a gairieu dygaseð, ac ymladdesont im erbyn yn ddiachos.

4Am vy-[*]cariadigrwydd, im gwrthwynebesont, a mi [a ymrois] y weddiaw.

5A’ [hwy] a dalesont ymy ddrwc dros dda, a’ chas [*]dros vy-caredigrwydd.

6Gosot [tithau] yr andewiol arnaw, a safet y [*]gwrthnebwr ar ei ddeeulaw.

7Pan varner ef [*]elet yn euoc, a’ bit ei weddi yn bechat.

8Bid ei ddyddiae ychydigion, a’ chymred arall ei [*]lywodraeth.

9Bit ei blant yn amdifait, a’ei wreic yn wedw [o hanaw].

10Elet ei blant y grwydraw, a’ [*]chribnowta, a’ chaisiaw ei [bara, gan ddyvot allan] oi ’lleoedd destruwedic.

11[*]Ymavlet y ceisiat yn-cymeint ac y vedd ef, ac [‡]anreithiet dieithreit ei lavur.

12Na bo neb a estenno yðo drugareð, ac na bo neb a drugará wrth ei amddiveit.

13Destrywier ei []’ohelyth, ac yn y [*]genedlaeth ar ol diléer y enw hwy.

14Coffaer enwireð ei dadae wrth yr Arglwyð: a’phechat ei vam na [*]ddiléer.

15[Eithr] byddant [*]yn-gwydd yr Arglwydd yn oystat, val y toro ef ymaith [‡]o’r ddaiar ei coffa.

16Can na chofiawdd ef wneuthur trugaredd, eithyr erlyd y gwr tlawt a’ rhaidus, a’r cystuddedic o galon y’w [*]liasu.

17Mal y carawdd ef velltith, velly y daw yddaw, [ac] mal na hoffawdd vendith, velly yr []ymbellá ywrthaw.

18Megis yr ymwiscawdd a melltith mal a dillat, velly hi daw yw ymyscaroedd ef mal dwfr, ac mal [*]oleo y’w escyrn.

19Bid yddaw mal yn [*]wisc yw amdoi, ac yn wregis y ymwregysy [‡]bop amser.

20Poet hyn vo [*]cyfloc, vy-gwrthnebwyr y gan yr Arglwydd, a’r ei y ddywedant ðrwc am vy eneit.

21Tithau Arglwydd vy-Dew, gwna a mi yn ol dy Enw: ymwared vi, (can ys da yw dy drugaredd)

22Can ys tlawt ac angenawc ytwyf, a’m calon a archollwyt [*]ynof.

23Myn’d ymaith ydd wyf val gwascawt yn [*]ciliaw, ac im [‡]escutir mal y ceilioc-rhedyn.

24Vy-gliniae ys ydd [*]egwan gan vmpryd, a’m cnawt y wywawdd [‡]eisieu braster.

25A’ mi aethym yn [*]warth yddwynt: yr ei edrychent arnaf, y yscytwent ei pennae.

26Cymporth vi, Arglwydd vy-Dew: [*]iachá vi [‡]wrth dy drugaredd.

27A’ hwynt a wybyddant, may hyn yw dy law, [a’c mae] ti, Arglwydd, ei []gwneddyw.

28[Cyd] melltithient wy, tithau a vendithi: wy a godant ac awradwyddir, ath was di a vydd llawen.

29Gwiscer vy-gwrthnebwyr a [*]gwarthruð, ac ymdoant a ei gwradwydd megis a chochl.

30Mi a [*]ddiolchaf a’i Arglwydd yn ddirvawr am genae, ac ymplith [‡]llaweredd ei molaf.

31Can ys ef a saif ar ddeeulaw y tlawt, y’w [*]gadw rac yr ei a varnent ei enait yn euawc.

[*] 109:0 * cantor pencerdd

[*] 109:2 * ddichell

[‡] 109:2 ‡ celwyddoc

[*] 109:4 * hoffedd, wyllys da

[*] 109:5 * am

[*] 109:6 ‡ Ebr. Satan Camber. gelyn

[*] 109:7 * aed allan

[*] 109:8 * swydd

[*] 109:10 * chardota

[*] 109:11 * Divwynet, Tipiet

[‡] 109:11 ‡ dravel

[] 109:13 * hil, epil, hiliogeth

[*] 109:13 * oes addaw

[*] 109:14 * ddiffodder

[*] 109:15 * gerbron

[‡] 109:15 ‡ oddiar

[*] 109:16 * lladd

[] 109:17 * pelleir

[*] 109:18 * oyl, yyl

[*] 109:19 ‡ ddilledyn, bilin

[‡] 109:19 * yn oystat

[*] 109:20 † gwaith, gwobr

[*] 109:22 * om mewn

[*] 109:23 * ymado gogwddo

[‡] 109:23 † gwthir

[*] 109:24 * yn gwegian

[‡] 109:24 † gan, rrac

[*] 109:25 † lliwiant ddannot

[*] 109:26 * gwared, cadw

[‡] 109:26 † ynol

[] 109:27 * gwnaethost

[*] 109:29 * chywilydd anglod

[*] 109:30 * glovoraf

[‡] 109:30 ‡ y dyrva

[*] 109:31 * ymwared

Psalm .cx.

Dixit Dominus Domino.

¶ Psalm Dauid.

110

Boreu weddi.

1S[*]Yganei yr Arglwydd wrth vy [‡]Ior, Eistedd ar vy-deeulaw, yny [*]osotwyf dy elynion yn [‡]llethic draet yty.

2Yr Arglwydd y ddenfyn wialen dy [*]veðiant o tSijon: llywdratha di [‡]yn-cenol dy ’elynion.

3Dy bopul [a ddeuant] yn wyllysgar yn-dydd [cymmynva]: dy lu ym-prydverthwch sanctaiðrwyð: [*]y genedleth oth vru [vydd megis] y boreu-wlith.

4Tyngawdd yr Arglwydd ac nys ediveira, Yr wyt yn Offeiriat yn tragyvyth [*]yn ol [‡]vrdd Melchi-tsedek.

5Yr Arglwydd [’rhwn ’sy] ar dy ddeeulaw, a [*]archolla Vrenhinedd yn dydd ei soriant.

6Efe varn ymplith y cenedloedd: ef a lainw [bob lle] a chelanedd, ac a dery y penn ar [*]lawer tir.

7O’r [*]garoc ar y ffordd yr yf ef: am hyny y [*]dercha ef ei ben.

[*] 110:1 * Dywedei

[‡] 110:1 † arglwydd, Ion &.c. ddowyf,

[*] 110:1 * wnelwyf

[‡] 110:1 † vainc, ystol

[*] 110:2 * gedenit ’allu

[‡] 110:2 † ymperveð

[*] 110:3 * genedigeth

[*] 110:4 * herwydd, wrth

[‡] 110:4 † vrddas, trefn, ordr

[*] 110:5 * vriw, glwyfa

[*] 110:6 * weledydd mawrion

[*] 110:7 † avonic, nant, ffrwd

[*] 110:7 † cyfyd

Psalm .cxj.

Confitebor tibi Domine.

¶ [*]Molwch yr Arglwydd.

111

1CLodvoraf [vi] yr Arglwydd [*]a’m oll calon, yn cymmunva a’ chynnulleidva yr ei [‡]vnion.

2Ys mowrion [yw] gweithredeð yr Arglwyð, ac y h’ymgais pawp aeu hoffant.

3[*]Tec a’phrydverth [yw] ei waith, a’ ei gyfiawnder a [‡]saif yn tragyvyth.

4[*]Ef a wnaeth vot coffa am ei ryveddodae: yr Arglwyð ’sy drugarawc ac yn-llawn-tosturi.

5Roddes ef [*]ran i’r ei y h’ofnant ef: [‡]mevyr vydd yn tragywyth am ei ddygymbot.

6Nerth ei weithrededd a ddangosawð ef y’w bopul, wrth roddy yddwynt etiveddieth y cenedloedd.

7Gweithrededd y ddwylaw [yw] gwirionedd a’ barn: ei oll ’orchmynion ’sy gywir.

8[*]Safadwy ynt vyth [ac] yn tragyvyth, gwedy ei gwneuthur yn-gwirionedd ac vniondep.

9Anvonawdd ymwared y’w bopul: gorchymynawdd ei ddygymbot yn tragywyth: sanctaiddiol a’ [*]therribil yw ei Enw.

10Dechreuat doethinep [yw] ofn yr Arglwydd: [ys] da [yw] deall yr oll rei’eu gwnant: y voliant ef a [*]saif yn tragyvyth.

[*] 111:0 * Halelu-Iáh

[*] 111:1 * om

[‡] 111:1 † cyfion

[*] 111:3 * Anrydeddus, ardderchawc

[‡] 111:3 † erys, bery

[*] 111:4 * Iawn yw cofio

[*] 111:5 * ysglyfieth

[‡] 111:5 † ef agofia

[*] 111:8 * Attegir cynnalir

[*] 111:9 * ofnadwy

[*] 111:10 * bery byth

Psalm .cxvij.

Beatus vir.

¶ [*]Molwch yr Arglwydd.

112

1GWynvydedic yw’r gwr y ofna yr Arglwydd, ac a [dra hoffo ei ’orgchymyneu.

2Galluawc ar y ddaiar vydd ei had, cenedlaeth yr ei vnion y vendithir.

3Cyvoeth a’ golud [vydd] yn ei duy, a’ ei gyfiawnder a [*]saif byth.

4Ir ei gwirion y cyfyt goleu yn-tywyllwch: [efe ’sy] drugarawc ac yn llawn-tosturi, a’ chyfiawnder.

5Gwr da [‡]’s y drugarawc ac a []rydd-venthic, [ac] a [‡]lywodraetha ei vaterion [‡]a’ barn.

6[*]Ys byth nyd escogir ef: [eithr] yn-coffadurieth tragyvythawl y bydd y cyfiawn,

7[*]Er clywed [chwedl] drwc nyd ofna: [o bleit] [‡]safadwy yw ei galon gan ymddiriet yn yr Arglwydd.

8Cynnaliedic yw ei galon: [am hynny] nyd ofna, yd ban welo [ei wyllys] [*]ar ei elynion.

9[*]Rannawdd [a’] rroddes i’r tlodion: y gyfiawnder ef a [‡]saif yn dragyvyth: ei [*]gorn a dderchevir yn-gogoniant.

10Yr andewiol ei gwyl, ac a [*]ymddigia: ef a wasc ei ddanedd, ac a [‡]dawdd ymaith: []damunet yr andewolion a gyfergollir.

[*] 112:0 * Halelu-Iáh

[*] 112:3 * bery

[‡] 112:5 † vydd

[] 112:5 * venthyga

[‡] 112:5 † drina ei helhyntie

[‡] 112:5 * ac iawn=varn

[*] 112:6 * Diogel, dilys yn sicr

[*] 112:7 * Can

[‡] 112:7 ‡ diogel syckyr.

[*] 112:8 * am

[*] 112:9 * Goyscarodd, Tanodd

[‡] 112:9 ‡ bery

[*] 112:9 * sef ei nerth

[*] 112:10 * lidia

[‡] 112:10 ‡ ddihoena, gystuddia

[] 112:10 * puched, deisyf

Psalm .cxiij.

Laudate pueri.

¶ [*]Molwch yr Arglwydd.

113

1MOlwch, chwychwi weision yr Arglwydd, molwch Enw yr Arglwydd.

2Bendiget vo Enw yr Arglwydd, o’r [*]awr hon ac yd yn tragyvyth.

3O godiat haul yd [*]ei vachlut, ys[‡] molianus Enw yr Arglwydd.

4Goruchel yw yr Arglwydd ar yr oll genetloedd, [a’] goruch y nefoedd ei []’ogoniant.

5Pwy sy [*]mal yr Arglwydd ein Dew, yr hwn [‡]sy a ei drigfa yn yr vchelder?

6Yr hwn a y ymestwng y edrych ar [bethae] yn y nefoedd ac [*]yn y ddayar.

7Cyfyt ef y [*]rraidus o’r llwch, ac e ddercha o’r dom [‡]y dyn diddim,

8Y ny osoto ef gyd a’r [*]pendevigion, [ys] ef gyd a phendevigion ei bopul.

9Efe wna ir wraic [*]anblant [‡]drigo gyd a thuylwyth, [ac] yn [*]vam lawen i blant. Molwch yr Arglwydd.

[*] 113:0 * Halelu-Iáh

[*] 113:2 * pryd hynn

[*] 113:3

[‡] 113:3 * clodvawr, ardderchoc

[] 113:4 ‡ sef yw lewenydd

[*] 113:5 * debic

[‡] 113:5 ‡ ymuchela y eistedd

[*] 113:6 * ar

[*] 113:7 * angenawc

[‡] 113:7 ‡ yr angenoc

[*] 113:8 * tywysogigion penaethae

[*] 113:9 * eb planta

[‡] 113:9 ‡ vot yn duylwythoc

[*] 113:9 * llawen=vam

Psalm .cxiiij.

In exitu Israel.

114

Prydnavvn vveddi.

1PAn aeth Israel allan o’r [*]Aipht [a’] thuy Iaco o ywrth y popul [‡]ancyfiaith,

2Ydd oedd Iudah yn sancteiddiat yddaw, [ac] Israel [*]y’w Arglwyðiaeth.

3Y mor [ei] gwelawð, ac a [*]giliawdd: Iorddanen a droeswyt yn [‡]wysc hei chefyn,

4Y mynyðedd a naidient val [*]meherynot, a’r [*]brynniae mal [‡]wyn defeit.

5[*]Pa [ddaroedd] yty, y Mor, pan gilyt? [‡]tithau Iorddanen, [*]pan ith droespwyt [‡]yn wysc dy gefn?

6Chwychwy vynydde [paam] y naidiech val [*]meherynot, chwithae vrynniae val [‡]wyn [deveit]?

7[*]Rac wynep yr Arglwydd yr ergrynawdd y ðaiar, [s’ef] rhac wynep Dew Iaco.

8Yr hwn y dry y graic yn llyn o ddwfr, [a’r] callestr yn ffynnon o ddufredd.

[*] 114:1 * Egypt

[‡] 114:1 ‡ yr estron, anebrew

[*] 114:2 * yn ei veddiant, yn gyvoeth

[*] 114:3 * ffoes

[‡] 114:3 † llwyr y hol

[*] 114:4 * hyrddot

[*] 114:4 * glanne

[‡] 114:4 ‡ llydnot deveit

[*] 114:5 * Beth

[‡] 114:5 ‡ a

[*] 114:5 * pam ith droed ith wrthgarn, ith ol

[‡] 114:5

[*] 114:6 * hyrddot

[‡] 114:6 ‡ Ebr. meibion. &c.

[*] 114:7 * Gā ðrych, gydrychioldep

Psalm .cxv.

Non nobis Domine.

115

1NId y [*]ni Arglwydd, nyd i ni, anyd ith Enw di [‡]dyro y gogoniant er mwyn dy drugareð a’th wirionedd.

2Paam y dyweit y cenedledd, P’le ’r [*]owrhon y mae ei Dew ’n hwy?

3[*]A’n Dew ni ’s’yn y nefoedd: efe y wna bop peth y [‡]ewyllysia.

4Y [*]delwae hwy [ynt] ariant ac aur, [‡]ys gwaith dwylaw dynion.

5Genae ’s’yddynt ac ny [*]lavarant: llygait sy ydd-wynt ac ny welant.

6Clustiae y sy yddwynt ac ny chlywant: [‡]trwyneu y sy yddwynt ac nid aroglant.

7Dwylaw sy yddwynt ac ny [‡]theimlant: traet sy yddwynt ac ny cherddant: ac ny [*]laisiant o’ei mwnwgl.

8[‡]Megis wynteu yw’r ei y gwnant wy: [velly mae’r] sawl oll y ymddiriet ynthwynt.

9[‡]Tithau Israel ymddiriet yn yr Arglwydd: [can ys] ef yw ei porth a’ ei [*]tarian.

10Tuy Aaron ymddiriedwch yn yr Arglwydd: [can ys] ef yw eu [‡]porth a’ ei tarian.

11Yr ei y ofnoch yr Arglwydd, ymddiriedwch yn yr Arglwydd: can ys ef yw eu porth a’ ei tarian.

12Yr Arglwydd a veddyliawdd am danam: ef a’n] bendithia, bendithia ef duy Israel, bendithia ef duy Aaron.

13Bendithia ef y sawl y ofnant yr Arglwydd, [‡]vychein a’ mawrion.

14Yr Arglwydd a angwnega [ei ddonien] arnoch, [ys] arno-chwi ac ar eich plant.

15Bendigeit ydych gan yr Arglwydd, yr hwn a wnaeth nef a’ daiar.

16Y nefoedd, [ys] y nefoedd ys ydd ir Arglwydd: a’r ddaiar a roes e y veibion dynion.

17Ny volant y meirw yr Arglwydd, na’r ei y ddescennāt i’r [*]dystawrwydd.

18[*]A’ nyni y volwn yr Arglwydd, []o’r awrhon ac yd yn tragywyth. Molwch yr Arglwydd.

[*] 115:1 * nyni

[‡] 115:1 ‡ rro, dod

[*] 115:2 * atolwc, adolwyn

[*] 115:3 * Sef, Ys, Eithr

[‡] 115:3 ‡ vynno

[*] 115:4 * idolon, geuðyweiu sef, dim ond. &c.

[‡] 115:4

[*] 115:5 * ddywedāt pharablant

[‡] 115:6 † ffroeneu

[‡] 115:7 † gwddw

[*] 115:7 * soniant

[‡] 115:8 * Tebic yddynt

[‡] 115:9 † A,O

[*] 115:9 * amddeffē

[‡] 115:10 † cymporth

[‡] 115:13 † yn vychain. &c.

[*] 115:17 * lle dystaw

[*] 115:18 * Ninau

[] 115:18 ‡ o hyn allā

Psalm .cxvj.

Dilexi quoniam.

116

Boreu weddi.

1[]CAraf yr Arglwydd, can yddaw erglywed vy lleferydd [a’m gweddieu.

2Can ys [*]inclinawdd ef ei glust ataf, pan alwais [arno] yn vy-dyðieu.

3[Pan] im cylchynent [*]magleu angeu, ac im ceffynt govidieu y bedd: [pan] gaffwn ing a’ thrymder,

4Yno y galwn at Enw yr Arglwyð, [gan dywedyt], atolwc yt’, Arglwydd [*]gwared vy enait.

5Trugarawc yw’r Arglwydd a’chyfiawn, a’ ein Dew ’syd yn llawn tosturi.

6Ys caidw yr Arglwydd y rei [*]seml: bum mewn advyd, ac ef am diangawdd.

7Ymchwel â vy eneit, ith ’orffwysfa: can ys yr Arglwyð a [*]vu dda wrthyt,

8O bleit yti wared vy eneit rhac angae, vy llygait rac daigrae, a’m traet rac cwympo.

9Rodiaf rhac bron yr Arglwydd, yn-tir y bywion.

10Credais, ac am hyny y [*]llavarwn: can ys im cystuðuddiwyt yn ddirvawr.

11Mi ddywedwn yn vy [*]ffrwst, Pop dyn ’sy gelwyddawc.

12Pa beth a roddaf ir Arglwydd, am ei oll [*]ddonieu [‡]y-mi?

13Phial iechyt a gymeraf, ac ar Enw yr Arglwydd y galwaf.

14Vy eddunedae y dalaf ir Arglwydd, [ys] yr owrhon yn-gwydd ei oll popul.

15Gwerthvawr yn-golwc yr Arglwydd [yw] angae y Sainct ef.

16Wely Arglwydd: can ys dy was wyf, dy was ytwyf. a’ map dy [*]wasanaethwraic: [‡]atdodeist vy rrwymeu.

17[*]Aberthaf yty aberth moliant, a’ galwaf Enw yr Arglwydd.

18Vy eddunedae y dalaf ir Arglwydd, [ys] yr owrhon yn-gwydd ei oll popul,

19Yn neuaddae tuy yr Arglwyð, [ys] ith [*]pervedd di Caerusalem. Molwch yr Arglwydd.

[] 116:1 * t Da, iawn genyf

[*] 116:2 * gestyngoð

[*] 116:3 * govidieu

[*] 116:4 * iachaa, cadw, achup

[*] 116:6 * bychein, gwirion, semblon

[*] 116:7 * dalawdd

[*] 116:10 * dywedwn

[*] 116:11 * dychryn

[*] 116:12 * dyrne da

[‡] 116:12 ‡ im cyfor

[*] 116:16 * lawvorwyn

[‡] 116:16 † dryllieist, mysceist

[*] 116:17 * Offrymaf

[*] 116:19 * canol

Psalm .cxvii.

Laudate Dominum.

117

1MOlwch yr Arglwydd yr oll genetloeð: molwch ef yr oll populoedd.

2Can ys [*]mawr yw ei drugarawgrwydd arnam, a’ gwirioneð yr Arglwydd [a bery] yn dragyvyth. Molwch yr Arglwydd.

[*] 117:2 * Ebr. nerthogwyt

Psal .cxviii.

Confitemini Domino.

118

1CLodvorwch yr Arglwydd can ys da [*]ytiw: o bleit ei drugaredd [a bery, yn tragyvyth.

2Dywedet yr [‡]owrhon Israel, Bot y drugaredd []ef [yn parhau] yn tragyvyth.

3Dywedet yr owrhon tuy Aharon [*]Bot y drugaredd ef [yn paráu] yn tragywyth.

4Dywedēt yr owrhon yr ei ofnant yr Arglwydd, Bot y drugared ef [yn paráu] yn tragywyth.

5Yn [*]yr ing y gelweis ar yr Arglwydd, ac im clybu yr Arglwydd, [ac im gesodes] mewn ehengder.

6Yr Arglwydd ys []y gyd a’ mi: [am hyny] nyd ofnaf pa wnel dyn y my.

7Yr Arglwydd ’sydd [*]gyd a mi ymplith yr ei ’sydd im cymporth: [am hyny] y caf welet [vy-gwynvyd] ar vy [‡]caseion.

8Gwell yw ymddyriet yn yr Arglwyð, na [*]rhoi coel ar [nep ryw] ddyn.

9Gwell yw ymddiriet yn yr Arglwydd, na rhoi coel ar dywysogion.

10Oll genetloedd am cylchynesont: eithr yn Enw yr Arglwydd y destrywiaf hwy.

11Cylchynelsynt vi, ys cylchynesont vi: eithr yn Enw yr Arglwydd ei destwywiaf hwy.

12Amgylchynesont vi mal gwenyn, [*]ac eu dyffoðwyt mal tán drain: can ys yn Enw yr Arglwyð y destrywiaf hwy.

13Gwthiest vi yn ddirvawr, im cwympo: a’r Arglwydd am cymporthawdd.

14Vy-[‡]grym am cân yw’r Arglwydd, can ys ef a vu vy’mwared.

15Llef gorvoleð ac ymwaret, a vyð ym-pepyll yr ei cyfion, [gan ðywedyt], Deheulaw yr Arglwydd a wnaeth [*]rym.

16Deeulaw yr Arglwydd y ðerchavwyt: deeulaw yr Arglwydd y wnaeth [*]’rym.

17Ny byddaf varw, eithyr byw, a’ manegy gweithrededd yr Arglwydd.

18Yr Arglwydd am cospawdd [*]yn ddirvawr, [‡]ac ni’m rhoddes y angae.

19Agorwch ymy byrth iawnder mal ydd elwyf y mewn yddwynt, [a’] chlodvori yr Arglwydd.

20Hwn yw porth yr Arglwydd: yr ei cyfiawn y ant y mewn iddaw.

21Clodvoraf dydy: can ys im gwrandeweist, a’buost ymy yn ymwaret.

22Y [*]maen yr hwn y wrthodawdd yr adeilwyr, yw penn y gongl.

23Gwaith yr Arglwydd ytoedd hyn, [a’] rhyvedd yw yn ein [*]llygait.

24Hwn [ywr] dydd y wnaeth yr Arglwydd: byddwn lawen a’ hyfryt ynthaw.

25Atolwc, Arglwydd, ymwared [*]yr owrhon: atolwc yr awrhon, Arglwydd, par lwyddo.

26Bendiget [vo yr hwn] a ddel yn Enw yr Arglwydd: [*]bendiethiesam chwi o duy yr Arglwydd.

27Ys [*]cadarn yw’r Arglwydd yr hwn a oleuawdd y ni: rhwymwch yr aberth a’ [‡]rhaffae wrth gonglae yr allor.

28Vy-Dew ytwyt, ac ith glodvoraf, [ys] vy-Dew: am hyny ith dderchafaf.

29Clodvorwch yr Arglwydd can ysda [*]ytyw: a’ ei drugaredd [a bery] yn dragywyth.

[*] 118:1 * ywef

[‡] 118:2 * ynawr, adolwyn,

[] 118:2 † ynteu

[*] 118:3 * Pan yw

[*] 118:5 * y cyni

[] 118:6 * im plait

[*] 118:7 * im plait

[‡] 118:7 † gelynion

[*] 118:8 ‡ymddiriet

[*] 118:12 * eithr, ond

[‡] 118:14 † nerth

[*] 118:15 * vawredd, orchafieth

[*] 118:16 * orchest, wrygiant

[*] 118:18 * Ebr. gan vy cospi

[‡] 118:18 ‡ ond

[*] 118:22 * garec

[*] 118:23 * golwc ni

[*] 118:25 * yn awr

[*] 118:26 * darogenym ddaoni ychwy

[*] 118:27 * Dew

[‡] 118:27 ‡ thanneu

[*] 118:29 * yw ef

Psalm .cxix.

119

Prydnawn vveddi.

ALEPH.

Beati imaculati

1GWyn ei byd y []divacul yn ei ffordd, [ac] y rodiant yn [*]Deddyf yr Arglwydd.

2Gwyn ei byd yr ei y gawant ei destolaethae, [ac] a i h’oll galon y [*]ceisiant ef.

3[*]Diogel na’s gwnant wy enwiredd, yr ei y rodiant yn ei ffryrdd ef.

4Ti orch’mynaist gadw dy ’orchymynion yn [*]ddyval.

5O am gyferio vy ffyrð, er mwyn cadw dy [*]gynneddfae.

6Yno nim gwradwyddit, [*]pan edrychwyf ar dy oll orchymyneu.

7Clodvoraf dydy a chalon vnion, [*]pan ddyscwyf varnae dy gyfiawnder.

8Dy gynneddfeu a gadwaf: na ad vi yn [*]dragywyth.

[] 119:1 * vnion, dyanvad, divai

[*] 119:1 ‡ Gyfraith

[*] 119:2 * ymgais

[*] 119:3 * Dilys

[*] 119:4 * ddilys, ddyogel

[*] 119:5 * gyfraithie

[*] 119:6 * tra

[*] 119:7 * gwedy

[*] 119:8 * rryhir, yn wastat,

BETH

In quo corrigit.

9A’Pha beth y [*]glaná dyn ienanc ei ffordd? gan hi chadw wrth dy ’air di.

10Am oll calon ith ceisiais: naad ymi [*]gyfeiliorni ywrth dy ’orchymyneu.

11Yn vy-calon y cuddiais dy [*]amaðrodd, val na phechwn [*]yn dy erbyn.

12Bendiget ytwyt, Arglwydd: dysc ymy dy gynneddfae.

13Am gwefulae y mynageis oll varneu dy eneu.

14Bu mor [*]hyfryd genyf ffordd dy destolaethae, a’r oll [‡]’olud.

15Yn dy orchymynion y [*]meuyriaf, ac y [*]edrychaf ar dy lwybrae.

16Yn dy gynneddfae yr ymddigrifaf, [ac] nyd [*]ebryvygaf dy ’air.

[*] 119:9 * cyweiria, cymmenna

[*] 119:10 * vynd ar ddydro

[*] 119:11 * addewit

[*] 119:11 * ith

[*] 119:14 * llawen, ddigrif

[‡] 119:14 ‡ gyvoeth

[*] 119:15 * gonsidraf

[*] 119:15 ‡ synniaf, ystyriaf, craffaf, daliaf, cadwaf

[*] 119:16 * angofaf

GIMEL

Retibue seruo tuo.

17Bydd dda wrth dy was, [val y byddwy vyw, a’ chatw dy ’air.

18Agor vy llygait, val y gwelwyf ryveddodae dy [*]Ddeddyf.

19[*]Alltud ytwyf ar y ddaiar: na chudd rhagof dy ’orchymynion.

20[*]Drylliawd vy [‡]calon gan ddychwant ith ’orchymynion bop amser.

21Destruwieist y beilchion: melltigedic yw’r ei a [*]gyfeiliornant ywrth dy orchymynion.

22Gwrthladd y wrthyf gywilydd a’ thremic: can ys dy destolaethae y gadweis.

23Tywysogion hefyd y eisteddesant, [ac] y ddywedsont im erbyn: ath was y vevyriei yn dy gynneddfae.

24Hefyt dy destolaethae, yw vy [‡]digrifwch, a’m cycorwyr.

[*] 119:18 * Gyfraith

[*] 119:19 * Allwlad, Dieithyr, Estran

[*] 119:20 * Malawdd

[‡] 119:20 ‡ eneit

[*] 119:21 * ant ar ddidro

[‡] 119:24 † hyfrydwch

DALETH

Adhæsit pauimento anima mea.

25GLynawdd vy eneit wrth y llwch: bywá vi [*]wrth dy ’air.

26Vy ffyrdd a vanegais [y-ty], a’ gwrandewest’ vi: dysc y my dy [*]gynneddfae.

27Par ymy ddeall ffordd dy orchymynion, a’ [‡]mevyriaf yn yn dy ryveddodae.

28Toddawdd vy eneit gan [*]dristit: cyvot vi y vyny yn ol dy ’air.

29Cymer y wrthyf ffordd y celwydd, a’ [*]chaniatá y-mi yn rradlawn dy Ddedðyf.

30Fordd wirioedd y [*]ddetholeis, [ath varnae y osodeis [gar vy-bron].

31Glynais wrth dy destolaethae, Arglwydd: na’m gwradwydda.

32Fyrdd dy ’orchmyneu y redaf, pan ehengych vy-calon.

[*] 119:25 * yn ol

[*] 119:26 * gyfraithieu

[‡] 119:27 † hcymwyllaf oth

[*] 119:28 * ovit, dry-ymder

[*] 119:29 * ac oth gyfraith trugarha wrthyf

[*] 119:30 * ddewisais

HE.

Legem pone.

Boreu weddi.

33DYsc ymy Arglwydd ffordd dy [*]gynneddfeu, a’mi ei catwaf yd y dyweð.

34Par i mi ðeall, a’ chatwaf dy Ddeddyf: ac hei catwaf a’m oll calon.

35Par y-mi gerddet yn llwybr dy ’or chmyneu: can ys [*]ynthaw y mae vy ’wyllyseis.

36[*]Inclina vy-calon [‡]ar dy destolaethae, ac nyd ar [*]gupyðdot.

37Tro heibio vy [*]llygait rac [‡]gwelet gwagedd, [ac] yn dy ffordd [*]bywocá vi.

38Cadarna dy [*]air ith was, o bleit yddo dy ofni,

39Dwc ymaith vy-[*]gwarth yr hwn y ofneis: can ys da dy vairnion.

40Wele, vy chwant ys ydd ith ’orchmynion: bywoca vi [*]ith gyfiawnder.

[*] 119:33 * ynaw

[*] 119:35

[*] 119:36 * Gestwng

[‡] 119:36 ‡ at

[*] 119:36 * drachwant

[*] 119:37 ‡ golwc

[‡] 119:37 * edrych ar

[*] 119:37 ‡ bywha

[*] 119:38 * addewit

[*] 119:39 * lliwiant, dannot

[*] 119:40 * yn dy

VAV

Et veniat super me.

41A’ Dauet [*]ymy dy drugarawgrwydd, Arglwydd, [a’th] iechyt yn ol dy [‡]’air.

42Yno ydd atebaf im cablwyr: can ys ymddiriedaf yn dy ’air.

43Ac na ddwc ’air y gwirionedd yn [*]llwyr o’m geneu: canys [‡]wrth dy vairn [*]y dysgwiliaf.

44Yno y catwaf dy [*]Ddeddyf yn oystat, byth ac yn tragyvyth.

45A’ rhodiaf mewn [*]ehengder: can ys dy orchymynion y geisiaf.

46[*]Cympwyllaf hefyd oth testolaethae rhac bron Brenhinedd, ac nim cywilyddir.

47Am [*]digrifwch vydd yn dy ’orchymynae, yr ei y gereis.

48Am dwylaw y dderchafaf ar dy ’orchymymynneu, yr ei y gereis, a’ mevyriaf yn dy gynneddfeu.

[*] 119:41 * ataf

[‡] 119:41 * addewit bromiss

[*] 119:43 * ollawl

[‡] 119:43 ‡ am

[*] 119:43 * varneu

[*] 119:44 * Gyfraith

[*] 119:45 * rryddit

[*] 119:46 * Adroddaf, soniaf

[*] 119:47 * hyfrydwch

ZAIN.

Memor esto Verbi tui.

49[]COfia dy ’air [y wnaed] ith was, yn yr hwn y pereist ymy amddyrieit.

50Hyn yw vy-[*]confort yn vy-[‡]cystudd: can ys dy [*]’air am bywocawdd.

51Y beilchion am gwatworesont [*]yn ddirvawr: [er hyny] ny threiglais y wrth dy Ddeddyf.

52Cofiais dy vairn [*]o’r cynvyt, Arglwydd, ac im [‡]diddanwyt.

53[*]Ofn a ddaeth arnaf obleit yr andewiolion, yr ei sy yn [‡]gady dy Ddeddyf.

54Vy-canyat oedd dy [*]gynneddfeu yn-tuy vy-pererindawt.

55Cofiais dy Enw, Arglwydd, yn y nos, a’ chedwais dy Ddeddyf.

56Hyn y [*]dderyw y mi [‡]can ys cedweis dy ’orchymynion.

[] 119:49 * Meddwl am dy addewit

[*] 119:50 * diddanwch, cysir

[‡] 119:50 ‡ trwbl, blinder

[*] 119:50 * bromiss

[*] 119:51 ‡ eb wedd

[*] 119:52 * hen

[‡] 119:52 * cyssyrwyt

[*] 119:53 * Ergryd

[‡] 119:53 † gwrthot

[*] 119:54 ‡ gyfraithieu

[*] 119:56 * Meddyliais am

[‡] 119:56 * vu, a gefaisi

CHETH.

Portio mea.

57ARglwyð yr hwn wyt vy rran, meðyliais gadw dy ’airieu.

58Gweddiais [‡]rac dy vron [*]im oll galon: trugará wrthyf yn ol dy [*]’air.

59Yyltyriais vy ffyrdd, a’ throeisym vy-traet ith testolaethae.

60[*]Brysiais ac nid [‡]oedais gadw dy o’rchmynion.

61[*]Catervâe yr andewolion a’m yspeiliesont: eithyr nid [‡]ebryvygeis dy Ddeddyf.

62Haner nos y cyfodaf ith glodvory, o bleit dy gyfiawn=veirn.

63[‡]Cydymddeith wyf i bawp ath ofnant, ac y gatwant dy ’orchymynion.

64Oth trugaredd, Arglwydd, cyflawn yw y ddaiar: dysc ymy dy gynnyddfeu.

[‡] 119:58 ‡ yn dwydd

[*] 119:58 * om, am

[*] 119:58 * addewit, bromiss

[*] 119:60 * ffrystais

[‡] 119:60 ‡ ohiriais

[*] 119:61 * Tyrveydd

[‡] 119:61 ‡ ellyngeis dros gof

[‡] 119:63 ‡ Cyvaill

TETH.

Bonitatem fecisi.

65ARglwyð ys da vuost’ wrth dy was, yn ol dy air.

66Dysc ymy iawn ddeall a’ gwybyddieth: can ys dy orchymynion y gredais.

67Cyn [*]vy-cystuddio, [‡]y cyveiliornais: ac yr awrhon y cadwaf dy ’air.

68Ys da wyt a’ [*]daonus: dysc ymy dy gynneddfeu.

69Dychymygawdd y beilchion gelwydd arnaf: minau a gatwaf dy ’orchymynae a’m oll calon.

70Cy vraset a’r blonec yw ei calon: minau yn dy Ddeðyf ys ydd am [*]digrifwch.

71Ys da i mi, vot vy-cystuddio, er mwyn dyscy dy gynnyddfeu.

72Gwell y mi Ddeddyf dy enae na, [‡]miloedd o aur ac ariant.

[*] 119:67

[‡] 119:67 * yr aethym ar ddydro

[*] 119:68 * mwyn, grasus

[*] 119:70 * hyfrydwch

[‡] 119:72 ‡ vlino

IOD.

Manus tuæ fecerunt me.

Prydnavvn vveddi.

73DY ddwylaw am gwnaethant ac am ffurfiasant: [gan hyny] moes i mi deall, y [gahel] dyscy dy ’orchymyniō

74Yno yr ei ath ofnāt, wrth vy-gwelet a lawenánt, can ys [‡]yn dy air y imddiriedeis.

75Mi wn, Arglwydd, mae cyfiawn [yw] dy varnae, ac yti yn gyfiawn vy-[‡]cystudio.

76Bit atolwg dy drugaredd im confforto yn ol dy air ith was[anaethwr.]

77Deuet dy dosturiol-drugareddae attaf, val y bwy vyw: can ys dy Ddeddyf yw [*]vy-digrifwch.

78Cywylyddier y beilchion: can ys gwnaethant yn andewiol [ac] yn auoc a mi: minau a vevyriaf yn dy [*]’orch.mynneu.

79Ymchwelant attaf y sawl ath ofnant, a’r ei y adwaenant dy destolaethae.

80[*]Bid vy-calon yn berffeith yn dy gynneddfeu rac vy-cywilyddio.

[‡] 119:74 * ith

[‡] 119:75 ‡ blino

[*] 119:77 * llewenydd

[*] 119:78 * gymmyneddew

[*] 119:80 * Caffer

CAPH.

Desecit anima mea.

81D[*]Efficiawdd vy eneit am dy iechyt: [er hyny] wrth dy ’air y dysgwiliaf.

82[*]Deffigiawd vy llygait am dy [‡]air, gan ddywedyt, Pa bryd im diddeny?

83Can ys [*]ydd wyf val [‡]potel mewn mwc, [etwa] nid angofais dy gynneddfeu.

84Pa [*]niuer yw dyddiae dy was? pa bryd y [‡]gwnai varn [*]yn erbyn yr ei am erlidiant.

85Cloddiawdd y beilchion [*]byllae y-mi, yr hyn nid [*]yw wrth dy Ddeddyf.

86Dy oll ’orchymynion [ynt [*]wirionedd] yn ffals im erlidiant: cymporth vi.

87Braidd na ddivasont vi ar y ddaiar: a’ mi nyd ymedeis ath ’orchymynion.

88Yn ol dy drugaredd bywocá vi: [*]a’ chatwaf testolaeth dy enae.

[*] 119:81 * Llefmeiriawdd, Feintoedd, dihoenodd nychawdd

[*] 119:82 * Pallodd

[‡] 119:82 † addewit

[*] 119:83 * aethym

[‡] 119:83 † poten

[*] 119:84 * veint, gymeint, sawl

[‡] 119:84 † rhoi

[*] 119:84 * ar

[*] 119:85 † byteoedd ffossydd

[*] 119:85

[*] 119:86 * gywir

[*] 119:88 * yno y. &c.

LAMED.

In æternum Domine.

89DY ’air, Arglwydd, y bery byth yn y nefoedd.

90Dy wirionedd [ys ydd] o genedlaeth y genedlaeth: [*]seiliaist y ddaiar, a’ hi a [‡]saif.

91Y maent wy yn paráu [ys [*]yd] y dydd hwn wrth dy [‡]’ordinadeu: can ys [*]oll ynt dy waision.

92Pe na bysei dy Ddeddyf [*]ddigrifwch ymy, yno im collesit vi yn vy [‡]cystudd.

93Byth nid ancofiaf dy ’orchymynion: can ys []ac wyntwy im bywéist.

94[*]Iti, ydd wyf, catw vi: canys dy orchymynion a gaisiais.

95Yr andewolion am dysgwilient er vy-diva: ceisiaf-ddeall dy destolaethae.

96Gwelais dervyn bop [*]perffeithrwydd: [eithr] dy ’orchymyn ys y tra [*]eheng.

[*] 119:90 * darpereist

[‡] 119:90 † erys

[*] 119:91 * heddyw

[‡] 119:91 † varne

[*] 119:91 * pop peth ath wasanaetha

[*] 119:92 * hyfryd

[‡] 119:92 † blinder

[] 119:93 * ganthwynt

[*] 119:94 * Lan di ytwyf

[*] 119:96 * gorpheniat

[*] 119:96 † llytan

MEM.

Quomodo dilexi.

97[]PA garu ydd wyfar dy Ddeddyf? pop dydd ydd wyf yn ei mevyrio.

98[*]Wrth dy orchymyniou im gwnaethost yn ðoethach na’m gelynion: can ys byth [ydd ynt] y gyd a mi.

99Vchlaw vy-dyscyawdwyr y dyellais: can ys dy destolaethae [ynt] vy mevyrdawt.

100Dyellais yn vwy na’r [*]henuriait, can ys dy orchymynion a gedwais.

101[‡]Goherddeis vy-traed rac pop ffordd ddrwc, er mwyn cadw dy ’air.

102O ywrth dy [*]vairn nyd enciliais: can ys ti am dysceist

103Mor velus yw dy ’eiriae im [*]gorchvan: [ys] mwy na’r mel im []genae.

104Can dy ’orchymynion y dauthym y ddyall: am hyny y caséis pop llwybr [*]’auawc.

[] 119:97 * Mor

[*] 119:98 * Gan

[*] 119:100 * henion, hynaif

[‡] 119:101 † Meliais

[*] 119:102 * varneu

[*] 119:103 * geneu

[] 119:103 † mwnwgyl

[*] 119:104 * ffalsedd

NVN.

Lucerna pedibus meis.

Boreu vveddi.

105L[*]Ucern yw dy ’air im traed, a’ [‡]llewych im llwybr.

106Tyngais a’ chwpláf, ar gadw dy iawn-veirn.

107Im [*]cystuddiwyt yn ddirvawr: Arglwydd, bywia vi yn ol dy ’air.

108[*]Atolwc Arglwydd, bid gymradwy genyt [‡]rydd-offrymeu vy-geneu, a’dysc ymi dy vairn.

109Vy eneit ys ydd yn vy llaw yu oystat: er hyny nid angof genyf dy Ddeddyf.

110Gosodawdd yr andewolion []vagl ymy: ac nid enciliais ywrth dy orchymynnae.

111Etiveddais dy destolaethae yn tragyvyth: can ys llawenydd vy-calon ytynt.

112Pwysais vy-calon y gyflawny dy gynneddfeu bop amser, [ys] yd y dywedd.

[*] 119:105 † canwyll, tanllestr

[‡] 119:105 † golenni

[*] 119:107 * trwblir

[*] 119:108 * Adolwyn

[‡] 119:108 † roddgar, hael, rwydd

[] 119:110 * hoynyn

SAMECH.

Iniquos odio habui.

113MEddyliae-gweigion y gafeis: eithr dy Ddeddyf a garaf.

114Vy [‡]dirgelva-wyt a’m tarian. [ac] yn dy ’air y ymddiriedaf.

115Tynwch y wrthyf chwi [*]andewolion: can ys catwaf ’orchymynion vy-Dew.

116[*]Cynnal vi yn ol dy [‡]air, a’ byw vyddaf, ac na phar ym wradwydd o’m gobaith.

117Attega vi, ac [*]iach vyddaf, ac [‡]ymddigrifáf yn dy gynneddfeu yn wastat.

118[*]Sathreist yr oll rei ymdawant y wrth dy gynneddfeu: can ys over yw ei [‡]dichell.

119Peraist ymaith oll andewolion y ddaiar val [*]ampuredd [metel]: am hyny y cereis dy destolaethae.

120[*]Ergrynawdd vy-cnawt rrac dy [‡]arswyt, a’ chan dy vairn yr ofnais.

[‡] 119:114 * llechva, noddva

[*] 119:115 * ddrygddynion

[*] 119:116 * Cadarnha

[‡] 119:116 ‡ addewit

[*] 119:117 * chatwedic

[‡] 119:117 ‡ byddaf hyfryd

[*] 119:118 * Messengeist, Goaserneist

[‡] 119:118 ‡ hoccet, twyll

[*] 119:119 ‡ sindr

[*] 119:120

[‡] 119:120 ‡ arynaic, ofn

AIN.

Feci iudicum

121GWneythym varn a’ chyfiawnder: na ad vi im gorthrymwyr.

122Par ith was roi ei vryd ar ddaoni, [ac] na’d ir beilchion vy-gorthrymu.

123[*]Deffygiawð vy llygait [yn edrych] am dy iechyt, ac am dy [‡]ymadrodd cyfiawn.

124Gwna ath was yn ol dy drugaredd, a’dysc i mi dy gynneddfae.

125Gwas y ti ytwyf: can hyny [*]gwna i mi ddeall, mal y gwypwyf dy destolaethae.

126[*]Amser yw ir Arglwydd waithiaw: [can ys] destruwesont dy Ddeddyf.

127Am hyny y caraf dy ’orchymynion [*]vchlaw aur, ac uchlaw aur coeth.

128Can hynny ys vnion y barnais dy oll ’orchmynion: a’ phop [*]llwybr [‡]gauawc a gaseais.

[*] 119:123 * Torawdd Custuddio

[‡] 119:123 ‡ promiss, addewit

[*] 119:125 * moes

[*] 119:126 * Madwys

[*] 119:127 * y tuhwnt, yn vwy nar

[*] 119:128 * coeglwybyr

[‡] 119:128 ‡ ffals

Mirabilia.

PE.

129YS rhyvedd [yw] dy destolaethae: am hyny y caidw vy enait wyntwy.

130[*]Agoriat dy ’air a rydd olauni, [ac] a bar ddeall irr ei [‡]andisemyl.

131Agoreis vy-genae ac [*]anhetlais, can ys dy ’orchmynion a garais.

132Edrych arnaf a’ thrugará wrthyf, yn ol dy ddevot ir ei y garant dy Enw.

133[*]Forddia di vy llwybreu yn dy ’air, ac na bo y ddim enwiredd arglwyddiaw arnaf.

134[*]Achup vi rac [‡]trawsedd dynion, a’ chatwaf dy orchymyneu.

135Llewycha d’wynep ar dy was, a’ dysc ymy dy [*]gynneddfeu.

136Avonydd [‡]dufredd a red om llygaid, can na chatwant dy ’orchymynion.

[*] 119:130 * Drws,

[‡] 119:130 ‡ reigwiriō, semblon

[*] 119:131 * dyheais, gan anathlach

[*] 119:133 * Paratoa vy olion,

[*] 119:134 * Gwared, dianc

[‡] 119:134 ‡ gorthrymder

[*] 119:135 * statuteu

[‡] 119:136 ‡ dwfr

Iustus es Domine.

TSADDI.

137KYfiawn ytwyt Arglwydd, ac vnion yw dy varn.

138Ath testiolaethoe y gorchymyneist gifiawnder, a’ gwirionedd yn [*]benddivaddeu.

139Vyg [‡]gwynvyd am divaodd, can im gelynion ancofi dy’ air.

140[*]Provwyt dy’ air yn buraf dim, ath was y car ef.

141Bychan ytwyf a’ thremigus: er hyny nyd ancofiaf dy ’orchymynion.

142Dy gyfiawnder [sy] gyfiawnder tragywyddawl, ath Ddeddyf gwirionedd [yw].

143[*]Ing a gwascva a ðaeth arnaf: [eithr yn dy orchmynion [y mae] vy-[]digrifwch.

144Iawnder dy testiolaethae [sy] tragyvythawl: dod y my ddeall, a’ byw vyddaf.

[*] 119:138 * enwedic

[‡] 119:139 ‡ zel

[*] 119:140 * Carthwyt

[*] 119:143 * Trwbl a govit am cawsant

[] 119:143 ‡ awydd,

KOPH.

Clamaui.

Prydnawn weddi.

145LLevais am oll galon: clyw vi, Arglwyð, [ath] gynneðfeu a gatwaf

146Arnat y gelwais: ymwared vi, a’ chatwaf dy destliolaethae.

147[*]Achupeis y cynddyð, a’ llefais: can ys [*]am dy ’air y dysgwiliwn.

148Vy llygait y achubent [*]wiliae [’r nos] [‡]er mevyrio yn dy ’air.

149Clyw vy llef yn ol dy drugararwgwydd: Arglwydd yn ol dy [*]ddevot bywa vi.

150[*]Dynessay y mae yr ei ’s ydd yn canlyn [‡]drwc, [ac] ywrth dy Deddyf yr ymbellânt.

151Cyfagos wyt Arglwydd: can ys dy oll’ orchymynion [’sy] gywir.

152[*]Es talm y gwyddwn wrth dy destolaethae, vot yty y seiliaw wynt yn tragyvyth.

[*] 119:147 * Racvlaenais

[*] 119:147 * wrth, ar

[*] 119:148 * gadwriaethen

[‡] 119:148 * y ve. &c.

[*] 119:149 * Ebr. varn

[*] 119:150 * Nesau

[‡] 119:150 ‡ malis

[*] 119:152 * Gynt

RESCH.

Vide humilitatem meam.

153EDrych ar vy-[*]cystudd, a’ dianc vi: can nad angofeis dy Ddeddyf.

154[*]Dadle vy-dadl, a’ gwared vi: bywia vi [‡]yn ol dy ’air.

155[*]Ys pell iechyt ywrth yr andewolion, can na cheisiesont dy gynneddfeu.

156Ys mawr dy dosturiaethe. Arglwydd: bywia vi-[‡]wrth dy [*]vairn.

157Llawer [’s ydd] im erlid ac im gorthrymu, [ac] ywrth dy testoliaeth nyd enciliaf.

158Gwelwn y troseddwyr a ’govit oedd genyf, can na chatwent dy ’air.

159[*]Gwyl, Arglwydd, modd y cereis dy ’orchymynion: bywia vi yn ol dy drugarawgrwydd.

160[O’r] pen cyntaf y mae dy air yn [‡]wirionedd, ac oll varnae dy gyfiawnder [y baránt] yn tragyvyth.

[*] 119:153 * blinder,

[*] 119:154 * Cyweiria vy hawl

[‡] 119:154 ‡ herwydd, wrth

[*] 119:155 * Pell yw

[‡] 119:156 † val yr wyt genefin

[*] 119:156 * varne, vrodieu

[*] 119:159 * Wele, Ystyria

[‡] 119:160 ‡ wir, gywir

SCHIN.

Principes persecuti.

161[]TYwysogion am erlydiesont yn ddiachos, eithr gan dy ’airieu yr ofnei vy-calon.

162Llawen yw vi [*]o bleit dy ’air, mal vn yn cahel [‡]yscyvaeth lawer.

163[*]Falsedd ys y gas a’ [‡]ffiaidd genyf, [eithr] dy Ddeddyf a garaf.

164Seithweith yn y dydd ith volaf, o erwydd dy iawn varneu.

165Mawr vydd [*]llwyddiant yr ei a garant dy Ddeddyf, ac nys daw [‡]eniwet yddynt.

166Ys gwiliais wrth dy iechyt, Arglwydd, ath ’orchymynion a wneuthym.

167Catwadd vy eneit dy destoliaethae: canys caraf wynt yn ddirvawr

168Cetweis dy ’orchymynion ath testoliaethae: can ys vy oll ffyrdd [ynt] [‡]yn dy olwc.

[] 119:161 * Pennaethieu

[*] 119:162 * wrth

[‡] 119:162 ‡ caffaeliat mawr

[*] 119:163 * Gau, Celwydd

[‡] 119:163 ‡ serth

[*] 119:165 * Ebr tangneddyf neu heddwch

[‡] 119:165 * trancwydd, rrwystr

[‡] 119:168 † ger dy vrō

TAV.

Appropinquet deprecatio.

169DEuet vy-cwyn [*]ger dy wynep, Arglwyð, [ac] yn ol dy ’air par y-my ddyall.

170Deuet vy [*]adolwyn rhac dy wynep, ac yn ol dy [‡]’air gwared vi.

171Vy-gwefuse a [*]gympwyll voliant, pan ddyscych ymy, dy gynnedfeu.

172Vy-tavod a’ draetha oth ’air: can ys dy oll ’orchymynion [sy] gyfiawn.

173Boet dy law am cymportho: can ys dy ’orchymynion y ddywyseis.

174Bu arnaf hiraeth am dy iechyt, Arglwydd, ath Ddeddyf yw vy hyfrydwch.

175Bid vyw vy eneit, ac ef ath vawl, ath vairn am cymporthant.

176[*]Cyfeiliorneis val dauat a gollit: cais dy was, o bleit dy orchmynion [‡]nyd []ebryvygeis.

[*] 119:169 * rac dy vron, ith wydd

[*] 119:170 * gweddi

[‡] 119:170 ‡ bromiss, addewit

[*] 119:171 * adrodd

[*] 119:176 * Aethym ar ddidro, ar grwydr

[‡] 119:176 ‡ ellyngeis dros gof, ancofias

[] 119:176 * amgof genyf

Psalm .cxx.

Ad Dominum cum tribularer.

¶ Caniat y graddeu.

120

Boreu vveddi.

1AR yr Arglwydd yn vy [*]ing y galwais, ac ef am gwrandaodd.

2Arglwydd gwared vy eneit rac gwesusae celwyddawc, [a’] rrac tavot [‡]dichellgar.

3Pa [beth] a [*]ddwc dy davot dichellgar yty? neu pa les a wna yty?

4Tebic yw y saetheu [blaenllymion gwr cadarn, a’ megis [*]marwor y meryw.

5Gwae vi vy-bot yn [‡]trigo ym [*]-Mésech: a’phreswiliaw ym-pepyll [*]Kedár.

6Ryhir y trigawdd vy eneit gyd a hwn oedd [*]yn casau tangneddyf.

7[Gwr] tangneddyf yw vi, a phan gympwyllwyf [am danaw] [*]mae hwythe [a’i bryd] ar ryvel.

[*] 120:1 * cynngder, trwbl

[‡] 120:2 ‡ twyllidrus

[*] 120:3 ‡ ddyry

[*] 120:4 * rresot

[‡] 120:5 † aros

[*] 120:5 * Hecruria

[*] 120:5

[*] 120:6 * gas gantho heddwch

[*] 120:7 * hwdiwch hwythe i rryvel.

Psalm .cxxj.

Leuaui occulos.

¶ Caan graddae.

121

1DErchafaf vy [*]llygait er mynyddeu, o’r lle y daw vy cymporth.

2Vy-cymporth [y ddaw] y gan yr Arglwydd, yr hwn y wnaeth nef a’ daiar.

3Ny ad ef ith troet lithro: [can] ny huna dy geidwat.

4Wele, yr hwn a geidw Israel, ny chwsc ddim ac ny hepia.

5Yr Arglwydd [yw] dy geidwat: yr Arglwydd yw dy [*]wascawt ar dy ddeheulaw.

6Nyth tery yr haul y dydd, na’r lleuat [liw] nos.

7Yr Arglwydd ath ceidw rac pop drwc: [*]ef a geidw dy eneit.

8Yr Arglwydd a geidw dy vynediat, ath ddyvodiat o’r awr-hon yd tragyvyth.

[*] 121:1 * golwc

[*] 121:5 * amddefen

[*] 121:7 * efe

Psalm .cxxij.

Letatus sum.

¶ Caniar graddae, neu Psalm Dauid.

122

1YS llawen oedwn pan ddywedynt wrthyf, Ni awn y duy yr Arglwydd.

2Ein traet a saif yn dy byrth, Caerusalem.

3Caerusalem y adailadwyt mal dinas, yr hon y gyssylltir ynghyt ynthei yhun.

4[*]Can ys yno yr [*]escen y llwythae, [sef] llwythae yr Arglwydd [yn ol] testiolaeth y Israel, y glodvory Enw yr Arglwydd.

5Can ys yno gesodwyt [*]eisteddfae i varn, [’sef] eisteddfae tuy Dauidd.

6[*]Erchwch dangneddyf Gaerusalem: llwyddet yr ei yr ath carant.

7Bid tangneddyf o vewn dy [*]gaerae, a’ llwyddiant yn dy lysoedd.

8Er mwyn vy-broder a’m cymydogion, y damunaf yty’r owrhon lwyddiant.

9O bleit Tuy yr Arglwyd ein Dew, y [*]paraf [‡]ddaoni y-ti.

[*] 122:4 * Lle y dring y vyny

[*] 122:4

[*] 122:5 * cadeirie

[*] 122:6 * Gweddiwch dros heddwch

[*] 122:7 † vagwyr

[*] 122:9 * caisiaf

[‡] 122:9 † les, vudd

Psalm .cxxiij.

Ad te leuaui.

¶ Caniat graddae.

123

1ARrnat y [‡]derchaf vy-[*]llygait, yr hwn y drigy yn y nefoedd.

2Wele, mal [ydd edrych] llygait gweision ar ddwylaw ei arglwyddi, [ac] mal llygait llawvorwyn ar law hei arglwyddes: velly [ydysgwyl] ein llygait ar yr Arglwydd ein Dew yd yny drugarao wrthym.

3Trugará wrthym Arglwydd, trugará wrthym: canys dyoddefesam ’ormodd tremic.

4Ein eneit y ry gyflawnwyt o watworgerdd yr [‡]ei goludawc, [ac] o dremic y beilchion.

[‡] 123:1 † codaf

[*] 123:1 * golwc

[‡] 123:4 * cyvoethogion

Psalm .cxxiiij.

Nisi quia Dominus.

¶ Caniat y graddae neu Psalm Dauid.

124

1PE na bysei yr Arglwyð ar ein pleit, ygall Israel ddywedyt yr owrhon.

2[*]Pe na besei yr Arglwydd ar ein pleit, pan gyvotei dynion in erbyn,

3Yno in llyncesynt yn vyw, pan lidiawdd in erbyn.

4Yno in boddesei y dyfredd, [ar] [*]ffrwd aethesei dros ein eneit.

5Yno yr aethesei y balch ddwfr dros ein eneit.

6Bendigedic [vo] yr Arglwydd, yr hwn ny ’n rhoddes yn [*]yscyfaeth [‡]y’w dannedd.

7Ein eneit a ddiangawdd, val aderyn o [*]vagl yr adarwyr: y magl y ddrylliwyt, a ninae y [‡]waredwyt.

8Ein porth ys ydd yn Enw yr Arglwydd, yr hwn y wnaeth nef a’ daiar.

[*] 124:2 * Ont

[*] 124:4 * caroc, nāt

[*] 124:6 * bray

[‡] 124:6 ‡ ydðy daint

[*] 124:7 * hoynyn

[‡] 124:7 ‡ ddiengesā

Psalm .cxxv.

Qui confidunt.

¶ Caniat graddae.

125

1YR ei ymddiriedant yn yr Arglwyð, [vyddant] mal mynyth Tsijon, [yr hwn] nyd []ys mutir, [anid] bot yn safadwy byth.

2[Mal y mae] y mynyddeu yn-cylch Caerusalem velly [y mae] yr Arglwydd o amgylch ei bopul o’r pryd hyn yd yn tragyvyth.

3Can na ’orphwys gwialen yr andewiol ar [*]coelbren yr ei cyfiawn, rac bot ir ei cyfion estyn ei llaw ar enwiredd.

4Gwna yn dda, Arglwydd, ir ei da ac vnion o galon.

5A’r ei y ymcwhelant yw [ffyrdd] enwir, wyntwy a [*]dywys yr Arglwydd y gyd a’r gweithredwyr enwiredd: [a bydd] tangnedyf ar Israel.

[] 125:1 * yscogir, ymotir

[*] 125:3 * etiueðieth

[*] 125:5 * arwent

Psalm .cxxvj.

In conuertendo.

¶ Cân graddae neu Psalm Dauid.

126

Prydnawn vveddi.

1PAn [*]ymchwelawdd yr Arglwydd gaethiwet Tsijon, ydd oeddem mal rei yn breuddwydio.

2Yno y llanwyt ein genae o [‡]chwerthin, a’ein tavawt a gorvoledd.

3Yno y dywedynt ymplith y cenedloedd,

4Ys [*]mawr y wnaeth yr Arglwydd [‡]dros twynt.

5Ys [*]mawr y wnaeth yr Arglwydd [‡]drosam, [am hyny] ydd ym yn llawen.

6[*]Dychwyl Arglwydd ein caethiwet, mal yr avonydd yn y Deau.

7Yr ei yn-daigrae y heuant, mewn llawenydd y metant.

8Aethant gan wylo a, dwyn had gwerthvawr: [anid] hwy ddauant a llawenydd, ac a ddugan ei h’escupeu.

[*] 126:1

[‡] 126:2 † lawenydd

[*] 126:4 * bethe mawrion

[‡] 126:4 ‡ erdynt

[*] 126:5 * mwyhoð, mawrygoð

[‡] 126:5 ‡ erom

[*] 126:6 * Dwc drachefn

Psalm .cxxvij.

Nisi Dominus.

¶ Cân graddae, neu Psalm Salomòn.

127

1A[*]S yr Arglwydd nid adaeilat y tuy, over y [‡]llavuria ei adeilatwyr: [*]a’s yr Arglwydd ny chaiddw y dinas, ys []over y gwilia y ceidwat.

2Ys over y-chwy gody [*]ar cynddydd, a’ gorwedd yn hwyr, a’bwyta bara [‡]gofid: can ys diogel y rrydd ef [*]orphwys yw garedigion.

3Wele, plant yw y []etiveddiaeth yr Arglwydd, a’ ffrwyth y [*]bru y wobr ef.

4Mal y saethae yn llaw [*]gwr-cryf: velly plant ieuntit.

5Gwyn ei vyd y gwr, sydd a’ei [*]gawell yn llawn o hanwynt: canys gwradwyddir hwy, pan ymddiddant a’[ei] gelynion yn y porth.

[*] 127:1 * Diethr ir

[‡] 127:1 * gwaithia, travaela

[*] 127:1 * Anyd

[] 127:1 † gwac

[*] 127:2 * y boreu

[‡] 127:2 ‡ gofal, trymder

[*] 127:2 * hun

[] 127:3 * rhodd

[*] 127:3 * groth, bol, bola, bol,

[*] 127:4

[*] 127:5 * gwiver

Psalm .cxxviij

Beati omnes.

¶ Caniat graddae.

128

1GWyn ei vyd pop vn y ofna yr Arglwydd, ac y rodia yn ei ffyrdd.

2Pan vwyteych lavur dy ddwylaw, ys gwyn dy vyd, ac ys [*]da vydd yty.

3Dy wreic [vyddd] val gwnwydden ffrwythlawn rhyd ystlysae dy duy, ath plant mal planigion olewydd oy amgylch dy [*]vord.

4[*]Ll’yma, dilys val y bendithir y [‡]gwr y ofna yr Arglwydd.

5Yr Arglwydd o Tsijon ath vendithia, a’ chai welet [*]ddaoni [i] Gaerusalem oll ddyddiae dy vywyt.

6Sef y gwely blant dy blant, [a’] thangneddyf, ar Israel.

[*] 128:2 * dedwydd vyddy

[*] 128:3 * vwrdd

[*] 128:4 * Wele

[‡] 128:4 † dyn

[*] 128:5 * lwyddiant

Psalm .cxxix.

Sepe expugnauerunt.

¶ Caniat gradae.

129

1[]LLawer gwaith im cystuddient om ieuntit, y gall yr owrhon Israel ddywedyt.

2[Ys] llawer gwaith im cystuddiesont om ieunctit: ac ny allasant-[*]vy-gorvot.

3Arddawdd yr [*]arddwyr ar vy-cefn, [a’] thynesont gwysae hirion.

4Eithr yr Arglwydd cyfiawn, a dorawdd raffeu yr andewolion.

5Gwradwyðir ac ymchwelir [*]tra chefn yr oll rei ’sy ðygasoc wrth Tsijón.

6Wy vyddant val [*]glaswellt pennae’r tai, yr hwn a wywa cyn ei [‡]dynnu.

7O’r [*]hwn ny lanw y pladwrwr ei law, na’r []lloffwr ei [*]gesail.

8Ar ny’s dywet yr ei ant heibio, Bendith yr Arglwydd [*]arnoch, [neu], Ich bendithiwn yn Enw yr Arglwydd.

[] 129:1 * Mynych im trwbliesont, blinesont

[*] 129:2 * vygorthrech, vy=gorchvygy

[*] 129:3 * aradwyr

[*] 129:5 * yw h’ol

[*] 129:6

[‡] 129:6 * ddyvot allan

[*] 129:7 * hanaw

[] 129:7 ‡ medelwr, gweirwr

[*] 129:7 * adain, arffet, vraich

[*] 129:8

Psalm .cxxx.

De profundis clamaui.

¶ Caniat graddeu.

130

1OR dwfn-leodd y llefais arnat, Arglwydd.

2Arglwydd clyw vy lleferydd: ystyriet dy glustieu wrth leferydd vy-gweddieu.

3A’s [*]creffy [di] Arglwydd, ar enwireddeu, o Arglwydd pwy a saif?

4Eithr cenyt [y mae) trugaredd, mal ith ofner.

5Ys gwiliais, am yr Arglwydd, ys gwyliawdd vy eneit, ac yn ei ’air yr ymddiriedais.

6Vy eneit ysy yn dysgwyl am yr Arglwydd yn vwy na’ [*]gwilwyr borae, yn gwiliaw am y borae.

7Ysgwilet Israel am yr Arglwydd: o bleit gyd ar Arglwydd [y mae] trugaredd, a’ [‡]chydac ef [y mae] [*]mawr brynedigaeth.

8Ac ef a bryn Israel o ei oll enwireddeu.

[*] 130:3 * cadwy

[*] 130:6 * boreuwilwyr

[‡] 130:7 ‡ chanthaw

[*] 130:7 * aml ymwared

Psalm .cxxxj

Domine non exaltatum.

¶ Kaniat graddae neu Psalm Dauid.

131

1ARglwydd nyd [‡]ymdderchavawdd vy-calon, ac nyd ymuchelodd vy llygait.

2Ac ny rodiais ym-pethae mawrion, na dirgeledic rragof.

3Canys mi a ymðugais mal vn wedy ei ddiðyfnu ywrth ei vam, ac a ymoystegais: ydd wyf om mewn mal vn a ddiddyfnit.

4[*]Ymddiriedet Israel [‡]yn yr Arglwydd o hyn allan yd yn tragyvyth.

[‡] 131:1 * ymvchelodd

[*] 131:4 * Dysgwiliet

[‡] 131:4 ‡ wrth

Psal .cxxxij.

Memento Domine Dauid.

¶ Caniat Graddae.

132

Boreu vveddi

1ARglwydd, coffa Ddauid [ef] a’ei oll vlinvyd.

2Yr hwn a dyngawdd wrth yr Arglwydd, [ac] addunawdd ir alluawc Ddew Iaco, [gan ddywedyt],

3Nyd af y mewn gwersyllt vy-tuy, ac nyd af i wely [na] [*]glwth.

4Na goddef im llygait huno, nac im amranneu hepian.

5Yd pan gaffwyf le ir Arglwydd, yn drigua i allluawc [Ddew] Iaco.

6[*]Wele, ys clywsam y wrthaw yn Ephráthah, [ac] [‡]ei cawsam ym meysydd y coet.

7Yd-awn y mewn y’w Bebyll ac [*]aðolwn rac bron [‡]lleithic ei draet.

8Cyvot, Arglwyð, [y ddyvot] ith ’orphwysfa, ti ac arch dy gadernit.

9Ymwiscet dy Offeirieit [*]o gyfiawnder, ac ymlawenáet dy Sainct.

10Er mwyu Dauid dy was, na wrthddot wynep dy [*]Enneiniawc.

11Tyngawdd yr Arglwydd wirionedd wrth Ddauid, ac [*]ny chilia y wrthaw, [gan ddywedyt, O ffrwyth dy [‡]vru y gosodaf, ar dy [*]eisteddfa.

12A’s ceidw dy veibion vy-dygymbot, a’m testioliaeth y ddyscaf yddwynt, ei meibion hefyd y eisteddant ar dy eisteddva yd yn tragyvyth.

13Can ys etholes yr Arglwyð Tsijón, ac a garawdd [*]drigio ynthei, [can ddywedyt],

14[*]Hon vydd vy-gorphwysfa yn tragyvyth: yma y trygaf can ys hoffeis yhi.

15Hei lluniaeth a lwyr vendithiaf, a’i thylodion y [*]ddiwallaf [‡]a bara.

16Ac a ’wiscaf hei Offeiriait ac iechyt, a’hei Sainct a ymlawenánt yn ddirvawr.

17Yno y gwnaf y gorn Dauid [*]vlaguraw: can ys darpareis [‡]lucern im [*]Enneiniawc.

18Ei ’elynyon y wiscaf a chywilydd, ac arnaw ef y blodeua ei [*]dalaith.

[*] 132:3 * gwal

[*] 132:6 * Nachaf

[‡] 132:6 ‡ hi

[*] 132:7 * chrymwn

[‡] 132:7 † ei droedvainc

[*] 132:9 * a chyf. &c.

[*] 132:10 * Iredic

[*] 132:11 * nyd a

[‡] 132:11 † gorph

[*] 132:11 * gadair, dron

[*] 132:13 * drigfa

[*] 132:14 * Hyn

[*] 132:15 * ddigonaf

[‡] 132:15 ‡ o vara

[*] 132:17 * vlodeuo

[‡] 132:17 ‡ lewych, oleu. &c.

[*] 132:17 * Iredic

[*] 132:18 * goron

Psalm .cxxxiij.

Ecce quam bonum.

¶ Caniat graddeu neu Psalm Dauid.

133

1WEle mor dda ac mor [*]brydverth yw, bod broder yn trigo ys ynghyt.

2[Tebic yw] ir [*]ireid gwerthvawr ar y pén, yn descen ar y varf, ys baraf Aharon, yr hwn y ddescennawdd ar emyleu ei [‡]wiscoedd.

3A’ megis gwlith cHermon yr hwn y ddescen ar vynyth tSijón.

4Can ys yno y [*]cymynnawdd yr Arglwydd y vendith [a’] bywyt yn dragywyth.

[*] 133:1 * eiddun, ddigrif, hyfryd

[*] 133:2 * enneint, wylment

[‡] 133:2 ‡ ddillat

[*] 133:4 * gorchymynawdd, gaddaodd

Psalm .cxxxiiij.

Ecce nunc benedicite.

Caniat graddae.

134

1WEle, [*]molwch yr Arglwydd, oll weision yr Arglwydd, yr ei ddych y nosieu yn sefyll yn-Tuy yr Arglwydd.

2Derchefwch eich dwylaw ar y Cyssecr, a [*]molwch yr Arglwydd.

3Yr Arglwydd y wnaeth nef a daiar, ath vendithio o tSijon.

[*] 134:1 * bendithiwch

[*] 134:2 * bendithiwch

Psalm .cxxxv.

Laudate nomen Domini.

¶ [*]Molwch yr Arglwydd.

135

1MOlwch Enw yr Arglwydd: molwch ef, weision yr Arglwydd.

2Yr ei y sefwch yn Tuy yr Arglwyð, [ac] yn neuaddae Tuy ein Dew.

3Molwch yr Arglwydd: can ys da ywr Arglwydd: can-molwch ei Enw: can ys [*]glwys ytyw.

4O bleit etholes yr [*]Arglwydd Iaco yddaw y un, ac Israel yn [‡]berchenogaeth yddaw.

5Can ys mi wn mae ys mawr yr Arglwydd, a’ [bot] ein Arglwydd, goruch yr oll ddewiae.

6Peth pynac y ewyllysawdd yr Arglwydd, hyny a wnaeth ef yn y nefoeð ac yn yddaiar, yn y mor, ac yn yr oll ddyfndereu.

7Efe gyfyt yr wybrae o [*]eithaw’r ddaiar, ac y wna y [*]mellt gyd ar glaw: ef e y ddwc y gwyntoedd allan o ei dresorae.

8E drawodd yr oll gynt’enit yr Aipht [*]o ddyn yd aniual.

9Anvonawdd ef arwyddion a rhyueddodae ith [*]perveð [wlad] yr Aipht, ar Pharaóh, ac ar ei oll weision.

10Trawodd ef genedloedd lawer, ac a laddawdd Vrenhin cedyrn:

11[Megis] Sichón Vrenhin yr Amorieit ac Og Vrenhin Bashán, ac oll [‡]Vrenhiniaethae Canáan.

12Ac a roes ei tir yn etiueddiaeth, [sef] yn etiueddiaeth y Israel y bopul ef.

13Dy Enw Arglwydd [y bery] yn dragyvyth: Arglwyð, dy goffaduriaeth [ys ydd] o genedlaeth y genedlaeth.

14Can ys yr Arglwydd a varn bopul, ac a ymvoddlona wrth ei weision.

15[*]Idolon y cenedloedd, ynt ariant ac aur, ’sef gwaith dwylaw dyn.

16Genae ’sy yddwynt, ac ny []lavarant: llygait ’sy yddwynt, ac ny welant.

17Clustiae ’sy yddwynt ac ny chlywant, ac nyd oes anhetl yn eu genae.

18Megis wytheu yw’r sawl ei gwnel hwy: [velly y mae] pawp a ymddirieto ynthwynt.

19[*]Bendithiwch yr Arglwydd, duy yr Israel: bendithiwch yr Arglwydd chwy chwi [‡]duy Aaron.

20Bendithiwch yr Arglwydd chwychwy [*]tuy Leui: yr ei y ofnwch yr Arglwydd, bendithiwch yr Arglwydd.

21Bendithier yr Arglwydd o Tsijón, yr hwn a dric yn Caerusalem. [‡]Molwch yr Arglwydd.

[*] 135:0 * Halelu-Iáh

[*] 135:3 * carueidd, gwedus

[*] 135:4 * Iáh

[‡] 135:4 ‡ brif dresawr

[*] 135:7 * dervyn, ddyben

[*] 135:7 ‡ lluchet

[*] 135:8 * y ddyn ac y anival

[*] 135:9 * cacel

[‡] 135:11 ‡ deyrnasoeð

[*] 135:15 * Delweu

[] 135:16 * ðywedāt, pharablant

[*] 135:19 * Molwch

[‡] 135:19 ‡ duylwyth

[*] 135:20 * duylu

[‡] 135:21 * Halelu-Iáh

Psalm .cxxxvj.

Confitemini Domino.

136

Prydnawn vveddi.

1CLodvorwch yr Arglwyð, can ys da [*]ytyw, can ys ei drugaredd [‡][’s ydd] yn tragyvyth.

2Clodvorwh Ddew y dewiae: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth.

3Clodvorwch Arglwydd yr arglwyddi: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth.

4Yr hwn yn vnic y wna ryveðodae mawrion: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

5Yr hwn [*]wrth [ei] [‡]ddeall y wnaeth y nefoedd: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

6Yr hwn y estennawdd y ddaiar ar y dyfredd: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth.

7Yr hwn y wnaeth [‡]leuereu mawrion: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

8Megis] yr haul y [*]lywiaw y dydd: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

9Y [*]lloer a’r syr y lywiaw y nos: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

10Yr hwn y drawodd yr Aipht a’r ei [*]cyn-en it [‡]yddynt (can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth)

11Ac y dduc Israel oi plith hwy, (can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth)

12A llaw gadarn ac a braich estennedic: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

13Yr hwn y [*]barthawdd y mor coch yn ddau barth: canys ei drugaredd [ys ydd] yn dragyvyth:

14Ac y wnaeth i Israel vyned trwy ei genol: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

15Ac a [*]escutiodd Pharaóh ef a ei lu yn y mor coch: canys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

16Yr hwn y [*]dywysawdd ei bopvl drwyr [‡]diffeithwch: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

17Yr hwn a drawodd Vrenhinoedd mawrion: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

18Ac a laddawdd Vrenhinedd [*]ardderchawc: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn dragyuyth:

19[Megis] Sichón Vrenhin yr Amoriait: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn dragyvyth:

20Ac Og Vrenhin Bashán: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn dragyvyth:

21Ac y roddess ei tir yn etiueddioeth: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

22[Sef] yn etiueddiaeth y Israel ei was: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

23Yr hwn an coffáodd yn ein [*]coddiant: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

24Ac an [*]achubawdd rac ein [‡]gorthrymwyr: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth:

25Yr hwn y rydd [*]ymborth i bop [‡]cnawt: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth.

26Clodvorwch Ddew y nefoedd: can ys ei drugaredd [ys ydd] yn tragyvyth.

[*] 136:1 * yw ef

[‡] 136:1 ‡ a bery

[*] 136:5 * gan, trwy

[‡] 136:5 ‡ ðoethinep

[‡] 136:7 ‡ oleunion, oleuadae

[*] 136:8 * lywodraeethy

[*] 136:9 * lleuad ar ser

[*] 136:10 * cyntaf y anet

[‡] 136:10 ‡ hwy

[*] 136:13 * ranawdd yn dwy ran

[*] 136:15 * drangwyddawdd, davlodd y lawr

[*] 136:16 * dduc, arwenoedd

[‡] 136:16 ‡ anialwch

[*] 136:18 * cedyrn

[*] 136:23 * cystudd, blinvyd, trwbl, trallot, gorthrymder

[*] 136:24 * diangawð

[‡] 136:24 ‡ gorthrethwyr, gelynion

[*] 136:25 * vara

[‡] 136:25 ‡ creatur

Psalm .cxxxvij.

Super flumina.

137

1WRth avonedd [*]Babèl yr eisteddesam, ac yno yr wylesam, pan veddyliem am tSijòn.

2Ar yr helic yn hei chenol y crogem ein telyneu.

3Yno yr ei an ducsei yn [*]gaith, y ovynent y ni gany cerdd, gwedy yni grogy [ein telyne] gan ddywedyt, Cenwch y ni [vn] o ganueu tSijón.

4Py wedd [eb y ni] y canwn, [*]ganiat yr Arglwydd yn-tir [‡]estran?

5As ith angofiaf, Caerusalem, angofiet vy-deheu law [‡]ganu.

6Any chofiaf am danat, glyned vy-tavot wrth daflot vy-genae: any chodaf Gaerusalem yn benaf llewenydd ymy.

7Coffa Arglwydd blant Edóm, yn-dydd Caerusalem, yr ei y ddywedynt, [*]Dynoethwch, [hi] dynoethwc-hi yd hei [‡]sailvan.

8A verch Babél, anrheithiedic, gwynvydedic [vydd] yr hwn a dalo ’r pwyth yty, mal y [*]teleist y nyny.

9Gwyn ei vyd ’r hwn a gymero dy [*]rei bychein ac ei [‡]baidd wrth y main.

[*] 137:1 * Babilon

[*] 137:3 * gaethion

[*] 137:4 ‡ gaan, ganu

[‡] 137:4 * allwlat, dieithr

[‡] 137:5 ‡ warae

[*] 137:7 * I lawr a hi. &c.

[‡] 137:7 ‡ sylvain

[*] 137:8 * gwnaethost a nyny

[*] 137:9 * blant

[‡] 137:9 † trawo

Psalm .cxxxviij.

Confitebor tibi.

Psalm Dauid.

138

1MI} ath clodvoraf am oll galon: [ys] yn-gwydd y dewiae yth can-molaf.

2Addolaf tu ath Templ sanctawl, a’ chlodvoraf dy Enw, o bleit dy drugarogrwyð, ath wirioneð: can ys [‡]mawrygeist dy Enw uch law pop peth gan dy ’air.

3Pan [i’th] elweis, yno im gwrandweist, a nerthaist gadernit yn fy eneit.

4Oll Vrenhinedd y ddaiar ath glodvorant Arglwydd: can ys clywsant airieu dy enae.

5Ac wy ganant [*]am ffyrdd yr Arglwyðd, [‡]can ys mawr yw gogoniant yr Arglwydd.

6Can ys goruchel yw’r Arglwydd: ac ef edrych ar y [*]gestyngedic, a’r beilchion a edwyn ef o hirbell.

7Cyd rodiwyf yn-cenōl [*]cyfingder, [er hyny] ti am bywéi: estenny dy law ar [‡]lid vy-gelynion, ath ddeheulaw am [*]gwared.

8Yr Arglwydd y [*]gwpla [ei waith] [‡]arna vi: Arglwyð, dy drugaredd [ys ydd] yn dragyvyth, na [*]wrthddot weithredeu dy ddwylaw.

[‡] 138:2 † mawreeist

[*] 138:5 * o

[‡] 138:5 ‡ am vot. &c.

[*] 138:6 * iseledic

[*] 138:7 * trwbl, cyni, ing

[‡] 138:7 ‡ ðigoveint

[*] 138:7 * caidw

[*] 138:8 * orphen

[‡] 138:8 ‡ im cyfor, y mi

[*] 138:8

Psam. cxxxix.

Domine probasti.

¶ I rragorawl Psalm Dauid.

139

Boreu weddi

1ARglwydd, chwiliaist vi ac im adnabuost.

2Adwaenost vy eisteddiat, am cyfodiat: dyelly vy meðwl o hirbell.

3Vy llwybr am gorweddva y amgylchynyt’, am oll ffyrð a [‡]chwilyt.

4Can nad oes [*]gair yn vy-tavot, [ond] wele, Arglwydd, ti ei gwyddost oll.

5Yr wyt im cyfingu yn ol ac ym-blaen, ac yn [*]gosot dy law arnaf.

6[Dy] wybodaeth sy tra rhyvedd genyf, mor vchel ytyw ac na allaf [*]wrthaw.

7I b’le ydd af [*]rac dy yspryt? [‡]ac yb’le y [*]ciliaf o rac dy vron?

8A’s [‡]escennaf ir nef, ydd wyt yno: a’s gorweddaf yn yffern, ydd wyt yno.

9Cymerwyf adanedd y wawr[ðydd], a’thrigo yn eithaw y mor:

10[*]Ys yno im [‡]tywys dy law, ath deheulaw am cynnail.

11A’s dywedaf, Ys y tywyllwch am cudd, ’sef y nos [a vydd] goleuni o’m amgylch.

12Ys y tywyllwch ny thywylla rrago-ti: eithr y nos a lewycha mal y dydd: tywyllwch a’r golauni ’sydd yr vn ffynyt.

13Can ys ti [*]berchenogeist vy [‡]’rennae: toeist vi yn-croth vy mam.

14Clodvoraf dydy, can ys yn [*]ofnadwy ac yn ryvedd im gwnaethpwyt: rryvedd yw dy weithredoedd, a’ [hyny] a wyr vy eneit yn dda-iawn.

15Ny chuddiwyt vy [*]escyrn rhagot, cyd im gwnaethpwyt yn [lle] dirgel, a’m [‡]ffurviaw isot yn y ddaiar.

16Vy [*]annelwic y welent dy lygait: can ys yn dy lyver yð escrivenit [*]oll, [yr ei] o ddydd y-ddydd a [*]ffurfir, pryd nad oedd yr vn o hanwynt [cyn hyny].

17Can hyny mor annwyl genyf dy gycorae Ddew? mor vawrion yw ei [‡]summae?

18A’s cyfrifwn wynt, [*]mwy-ytynt na’r tyvot: pan [‡]ddeffrowyf, yn wastat ydd wyf gyd a thi.

19O pe lladdyt, Ddew, yr andewiol a’r gwyr gwaedlyd, [wrth yr ei y dywedaf], Tynnwch y wrthyf:

20Yr ei y lavarant scelerder am danat, a’hwy yty yn ’elynion eu derchefir yn over.

21Anid cas genyf, Arglwydd, y rei ath gasaant? ac anyd wyf yn [*]ymdynnu ar ei y gyvotant ith erbyn?

22Vy-gwirgas a rois arnwynt, val petynt yn elynion y-mi.

23Chwilia vi Dduw a’ gwybydd vy-calon praw vi, ac adnebydd vy-medduliae.

24A’ gwyl a oes ffordd [*]drawsedd ynof, a’ thywys vi yn y ffordd yn tragywydd.

[‡] 139:3 ‡ gynevinyt, adwaenyt

[*] 139:4 * ymadrodd

[*] 139:5 * dodi

[*] 139:6 * ddyvot ataw

[*] 139:7 * y wrth

[‡] 139:7 ‡ neu

[*] 139:7 * ffoaf oth wydd

[‡] 139:8 † dringaf

[*] 139:10 * Hefyt

[‡] 139:10 † arwein

[*] 139:13 * veddeist

[‡] 139:13 ‡ llevene

[*] 139:14 * ofnus

[*] 139:15 * corph

[‡] 139:15 ‡ lluniaw

[*] 139:16 * rhith, haen defnydd

[*] 139:16 * pop peth

[*] 139:16 * luniwyt

[‡] 139:17 ‡ swmpe

[*] 139:18 * amlach

[‡] 139:18 † ddihunwyf

[*] 139:21 * sory

[*] 139:24 * antewiol

Psalm .cxl.

Eripe me.

¶ Ir [*]Cantor Psalm Dauid.

140

1GWared vi Arglwydd rac y dyn drwc: cadw vi rac y gwr [*]craulon.

2Yr ei y vwriadant []ddrigioni yn ei calon, [ac] a wnant ryvel beunydd.

3Golymesont ei tavodae val [*]sarph: gwenwyn [‡]neidyr [ys yd] y dan ei gwefusae. Selah.

4Cadw vi, Arglwyð, rac dwylaw yr andewiol: achup vi rac y gwr craulon, yr ei sy aei bryd ar [*]vachellu [‡]vytraet.

5[*]Cuddiawdd y beilchion vagl y-my, ac [‡]estennesont rwyt wrth danneu ar vy llwybyr, ac y ’osodesont [*]hoynyneu ar fy medr. Selah.

6[Am hyny] y dywedais, wrth yr Arglwydd, Ti yw vy-Dew: clustymwrando, Arglwyð, a lleferydd vy-gweði.

7Arglwydd Ddew nerth vy iechyt, toeist vy-pen yn-dyð [‡]brwydr.

8Na ad, Arglwydd, ir andewiol gael ei [*]ddeisyfiat: na chwpla ei veðwl enwir, [rac] yddwynt [‡]valchiaw. Selah.

9[Ac am] y pennaf o hanynt, ’am cylchynant, dauet arnynt [*]scelerder y gwevuseu y vnain.

10Syrthiet marwor arnaddynt: tavlet ef hwy yn tan, [ac] ir pydewe dyfnion, val na chyvotant.

11Can ys dyn tavod [*][gymysc] ny oystateir ar y ddaiar: [‡]y vall a hel y gwr traws y [*]ddestruw.

12Mi wn y dial yr Arglwyð y blinderawc, ac y barn y tlodion.

13[*]Ys y cyfiawnion y glodvorant dy Enw, [a’r] ei vnion y drigiant [‡]ger dy vron.

[*] 140:0 * rhagorol, pencerdd

[*] 140:1 * traws

[] 140:2 * cynnēny

[*] 140:3 * neidr

[‡] 140:3 ‡ llatin aspis

[*] 140:4 * wthio, ddiwadnu

[‡] 140:4

[*] 140:5 * Goscawð hoynyn ar vymedr

[‡] 140:5 ‡ danasant

[*] 140:5

[‡] 140:7 * cad, rryvel

[*] 140:8 * ddeisyf, buchet

[‡] 140:8 ‡ ymdderchafel

[*] 140:9 * echrys, mesyff

[*] 140:11 * siaradus ny lwydda

[‡] 140:11 † drwc

[*] 140:11 * ddinistr

[*] 140:13 * Diau

[‡] 140:13 † Ebr. gydath wynep

Psalm .cxlj.

Domine clamaui.

¶ Psalm Dauid.

141

1ARglwydd, arnat y galwaf: [*]brysia attaf: clustymwrando am llais, pan lefwyf arnat.

2[*]Cyfeirier vy-gweddi yn dy olwc [val] mugdarth, [a’] [‡]derchafiat vy-dwylaw [mal] [*]gosper aberth.

3Gosot, Arglwydd, [‡]gadwadaeth o vlaen vy-genae, a’ chadw ddrws vy-gwefusae.

4Nac [*]inclina vy calon y [‡]beth [drwc], y wneuthur gweithredeð enwir gyd a [*]dynion y weithredant enwiredd: ac na vwytawyf o’u [‡]prydverthwch.

5Trawet y cyfiawn vi: can ys [*]llesiant yw: ac [‡]argyoeddet vi: ac oleo gwerthvawr vydd ’rhwn ny []ddrylla vy-pen: can ys [*]ar hynt y gweddiaf yn y [‡]govidieu hwy.

6Y [*]barniait hwy a davlir ylawr yn y lleoedd caregawc, ac a glywant vy-gairieu, can ys melus ynt.

7Y mae ein escyrn ar ’oyscar ar [*]vin y [‡]bedd, megis vn yn tori [coet] neu yn cloddiaw []yn y ddaiar.

8Eithyr arnati, Arglwydd Ddew, [yr edrych] vy llygait: y not y mae v’amddiriet: na [*]thywallt vy eneit.

9Cadw vi rrac y magyl, [y] osodesont [*]ymy, a’ rac hoy nyneu gweithredwyr andewioldep.

10Cwympent yr andewolion y’w rwydeu ynghyt, tra [*]elwyf [vi] heibio.

[*] 141:1 * ffrysta

[*] 141:2 * Vnioner

[‡] 141:2 † chodiat

[*] 141:2 * pridnawn

[‡] 141:3 † gadwreth, oarchae

[*] 141:4 * estwng

[‡] 141:4 † Ebr. gair.

[*] 141:4 * Ebr. gwyr sef gweithredwyr

[‡] 141:4 † hyfrydwch, digrifvyd

[*] 141:5 * mawrles

[‡] 141:5 † cheryddet

[] 141:5 † wna vypē yn dwn

[*] 141:5 * y chwaen, eb o hir

[‡] 141:5 * hadvyd, trueni, drygeu

[*] 141:6 * barnwyr

[*] 141:7 * eneu

[‡] 141:7 † pwll,

[] 141:7 ‡ffos,

[*] 141:8 * sef ddieneidia

[*] 141:9 † ar vy medr

[*] 141:10 * ddiangwyf

Psalm .cxlij.

Voce mea ad Dominum.

¶ Psalm Dauid y roi addysc, a’ gweddi, pan oedd yn yr’ogof,

142

Prydnawn vveddi

1GWaeddeis am llef ar yr Arglwyð y gweddiais.

2[]Dinéais vy-mevyrdawt ger ei vron, [a’] menegeis iddaw vy-cyvingder.

3[*]Cyd bod vy yspryt yn vlin arno om mewn, ys ti adwaenyt vy llwybr: yn y ffordd, y rhodiwn, y gesodesant yn ddirgel vagl [‡]y-my.

4Edrycheis ar vy llaw ddeau, a’ [*]sylleis, ac nyd oedd nep am adwynei: pallawdd [pop] noddet ymy, [ac] nyd oedd nep a [‡]ymgeisiai am enait.

5Yno y llefais arnat, Arglwydd, [a’] dywedeis, Ti yw vy-gobeith, [a’m rhan yn-tir y bywion.

6[*]Gwrando ar vy llefain, canys im [‡]truanawyt: gwared vi rrac vy erlydwyr, can ys trech ynt na myvi.

7Dwc vy eneit o garchar, val y clodvorwyf dy Enw: [yno] im cylchynant yr ei cyfion pan vych [*]ddawnus ymy.

[] 142:2 * Tywelleis

[*] 142:3 * Er

[‡] 142:3 * ar vy medr

[*] 142:4 * gwelais

[‡] 142:4 * ymorolei, a bryderei, ovalei

[*] 142:6 * ystyria,

[‡] 142:6 ‡ tlodwyt

[*] 142:7 * roddgar

Psalm .cxliij.

Domine exaudi.

¶ Psalm Dauid.

143

1BRglwydd, clyw vy-gweddi, [a’] chlustymwrando am[*] glochwyt: [‡]erglyw vi yn dy wirionedd a’th gyfiawnder.

2(Ac na ddoes i varn ath was: can ys yn dy olwc ny chyfiawnir [*]nebun byw)

3Can ys y gelyn a erlidiawdd vy eneit: trawodd ef vy-[*]bywyt yd y [‡]ddaiar: gesodawdd vi yn y tywyllwch, val yr ei vysei vairw [*]ys talm byt.

4Am yspryt oedd yn gyving arno om mewn, ac ynof y [‡]brawychawdd vy-calon.

5[Er hyny] cof genyf y dyddiae gynt, mevyriaw ydd wyf yn dy oll weithredoedd, [ys] astud ytwyf yn-gweithrededd dy ddwylaw.

6Estennais vy-dwylaw [*]arnat: vy enait [’sy mewn hiraeth] am danat mal y tir sychedic. Sélah.

7Gwrando vi ar [*]vrys, Arglwydd, can ys [*]deffyciawð vy yspryt: na chudd dy wynep rhagof, [‡]rac vy-cyffelypy ir ei y ddescenant ir [*]pwll.

8Par ymy gahel clybot dy drugarawgrwydd [*]y borae, can ys ynot yr ymddiriedaf: moes ym’ wybot y ffordd, y rhodiwyf ynthei, can ys [*]arnat] y derchaf vy eneit.

9Gwared vi Arglwydd, rac vy-gelynion: can ys [*]wrthyt yr ymguddiaf.

10Dysc ymy wneythy dy ewyllys, can ys vy-Dew ytwyt: [*]tywyset vi dy yspryt daonus i dir yr [‡]vniondap.

11Bywia vi, Arglwydd, er mwyn dy Enw, [ac] er dy gyfiawnder dwc vy enait o [*]gyvingdra.

12Ac er dy drugaredd [*]dyvertha vy-gelynion, a’ [‡]diva oll y orthrymant vy eneit: can ys dy was ytwyf.

[*] 143:1 * arch, deisyf, ervyn

[‡] 143:1 ‡ atep

[*] 143:2 * neb ar ’sy vyw.

[*] 143:3 * einoes, hoedl

[‡] 143:3 ‡ llawr

[*] 143:3 * er hir o amser

[‡] 143:4 † sannodd

[*] 143:6 * atat

[*] 143:7 * ffrwst

[*] 143:7 ‡ ballawdd

[‡] 143:7 * ac anyd ef im. &c.

[*] 143:7

[*] 143:8 * ac nid yn rhyhwyr

[*] 143:8 * atat

[*] 143:9 * gyd athi y llechaf

[*] 143:10 * arwenet

[‡] 143:10 ‡ iawnder

[*] 143:11 * drwbyl, gyffini

[*] 143:12 * dinistra

[‡] 143:12 † choll

Psalm .cxliiij.

Benedictus Dominus.

¶ Psalm Dauid.

144

Boreu vveddi

1BEndigeit [vo] yr Arglwydd vy nerth, yr hwn y ddysc vy-dwylo [*]y ymladd, [a’m bysedd [‡]i vrwydr.

2Efe yw vy-[*]trugaredd a’ ymddeffenva, vy-twr [am] gwaredwr, vy-bronddor, ac ynthaw y ym diriedaf, yr hwn sy yn darestwng vy-popul y danaf.

3Arglwyð, pa beth yw dyn pan [*]adnabyddych ef? nei vap dyn pan veddylych am danaw?

4Dyn ysy debic y wagedd: ei ddyðiae [ysy] megis gwascawt, y [*]ddivlanna.

5Arglwydd, plyc y lawr dy nefoedd, a’ descen: cyhwrdd a’r mynyddedd a’ mugant.

6Melltenha y lluchet a’ [*]diva hwy: saetha dy saethae, a’ thervysca hwy.

7Anvon dy law o dducho: gwaret vi, a’ dwc vi o’r dyfreð mawrion, [ac] o law [*]plant estran,

8Yr ei y son ei geneu am wagedd, a’i deheulaw [*]ysy ddeheulaw ffalsedd.

9Dew, canaf yty ganiat newydd, [ac] ar y, [*]nabel, [a’r] dectant y canaf y-ty.

10[Efe] yw yr hwn ’sy yn rhoi ymwared y Vrenhinedd, ac yn achup Dauid ei was rac y cleddyf [*]anvad.

11Achup vi, a’dianc vi y wrth [*]plant estran, yr ei y siarat ei genae wagedd, a’ei deheulaw, ys y] ðeheulaw ffalsedd:

12Mal [y bo] ein meibion megis [*]y planwyð yn tyvu yn ei hieunctit, a’n merchet meis y conglvain wedi ei [‡]tori ar wedd llys:

13Mal [y bo] ein [*]conglae yn gyflawn, [ac] yn aml o amryw [‡]wedd, a’ bot y ein deueit [*]ddwyn miloedd a’ [*]myrdd yn ei ol heolydd:

14Mal y bo ein, ychen yn gryfion y [‡]lavurio: na bo dim [*]bwlch na myned allan, na dim gwaeddi [‡]yn ein heolyð.

15Gwyn ei vyt y popul, y vo velly, ys gwynwydedic y popul, y bo yr Arglwydd yn Ddeo yddwynt.

[*] 144:1 * ir vrwydr

[‡] 144:1 ‡ gad.

[*] 144:2 * daioni

[*] 144:3 * synnych, ystyrych

[*] 144:4 * ddivanna

[*] 144:6 * cynhyrfa

[*] 144:7 * estronieit

[*] 144:8 * yw

[*] 144:9 * luwt, viol

[*] 144:10 * drwc, niweidiol

[*] 144:11 * estronieit

[*] 144:12 * planigion

[‡] 144:12 ‡ cervio

[*] 144:13 * ystordai

[‡] 144:13 ‡ lyniaeth, rith, ffurf

[*] 144:13 * hiliaw

[*] 144:13 ‡ dec mil

[‡] 144:14 ‡ deithio

[*] 144:14 * cyrch

[‡] 144:14 * ar

Psalm .cxlv.

Exaltabo te.

¶ Psalm Dauid er moliant.

145

1YS mawrygaf dydy, vy Dew [*]a’m] Brenhin, ac a vendithiaf dy Enw vyth ac yn tragyvyth.

2Pop dydd [*]ith vendithiaf, a’ molaf dy Enw yn oes oesoedd.

3Ys mawr [yw] yr Arglwydd, a’thrachanmoladwy, a’ei vowredd ny ellir ei [*]amgyffred.

4Cenedlaeth y vawl wrth genedlaeth dy weithrededd, ath veddiant y venagant:

5prydverthwch gogoniant dy vawrhydi ath [*]weithrededd rryvedd a vevyriaf.

6Ac am gedernit dy betheu ofnadwy y cympwyllant, ath vawredd a venagaf.

7Coffaduriaeth dy vawr ddaoni ry [*]draethant, ac oth gyfiawnder y canant-yu-llavar.

8[*]Trugarawc a’thostnriol yw’r Arglwydd [*]hwyr y ddic, ac ys mawr ei drugaredd.

9Ys da yw’r Arglwydd [*]wrth bawp, a’ ei drugareddeu [ys yd] vchlaw ei oll weithredoedd.

10Dy oll weithrededd ath glodvorant, Arglwydd, a’th Sainct [*]yth vendithiant.

11Gogoniant dy deyrnas y ddangosant a’th veddiant y gympwyllant,

12I beri adnabot ei veddiant y veibion dynion, a’gogoniant pryvyerthwch ei deyrnas.

13Dy deyrnas [ys y] deyrnas tragyvythawl, a’th arglwyddiaeth [a bery] yn oes oesoedd.

14Yr Arglwydd ’sy yn cynnal yr oll ’rei a [*]syrthiant, ac efe a gyfyd bawp y vo ar gwympo.

15Llygait pawp ys y yn dysgwyl wrthyt, a’thi y roi yddwynt ei bwyt yn ei amser.

16Agory dy law, a’chyflawny bop peth byw ath [*]wyllys-da.

17Cyfiawn yw’r Arglwydd yn ei oll ffyrdd, a’ sanctaidd yn ei oll weithredeu.

18Agos yw’r Arglwydd at bawp y ailw arno: ’sef y bawp y ailw arnaw yn-gwirionedd.

19Ef wna [*]ewyllys yr ei ai h’ofnant, a’i llefain y wrendy, ac eu h’ymwared.

20Yr Arglwydd a gaidw yr oll rei y carant: a’r oll andewolion y [*]ddinitra.

21Mawl yr Arglwydd y veneic vy-genae, ac a vendithia [*]pop cnawt ei Enw sanctawl yn oes oesoedd.

[*] 145:1 * ha Vrenh=

[*] 145:2 * ydiolchaf ytydy

[*] 145:3 * chwiliaw

[*] 145:5 * petheu

[*] 145:7

[*] 145:8 * Daonus

[*] 145:8 † ddigio

[*] 145:9 * i

[*] 145:10 * ddiolchant yty

[*] 145:14 * gwympāt

[*] 145:16 * ced, ciried

[*] 145:19 * ddeisyf

[*] 145:20 * ddestruw

[*] 145:21 * oll

Psalm .cxlvj.

Lauda anima mea.

¶ [*]Molwch yr Arglwydd.

146

1MOla [di] vy eneit yr Arglwydd.

2Molaf yr Arglwydd yn vy-byw, canaf im Dew yd y bythwyf.

3Na rowh eich coel ar [*]dywysogion, [nac] [*]ar vap dyn, can nad oes [‡]yntho ymwaret.

4Ymedy ei anhetl, ac ef a ddymchwyl yw [*]ddaear: [‡]y pryd hyny y cyfergolla ei veddulieu.

5Gwynvydedic [yw ’r hwn] y mae Dew Iaco yn borth yddaw, ac ei ’obeith yn yr Arglwydd ei Ddew.

6Yr hwn y ’wnaeth nef a’ daiar, y mor, ac oll [ys ydd] yuth[*]wynt: yr hwn y gaidw [ei] [‡]wirionedd yn tragyvyth:

7Yr hwn y wna varn ir ei gorthrymedic: yr hwn y rydd vwyt ir ei newynoc: yr Arglwydd y ellwng y carcharorion.

8Yr Arglwydd y rydd golwc ir deillion: yr Arglwydd a []gyvyt yr ei crebachedic: yr Arglwydd y gar yr ei cyfion.

9Yr Arglwydd y []gaidw yr [‡]alltudion: yr amddifat ar’ weðw y gymporth ef: a’fforð yr andewolion ef ei [*]gwthia i lawr.

10Yr Arglwydd y deyrnasa yn tragywyth: â tSijon dy Ddew [ys ydd] o genedlaeth y genedlaeth. Molwch yr Arglwydd.

[*] 146:0 * Halelu-Iáh

[*] 146:3 * benathieit

[*] 146:3 * ym map

[‡] 146:3 † gantho

[*] 146:4 * bridd

[‡] 146:4 † yno

[*] 146:6 * =thaw

[‡] 146:6 † ffyddlondep

[] 146:8 * gymporth

[] 146:9 * ddysgwyl ar

[‡] 146:9 † estronion dynion all wlad, dieithreid

[*] 146:9 * Ebr. gwth

Psalm .cxlvij.

Laudate Dominum.

147

Prydnawn vveddi

1MOlwch yr Arglwydd, can ys da yw canu y ein Dew: O bleit peth hyfryd yw, a’ phrydverth yw moliant.

2Yr Arglwydd ’sy’n adaliat Caerusalem ac yn [*]casclu goyscaredigion Israel.

3Ef iachaa yr ei briwedic [‡]o ga.lon, ac e [*]rwym ei gwelieu.

4E a gyfrif rivedi y ser, ac ei galw oll [‡]erbyn ei h’enwae.

5Ys mawr [yw] ein Arglwydd, a’ mawr [yw ei] veddiant: ys [*]anneirif ei ddwethinep.

6Yr Arglwydd y [*]ddercha [‡]yr ei gwâr ac e [*]estwng yr andewolion yd y llawr.

7Cenwch ir Arglwydd [*]gan glodvoreð: cenwch y ein Dew ar y delyn.

8Yr hwn y doa y nefoeð ac wybrae, ac y [*]baratoa y glaw ir ddaiar, ac a bar ir gwellt dyfu ar y mynyddeu:

9Yr hwn y rydd ir [*]yscrybyl ei borthiant, [ac] y [*]adar y gigvran [*]y lefant.

10Nyd oes ewyllys ganthaw yn nerth march, ac nyd yw yn ym hoffi yn esceiriae gwr.

11Eithr hoff gan yr Arglwyð yr ei y ofnant ef, ac [*]ymddyriedant yn ei drugaredd.

12Mola yr Arglwydd, Gaerusalem: mola dy Ddew tSijón.

13Can ys cadarnáodd ef [*]drosolion dy byrth, [ac] y [*]vendithiawdd dy blant [*]oth vewn.

14Efe sy’n dodi tangneddyf ith gyffinydd, [ac] ith ddiwallu a [*]blonec gwenith.

15E ddanvon ei orchymyn ar y ddaiar, [a’] ei’air y red yn dra buan.

16Efe ’sy’n rhoi [*]eiry val gwlan, [ac] yn goyscaru y llwydrew val [‡]llutw.

17E davl ei ia val tameidiae: pwy all aros [rhac] ei [‡]oerder?

18Yd envyn ef ei air, ac ei tawdd hwy: e bar yw wynt chwythu, [a’r] dyfredd y lifant.

19Menaic ef ei ’air i Iaco, ei gynneddfae a’ ei varneu, y Israel.

20Ny wnaeth ef velly a phop [‡]cenedl, ac nyd adnabuont ei varueu. [*]Molwch yr Arglwydd.

[*] 147:2 * cynnull

[‡] 147:3 ‡ ynghalon

[*] 147:3 * veddiginiaetha ei briwieu

[‡] 147:4 † wrth

[*] 147:5 * anveidrol

[*] 147:6 * gymporth

[‡] 147:6 † y lledneision

[*] 147:6 * ddistatla

[*] 147:7 ‡ a moliant

[*] 147:8 * ddarpar

[*] 147:9 * anival

[*] 147:9 ‡ cywion

[*] 147:9 * pan

[*] 147:11 * ddysgwiliant wrth, am

[*] 147:13 * varieu

[*] 147:13 ‡ vendigodd

[*] 147:13 * not ith canol

[*] 147:14 * fflwr, pheiliet

[*] 147:16 * eira

[‡] 147:16 † llyty

[‡] 147:17 † oervel

[‡] 147:20 † nasion

[*] 147:20 * Halelu-Iáh

Psalm .cxlviij.

Laudate Dominum.

¶ Molwch yr Arglwydd.

148

1MOlwch yr Arglwydd o’r nefoedd: molwch ef yn yr vchel-leoedd.

2Molwch ef, ei oll Angelion: molwch ef, ei oll luoedd.

3Molwch ef yr haul ar lleuad: molwch ef y ser [*]goleu.

4Molwch ef, nefoedd y nefoedd, a’r dyfredd ’sy vchlaw yr nefoedd.

5Molant [wy] Enw yr Arglwydd: can ys gorchymynawdd ef, ac ei creawyt.

6Ac ef a wnaeth yddynt sefyll byth ac yn tragyvyth: ef a [*]wnaeth ordinât, rhwn nyd â drostaw.

7Molwch yr Arglwydd [*]o’r ddaiar, [‡]y dreiciae a’r oll ddyfndereu:

8Tan a’ [*]chenllysc, eiry a’ mugdarth, gwynt ystormus, [‡]y sy yn gwneuthyd ei ’air ef:

9Mynyddedd ac oll [*]vryniae, preniae ffrwythlawn ac oll Cedriwydd:

10Bestviloedd ac oll yscryblieit [‡]ymluscieit ac [*]ehediait pluoc:

11Brenhineð y ðaiar ac oll populoed, tywysogion ac oll vairnieit byt: ieueinc a’ [*]gweryfon, henion hefyt a’ phlant:

12Molent wy Enw yr Arglwyð: can ys y Enw ef yn vnic ys y [*]dderchafadwy, [a] ei voliant vchlaw y ddaiar a’r nefoedd.

13Canys ef y ðerchavawð gorn ei’ bopul yr hyn sy voliant yw holl Sainct ef, [’sef] y blant Israel, popul [ys y] yn agos yddaw. Molwch yr Arglwydd.

[*] 148:3 * dysclaer

[*] 148:6 * roes gynneddf

[*] 148:7 * o yar

[‡] 148:7 ‡ chwychwi

[*] 148:8 * chessair

[‡] 148:8 † yr vn

[*] 148:9 * lanneu

[‡] 148:10 † pryvet

[*] 148:10 * adar adeinioc

[*] 148:11 * morynion

[*] 148:12 * ardderchawc

Psalm .cxlix.

Cantate Domino.

¶ Molwch yr Arglwydd.

149

1CEnwch ir Arglwydd ganiat newydd: [clywer] y vawl ef yn-cynulleidfa y Sainct.

2Llawenaet Israel yn [*]yr hwn y ei gwnaeth, a’ bid hyfryd plant tSijon yn ei Brēhin.

3Molent eu Enw a’r bibell: can-molant ef a’r [‡]tympan a’r delyn.

4Can ys [*]hoff gan yr Arglwydd ei bopul: ac efa [‡]brydvertha yr ei gwar gan ymwared.

5Ymlawenaét y Sainct a gogoniant: a’ chanant yn llavar [*]ar ei gwelyeu.

6Bit ardderchoc-weithrededd Dew yn ei [‡]geneu, a’ chleddyf dau vinioc yn ei dwylaw,

7Y [*]wneuthur dial ar y cenedloedd, [a’] chospion yn y populoedd:

8I rwymo ei Brenhinedd [*]yn-catwynae, a’ei pendevigion a’ gefynnae haijrn,

9Y wneuthur arnynt y varn yscrivennedic: yr [*]anrydeð hyn vydd yw oll Sainct ef. Molwch yr Arglwydd.

[*] 149:2 * wneuthurwr

[‡] 149:3 ‡ tabret

[*] 149:4 * car

[‡] 149:4 ‡ addurna, gymmenna

[*] 149:5 * yn

[‡] 149:6 * mwnwg gwddwg

[*] 149:7 * ymddial

[*] 149:8 * a cha=

[*] 149:9 * prydwerthwch, parch

Psalm .cl.

Laudate Dominum in.

¶ [*]Molwch yr Argleydd.

150

1Molwch Ddew yn ei [*]Gyssecr: molwch efyn ffyrvaven ei veddiant.

2Molwch ef yn ei [‡]weithrededd nerthawc: molwch ef yn ol lliosogrwydd ei vawredd.

3Molwch ef yn llais yr [*]vtcorn, molwch ef ar y navel a’r delyn.

4Molwch ef ar tympan ar [*]bibell: molwch ef a’r tannae a’r organ.

5Molwch ef a’r cymbalae soniarus: molwch ef a’r cymbalae [*]llavar.

6Pop [‡]perchen anhetl molet yr Arglwydd. [*]Molwch yr Arglwydd.

Tervyn y Psalltwyr.

[]T R A

V O

☽

[*] 150:0 * Ebr. Halelu-Iáh

[*] 150:1 * sancteiddrwydd

[‡] 150:2 ‡ gedernit, allu

[*] 150:3 * trompet luwt viol

[*] 150:4 * carawl, dawns, chwibanoc

[*] 150:5 * croch

[‡] 150:6 ‡ pop peth a anhetla

[*] 150:6 * Halelu-Iáh

[] Psalm 72

XXA

RHAGAIR

Yn 1563 pasiwyd deddf yn enw’r Frenhines Elisabeth I, yn gorchymyn esgobion yr eglwys Anglicanaidd yng Nghymru a Henffordd i drefnu bod y Beibl a’r Llyfr Gweddi Gyffredin yn cael eu cyfieithu i’r Gymraeg. Richard Davies, Esgob Tyddewi, ei gantor Thomas Huet, a William Salesbury a gyflawnodd y gwaith. Ym mhalas yr Esgob yng Nghaerfyrddin y buon nhw wrthi’n cyfieithu’r Testament Newydd, a hynny o’r Roeg. Richard Davies a gyfieithodd Epistol Cyntaf Timotheus, Hebreaid, Iago, ac 1 a 2 Pedr, a Thomas Huet a gyfieithodd Lyfr y Datguddiad. William Salesbury, fodd bynnag, oedd yn gyfrifol am y rhan fwyaf o’r gwaith.

Cymraeg y gogledd yw iaith y cyfieithiad yn bennaf, ond mae ffurfiau Cymraeg amrywiol yn y nodiadau ar ymyl y ddalen. Mae cyflwyniad byr i bob llyfr, ond dim ond o 2 Timotheus ymlaen y mae’r adnodau wedi eu rhifo. Cafodd y Testament Newydd ei argraffu mewn teip Gothig gyda nodiadau ar ymyl y ddalen. Roedd y gyfrol yn cynnwys hefyd ‘Epistol at y Cembru’, sef rhagymadrodd yn Gymraeg gan Richard Davies, a chyflwyniad Saesneg i’r Frenhines Elisabeth gan William Salesbury. Cafodd y Testament Newydd ei gyhoeddi gan Humfrey Toy a’i argraffu yn Llundain gan Henry Denham, ac ymddangosodd o’r wasg ar 7 Hydref 1567.

Testament Newydd Salesbury oedd y Testament Newydd cyntaf yn y Gymraeg. Yn 1588 cyhoeddwyd cyfieithiad William Morgan o’r Beibl llawn yn y Gymraeg am y tro cyntaf. Mae ei gyfieithiad o’r Testament Newydd ac o’r Salmau yn seiliedig i raddau helaeth iawn ar waith Salesbury.

William Salesbury

Cafodd William Salesbury ei eni yn Llansannan yn sir Ddinbych, yng ngogledd Cymru, ond treuliodd lawer o’i fywyd yn Llanrwst. Astudiodd yn Rhydychen ac roedd yn rhugl yn y Gymraeg a’r Saesneg ac wedi ei addysgu yn Lladin, Hebraeg a Groeg. Yn 1547 cynhyrchodd y geiriadur Cymraeg-Saesneg cyntaf. Yna yn 1551 Salesbury oedd yn gyfrifol am y cyhoeddiad cyntaf yn y Gymraeg i gynnwys cyfran sylweddol o’r Ysgrythurau, sef Kynniver Llith a Ban, a oedd yn gyfieithiad o’r Efengylau a’r Epistolau a oedd i’w darllen yn yr Eglwys ar y Sul ac adeg Gwyliau. Cyfieithodd y Llyfr Gweddi Gyffredin o’r Saesneg ac fe’i cyhoeddwyd, ynghyd â’r Salmau (a gyfieithodd o’r Hebraeg), ar 6 Mai 1567.

Fersiwn digidol

Yn 2017 paratowyd fersiwn digidol o argraffiad 1850 o’r cyfieithiad Cymraeg cyntaf o’r Testament Newydd, i ddathlu 450 mlwyddiant ei gyhoeddi yn 1567. Cafodd y gwaith ei gwblhau gyda chymorth MissionAssist, a’i roi ar Ap Beibl, ac ar wefan YouVersion.

Defnyddiwyd y fersiwn digidol o argraffiad 1850 yn sylfaen i baratoi y fersiwn digidol hwn o argraffiad cyntaf y Testament Newydd (1567), ond yna fe gafodd ei olygu a’i wiro yn fanwl ochr yn ochr â’r gwreiddiol. Seiliwyd y gwaith golygu hwnnw ar ddau gopi o argraffiad gwreiddiol 1567, sef copi sydd yng nghasgliad Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt, a’r copi a gafodd ei osod ar Oriel Ddigidol Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn 2017. Cafodd y fersiwn digidol o’r Salmau ei baratoi ar sail ffacsimili o’r gwreiddiol sydd i’w weld ar wefan www.justus.anglican.org

Mae’r fersiynau digidol hyn o Destament Newydd a Salmau 1567 yn dilyn y gwreiddiol mor agos ag sydd modd, ond gan ddefnyddio teip cyfoes. Golyga hyn ein bod wedi cadw y camgymeriadau argraffu a welir yn y gwreiddiol a hefyd unrhyw anghysonderau rhwng y marcwyr troednodyn sydd yn y testun a’r marcwyr ar ochr y ddalen. Ond er mwyn hwyluso’r darllen y mae teip llythyren ddu y gwreiddiol wedi ei osod mewn teip Rhufeinig cyffredin yn y fersiwn digidol, a’r llythrennau a’r geiriau sydd mewn teip Rhufeinig yn y gwreiddiol mewn teip italig llai ei faint yn y fersiwn digidol. Defnyddir yr union lythrennau sydd yn argraffiad 1567, gan gynnwys ð, ā, ē, ō, ū ac æ. Mae rhifau’r adnodau, nad oeddynt yn y rhan fwyaf o’r testun gwreiddiol, wedi eu hychwanegu yn y fersiwn digidol. Un fantais fawr i’r fersiynau digidol hyn yw eu bod yn chwiliadwy.

Cymdeithas y Beibl 2018

BAKImprinted at London,

by Henry Denham, at the costes and

charges of Humfrey Toy

1567

And are to be solde at his shop at the

sygne of the Helmet in Paules

churchyard.

(*)

¶ Cum priuilegio ad imprimendum solum.

INTYR ARGVMENT NEV

ystyriaeth y Lliver hwn.

Llyver Psalmæ hyn a estennir y ni gan yr Yspryt glan y'w gymeryd ai vawrhau mal treasawr o'r gwerthvawrocaf, yn yr hwn y cynwysir pop ryw beth a perthyn y wir ddedwyddit: yn gystal yn y vuchedd gydrychiol hon, ac yn y vuchedd a ddaw. Can ys golud gwir wybodaeth, a' nevawl ddoehinep y osodwyt yma yn agoret y ni, y gymryd o hanaw yn ddyandlawt. A's mynnem adnabot ardderchawcvawr 'orucheldap Dyw, yma y cawn weled ei lewych, yn tywynu yn gwpl ddysclaer. As ceifiem ei anveidrawl ddoethinep, yma y mae yscol yr athroeth hynny. A's mynem ddyall ei ancystal ddayoni ef, a dynesau ataw, a' llanwy ein dwylaw a'r tresawr hyny, yma y cawn y drychiolaf a'r diddanusaf oreuchwaith o hanaw. A's mynem ni gahel dyall hanvot ein iachawdurieth, a'ph'wedd y mae dyvot y vywyt tragyvythawl, yma y mae Christ ein vnic brynawdr, a'n cyfryngwr wedy 'r yscythru yn dra eglur. Yma y gall y goludawc ddyscu iawn arver ei olud. Y gall tlawd gael ei voddloni. Hwn a vyn ymlawenhau, a gaiff adnabot y gwir lawenydd, a'pha vodd y mae[] cadw mesur ynto. Yr ei ys y mewn poen a' gorthrymder, a gant weled ym-pa beth y saif y dyhuddiaint wy, a'pha ddelw y dlyant voliannu Dyw, pan ddanvono wared yddwynt. Yr andewolion ac erlidwyr plant Dyw a gant welet val y bydd llaw Ddyw byth yn y erbyn hwy: ac er yddo ddyodef yddynt lwyddo dros encydic, eto y mae ef yn ei ffrwyno wy mor gæth ac na allāt wy gyhwrdd a blewyn pen nebun, dyeithr yddo ef eu goddef, ac val yn y dywedd y mae y destruwedigeth wy yn ddigon truan. I vyrhau, yma y gallwn gael yr ymwaredæ parotaf yn erbyn oll brouedigaetheu, a' chynnwrf meddwl a' chydwybot, ac velly gwedy i ni ymarver yn dda o hyn, val y gallom vot yn ddiogel rhac pop enbydrwydd yn y vuchedd hon, byw yn-gwir ofn, a chariat Dyw, ac o'r dywedd vwynhau yr anllwgredic goron gogoniant, yr hon ys ynghadw ir sawl oll y garant ddyuodiat ein Arglwydd Iesu Christ.